INLEIDING
Ouder wetboek mag ook meegenomen worden
Overzichtslides leren!!!
Wat?
- Recht = geheel van sanctioneerbare regelen die het leven in een
samenleving regelen.
- Rechtsgeschiedenis, want recht: vaak logisch, maar niet altijd. De
studie van het recht doorheen de eeuw. Recht zou normaal gezien
logisch moeten zijn. Mensen gaan maar zoveel regels gaan volgen
als ze die ook logisch vinden. Goed recht probeert ervoor te zorgen
dat zoveel mogelijk logisch is. Als je te maken hebt met regels die
niet logisch in elkaar zitten dan heb je de geschiedenis nodig.
Je kan situaties hebben waarbij je met je gezond verstand het recht niet
kan begrijpen.
- Bv echtscheiding -> ofwel via rechtbank ofwel via onderlinge
toestemming (EOT), ze zijn over alles akkoord. Bij een EOT moet je
voorlopig nog altijd langs de rechtbank gaan. Normaal niet logisch
waarom je nog langs de rechtbank moet gaan als er geen conflict is -
> historische redenen. Vroeger mocht je niet scheiden dus om het
zo lastig mogelijk te maken moest je naar de kerkelijke rechtbank
gaan, waarbij je wel nog getrouwd was maar wel apart mocht
wonen. Dit komt dus daaruit.
Recht is niet altijd logisch, wat betekent dat je geschiedenis nodig hebt
om het te begrijpen. Het is pas door de geschiedenis te kennen dat je het
recht begrijpt.
Extern recht
- Materiële bronnen van recht = recht ontstaat door
maatschappelijke veranderingen -> er moet iets in het recht
gebeuren -> zorgt ervoor dat er iets moet veranderen
o Bv ontstaan van de computer -> er moest recht rond gemaakt
worden.
o Bv auto’s -> regels rond het verkeer.
1
, - Formele bronnen van recht = diegene die het recht verandert
o Wetgeving door machthebbers (= algemene bindende
afdwingbare voorschriften uitgevaardigd door de daartoe
bevoegde overheid) -> wetgeving in ruime zin.
o Rechtspraak door rechters -> opletten: vandaag zijn rechters
professionals, die ervoor gestudeerd hebben en die ervoor
opgeleid zijn en die daarvoor in een bijzonder gebouw gaan
zitten. Vroeger was dit niet zo. Vroeger had men er vaak NIET
voor geleerd en waren ze al helemaal geen professionals. Het
konden bij wijze van spreke boeren zijn.
o Rechtsleer door geleerden -> opletten: doctrine = datgene wat
geleerden schrijven over het recht. Nu zijn dat vaak
professoren aan de universiteit of andere assistenten/….
Vroeger waren rechtsgeleerden ook mensen die niet aan de
universiteit hadden gestudeerd want de universiteit kwam pas
laat op.
o Gewoonte door de maatschappij -> meest spontane vorm van
rechtscreatie. Men is gewend om iets zo te doen.
o Opgelet: niet altijd zo in romeins recht. Bv ga je keizersrecht
hebben dat wetgeving is.
- Kernbronnen: veel moeilijker vroeger = die dingen die je
informeren over de inhoud van de rechtsregels. Nu ga je gewoon
zoeken op het internet en je vindt het wel. Vroeger als je dat wou
weten was het vaak ook niet opgeschreven en als het opgeschreven
was dat het een handschrift was en dat het een was dat je kon lezen
-> gaan we niet op in.
- Formele bronnen = bronnen in deze les
Interne rechtsgeschiedenis is het belangrijkste!! Maar externe is nodig
voor het interne te kennen.
Onderscheid publiek vs privaatrecht
- Privaatrecht: private personen onderling
- Publiekrecht: overheid vs overheid of overheid vs burger
Dit onderscheid is een dat men heel vaak gebruikt om het recht op te
delen. Problemen
2
, 1. Is veel te simplistisch -> ondertussen komt de overheid in bijna
alles tussen. Je hebt veel dingen in het recht die er gewoonweg niet
inpassen.
o Bv deze zomer heb je een studentenjob, je hebt een
loonakkoord. Is eigenlijk privaatrecht (want 2 personen
onderling) maar overheid heeft zich sterk gemengd in
arbeidsrecht: bv arbeidsbescherming, minimumloon,
verplichte pauzes… dus arbeidsrecht is niet totaal publiekrecht
maar ook niet helemaal privaatrecht. Vroeger was dit
leenrecht.
2. Vooral probleem bij strafrecht.
o Nu is dit vooral publiekrecht. De burgerlijke partijstelling is wel
blijven hangen dat dit privaatrecht is.
o Helemaal in het begin van de geschiedenis was dit
privaatrecht. Overheid kwam hier niet intussen.
o Dit onderscheid is relatief recent, want vroeger was dit
onderscheidt niet zo belangrijk.
Externe privaatrechtsgeschiedenis: van de Romeinen tot vandaag. De
nadruk ligt op West-Europa (België, de buurlanden en Spanje en Italië ->
de rest vd wereld negeren en ook oost- en Centraal-Europa negeren). In
België gaat dit voor de geschiedenis de zuidelijke Nederlanden zijn.
Interne privaatrechtsgeschiedenis: romeins, canoniek, costumier
(rechtsregels komen uit een van deze 3). Rechtsregels zijn vooral inheems
(costumier), van de kerk (canoniek) of van de Romeinen. Er zitten ook
geen muren tussen, in de praktijk loopt alles door elkaar.
We gaan niet de jongere terreinen van het privaatrecht bekijken, vooral
nadruk op dat dat al eeuwen bestaat. Voorbeeld: verzekeringen
- Verzekeringen kwam al heel vroeg voor maar voor zeeverzekeringen
- Andere verzekeringen zijn pas veel later gekomen
- Er is daardoor er maar weinig rond te vertellen wat recht betreft
- Er is geen recht bij napoleon over verzekering te land -> bij ons pas
verzekeringsrecht in 1870 maar in voordeel van de
verzekeringsmaatschappijen
- Pas goed geregeld in 1890
3
, We beginnen bij de Romeinen en we eindigen vandaag -> meer als 2000
jaar. 2 belangrijke problemen
1. Taalproblemen: vroeger gebruikte men (overgrote deel) Latijn
2. Voortdurende veranderingen: in die periode van 2000 jaar is er
wel wat veranderd. Al die veranderingen komen aan bod in het
intern recht, dus heel goed meezijn in het extern recht.
o Bv eigendom door verschillende periodes -> zorgen dat je het
niet door elkaar haalt -> goed overzicht (overzichtslides!!)
Belangrijk!!
- Concilium: raad: in de zin van een groep mensen die over iets beslist
of advies geeft
- Consilium: raad: in de zin van een advies
Waarom?
- Ons recht begrijpen
- Ons recht relativeren: Belgisch recht vandaag ≠ universele
waarheid
o Algemeen: voorbeeld: gelijkheidsbeginsel
o Belgisch recht heeft soms pas laat het licht gezien:
vrouwenemancipatie (=geschiedenis van het ontbreken van
rechten voor vrouwen)
o Belgisch recht loopt soms nog steeds achterop: voorbeeld
causa (=oorzaak) -> dit is totaal achterhaald en zou beter
worden afgeschaft.
- Ons recht verbeteren
o Laat-Romeins rijk (na-klassieke periode): zeer efficiënte
procedure
o België vandaag: minder efficiënte procedure (bij ons ligt macht
over het proces nog in sterke mate bij de advocaten die allerlei
vertragingsmanoeuvres voeren, bij het laat-Romeinse rijk lag
dit bij de rechter die ervoor zorgde dat dit efficiënt kan
verlopen).
o Oplossing: voorbeeld laat-Romeinse rijk volgen
Rechtsgeschiedenis, hoe belangrijk ook, kun je niet voor alles gebruiken.
Bij bepaalde nieuwe fenomenen kun je weinig doen met
4
Ouder wetboek mag ook meegenomen worden
Overzichtslides leren!!!
Wat?
- Recht = geheel van sanctioneerbare regelen die het leven in een
samenleving regelen.
- Rechtsgeschiedenis, want recht: vaak logisch, maar niet altijd. De
studie van het recht doorheen de eeuw. Recht zou normaal gezien
logisch moeten zijn. Mensen gaan maar zoveel regels gaan volgen
als ze die ook logisch vinden. Goed recht probeert ervoor te zorgen
dat zoveel mogelijk logisch is. Als je te maken hebt met regels die
niet logisch in elkaar zitten dan heb je de geschiedenis nodig.
Je kan situaties hebben waarbij je met je gezond verstand het recht niet
kan begrijpen.
- Bv echtscheiding -> ofwel via rechtbank ofwel via onderlinge
toestemming (EOT), ze zijn over alles akkoord. Bij een EOT moet je
voorlopig nog altijd langs de rechtbank gaan. Normaal niet logisch
waarom je nog langs de rechtbank moet gaan als er geen conflict is -
> historische redenen. Vroeger mocht je niet scheiden dus om het
zo lastig mogelijk te maken moest je naar de kerkelijke rechtbank
gaan, waarbij je wel nog getrouwd was maar wel apart mocht
wonen. Dit komt dus daaruit.
Recht is niet altijd logisch, wat betekent dat je geschiedenis nodig hebt
om het te begrijpen. Het is pas door de geschiedenis te kennen dat je het
recht begrijpt.
Extern recht
- Materiële bronnen van recht = recht ontstaat door
maatschappelijke veranderingen -> er moet iets in het recht
gebeuren -> zorgt ervoor dat er iets moet veranderen
o Bv ontstaan van de computer -> er moest recht rond gemaakt
worden.
o Bv auto’s -> regels rond het verkeer.
1
, - Formele bronnen van recht = diegene die het recht verandert
o Wetgeving door machthebbers (= algemene bindende
afdwingbare voorschriften uitgevaardigd door de daartoe
bevoegde overheid) -> wetgeving in ruime zin.
o Rechtspraak door rechters -> opletten: vandaag zijn rechters
professionals, die ervoor gestudeerd hebben en die ervoor
opgeleid zijn en die daarvoor in een bijzonder gebouw gaan
zitten. Vroeger was dit niet zo. Vroeger had men er vaak NIET
voor geleerd en waren ze al helemaal geen professionals. Het
konden bij wijze van spreke boeren zijn.
o Rechtsleer door geleerden -> opletten: doctrine = datgene wat
geleerden schrijven over het recht. Nu zijn dat vaak
professoren aan de universiteit of andere assistenten/….
Vroeger waren rechtsgeleerden ook mensen die niet aan de
universiteit hadden gestudeerd want de universiteit kwam pas
laat op.
o Gewoonte door de maatschappij -> meest spontane vorm van
rechtscreatie. Men is gewend om iets zo te doen.
o Opgelet: niet altijd zo in romeins recht. Bv ga je keizersrecht
hebben dat wetgeving is.
- Kernbronnen: veel moeilijker vroeger = die dingen die je
informeren over de inhoud van de rechtsregels. Nu ga je gewoon
zoeken op het internet en je vindt het wel. Vroeger als je dat wou
weten was het vaak ook niet opgeschreven en als het opgeschreven
was dat het een handschrift was en dat het een was dat je kon lezen
-> gaan we niet op in.
- Formele bronnen = bronnen in deze les
Interne rechtsgeschiedenis is het belangrijkste!! Maar externe is nodig
voor het interne te kennen.
Onderscheid publiek vs privaatrecht
- Privaatrecht: private personen onderling
- Publiekrecht: overheid vs overheid of overheid vs burger
Dit onderscheid is een dat men heel vaak gebruikt om het recht op te
delen. Problemen
2
, 1. Is veel te simplistisch -> ondertussen komt de overheid in bijna
alles tussen. Je hebt veel dingen in het recht die er gewoonweg niet
inpassen.
o Bv deze zomer heb je een studentenjob, je hebt een
loonakkoord. Is eigenlijk privaatrecht (want 2 personen
onderling) maar overheid heeft zich sterk gemengd in
arbeidsrecht: bv arbeidsbescherming, minimumloon,
verplichte pauzes… dus arbeidsrecht is niet totaal publiekrecht
maar ook niet helemaal privaatrecht. Vroeger was dit
leenrecht.
2. Vooral probleem bij strafrecht.
o Nu is dit vooral publiekrecht. De burgerlijke partijstelling is wel
blijven hangen dat dit privaatrecht is.
o Helemaal in het begin van de geschiedenis was dit
privaatrecht. Overheid kwam hier niet intussen.
o Dit onderscheid is relatief recent, want vroeger was dit
onderscheidt niet zo belangrijk.
Externe privaatrechtsgeschiedenis: van de Romeinen tot vandaag. De
nadruk ligt op West-Europa (België, de buurlanden en Spanje en Italië ->
de rest vd wereld negeren en ook oost- en Centraal-Europa negeren). In
België gaat dit voor de geschiedenis de zuidelijke Nederlanden zijn.
Interne privaatrechtsgeschiedenis: romeins, canoniek, costumier
(rechtsregels komen uit een van deze 3). Rechtsregels zijn vooral inheems
(costumier), van de kerk (canoniek) of van de Romeinen. Er zitten ook
geen muren tussen, in de praktijk loopt alles door elkaar.
We gaan niet de jongere terreinen van het privaatrecht bekijken, vooral
nadruk op dat dat al eeuwen bestaat. Voorbeeld: verzekeringen
- Verzekeringen kwam al heel vroeg voor maar voor zeeverzekeringen
- Andere verzekeringen zijn pas veel later gekomen
- Er is daardoor er maar weinig rond te vertellen wat recht betreft
- Er is geen recht bij napoleon over verzekering te land -> bij ons pas
verzekeringsrecht in 1870 maar in voordeel van de
verzekeringsmaatschappijen
- Pas goed geregeld in 1890
3
, We beginnen bij de Romeinen en we eindigen vandaag -> meer als 2000
jaar. 2 belangrijke problemen
1. Taalproblemen: vroeger gebruikte men (overgrote deel) Latijn
2. Voortdurende veranderingen: in die periode van 2000 jaar is er
wel wat veranderd. Al die veranderingen komen aan bod in het
intern recht, dus heel goed meezijn in het extern recht.
o Bv eigendom door verschillende periodes -> zorgen dat je het
niet door elkaar haalt -> goed overzicht (overzichtslides!!)
Belangrijk!!
- Concilium: raad: in de zin van een groep mensen die over iets beslist
of advies geeft
- Consilium: raad: in de zin van een advies
Waarom?
- Ons recht begrijpen
- Ons recht relativeren: Belgisch recht vandaag ≠ universele
waarheid
o Algemeen: voorbeeld: gelijkheidsbeginsel
o Belgisch recht heeft soms pas laat het licht gezien:
vrouwenemancipatie (=geschiedenis van het ontbreken van
rechten voor vrouwen)
o Belgisch recht loopt soms nog steeds achterop: voorbeeld
causa (=oorzaak) -> dit is totaal achterhaald en zou beter
worden afgeschaft.
- Ons recht verbeteren
o Laat-Romeins rijk (na-klassieke periode): zeer efficiënte
procedure
o België vandaag: minder efficiënte procedure (bij ons ligt macht
over het proces nog in sterke mate bij de advocaten die allerlei
vertragingsmanoeuvres voeren, bij het laat-Romeinse rijk lag
dit bij de rechter die ervoor zorgde dat dit efficiënt kan
verlopen).
o Oplossing: voorbeeld laat-Romeinse rijk volgen
Rechtsgeschiedenis, hoe belangrijk ook, kun je niet voor alles gebruiken.
Bij bepaalde nieuwe fenomenen kun je weinig doen met
4
