SCHEMA’S HS 1:
INLEIDING
NIET WETENSCHAPPELIJKE METHODEN
METHODE OMSCHRIJVING OP BASIS VOORBEELD VALKUILEN
VAN…
methode van we accepteren gewoonte “tegenpolen • informatie is vaak
niet-kritische technieken die nuttig zijn voor het snel beantwoorden van vragen zonder belangrijke
vasthoudendheid informatie als waar, bijgeloof trekken elkaar onwaar
omdat het altijd al zo clichés aan”, “een spiegel • vastgeroeste
geweest is of omdat breken levert
ideeën zijn
zeven jaar
bijgeloof de moeilijk te
ongeluk op”, “je
informatie kan een oude corrigeren zelfs
ondersteunt hond geen nieuwe bij tegenbewijs
kunstjes leren”, … • er wordt niet
consequenties bij fout antwoord
meer stilgestaan
bij de juistheid
van de informatie
methode van we accepteren buikgevoel “wat zou ik • geen manier om
intuïtie informatie als waar, voorgevoel eten?”, “zou ik waar van onwaar
omdat dit “juist instinct vanavond uitgaan te onderscheiden
aanvoelt” of thuis blijven?”,
…
methode van we accepteren vertrouwen informatie van • experts kunnen
autoriteit informatie als waar, in een een expert in een gebiast zijn
omdat de informatie autoriteit of tv-programma, in • informatie kan
afkomstig is van een expert artikels, op
subjectieve
Google, …
expert rond dat opinie weergeven
onderwerp • expertise wordt
gegeneraliseerd
methode van blind vertrouwen in naar andere
geloof een autoriteitsfiguur domeinen
zodat we diens • expertise wordt
informatie niet in vraag
accepteren zonder gesteld
twijfel of toetsing
stellen meer eisen aan de informatie die ze produceren, cruciale componenten van
• expert is niet echt
een expert
rationele antwoorden zoeken logica “een enge • alles valt of staat
methode door logisch ervaring met een met de juistheid
redeneren; hond veroorzaakt van de premissen
vertrekken vanuit angst voor
• alles valt of staat
de wetenschappelijke methode
honden in de
premissen en logica met de juistheid
toekomst en Amy
gebruiken om tot een heeft angst voor van het logisch
conclusie te komen honden à Amy redeneren
heeft een enge
ervaring met een
hond gehad”
empirische antwoorden zoeken waarneming “in de zomer is • sensorische
methode door directe en het warmer dan in ervaring kan
observatie, interpretatie de winter”, misleiden
sensorische van wereld “volwassenen zijn
groter dan
waarnemingen of
kinderen”, “1kg
, persoonlijke steak is duurder • misinterpretatie
ervaringen dan 1kg gehakt”, sensorische
… ervaring
• invloed van
voorkennis,
verwachtingen,
gevoelens,
overtuigingen op
perceptie
• kost tijd
• kan gevaarlijk zijn
DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
STAP 1 informele en natuurlijke toevallige observatie van gedrag of andere fenomenen die je
observatie aandacht trekken en vragen oproepen
STAP 2 hypothese formuleren alle mogelijke variabelen die geassocieerd zijn met de observatie
identificeren en vervolgens één van de mogelijke verklaringen
voor de observatie selecteren voor verder onderzoek
STAP 3 predictie formuleren hypothese toepassen op specifieke en observeerbare situatie
STAP 4 predictie evalueren faire en niet-gebiaste test van de hypothese door te observeren
via systematische en of de predictie correct is
geplande observatie
STAP 5 obv observatie de resultaten van observatie vergelijken met predictie
hypothese …
ondersteunen
weerleggen
herspecifiëren
,PRINCIPES VAN DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
wetenschap is empirisch antwoorden zoeken obv gestructureerde en systematische observaties
• gestructureerde observaties
o observaties bieden duidelijke ondersteuning / weerlegging
van de hypothese
• systematische observaties
o observaties worden uitgevoerd in een set van condities zodat
de vraag accuraat beantwoord kan worden
wetenschap is openbaar de observaties zijn beschikbaar voor de evaluaties van anderen;
wetenschap moet repliceerbaar en verifieerbaar zijn
wetenschap is objectief de overtuigingen en biases van de onderzoeker mogen geen invloed
hebben op de resultaten van de studie
WETENSCHAP VS PSEUDOWETENSCHAP
wetenschap pseudowetenschap
gebaseerd op nauwkeurige, systematische, gebaseerd op beweringen zonder bewijs
gestructureerde en objectieve observaties (vb: anekdotes, ervaringsdeskundigen, …
toetsbaar en weerlegbaar resultaten die niet passen binnen de theorie
worden genegeerd of wegverklaard
objectief en ongebiast subjectief en gebiast
actief testen en uitdagen van de theorie en negeert kritiek op de theorie en de theorie
theorie aanpassen indien nodig, dus constant stagneert jaar na jaar
evoluerend
theorie vaak gebaseerd op voorgaande theorieën ontstaan volledig nieuw en op zichzelf
wetenschappelijke resultaten zonder bewijs (vaak wordt wetenschappelijk
jargon gebruikt zodat het wetenschappelijk lijkt)
vb: wiskunde, evidence-based psychology, … vb: astrologie, aromatherapie, …
,DE EMPIRISCHE CYCLUS
,illustratie empirische cyclus:
, SCHEMA’S HS 2:
HYPOTHESEN FORMULEREN
EIGENSCHAPPEN VAN EEN GOEDE HYPOTHESE
logisch de hypothese moet een logische conclusie zijn van een logisch argument; de
hypothese moet voortbouwen op wat al bewezen is
toetsbaar alle variabelen, gebeurtenissen, individuen betrokken in de hypothese moeten
geobserveerd en gemeten kunnen worden; de hypothese mag geen betrekking
hebben op imaginaire of hypothetische situaties; de hypothese moet verwijzen naar
echte situaties, echte gebeurtenissen, echte individuen
weerlegbaar het moet mogelijk zijn om onderzoeksresultaten te bekomen die omgekeerd zijn aan
(falsifieerbaar) de hypothese; de hypothese moet weerlegd kunnen worden
positief de hypothese is positief geformuleerd; de hypothese moet een stelling bevatten over
het bestaan / de aanwezigheid van iets; de hypothese mag geen stelling bevatten
over de afwezigheid van iets
, SCHEMA’S HS 3:
VARIABELEN DEFINIËREN EN METEN
SOORTEN VARIABELEN
onafhankelijke variabele (predictor) afhankelijke variabele (outcome)
de voorspellende / verklarende variabele de variabele die voorspeld / verklaard wordt
de verwachte oorzaak het verwachte e5ect
variabele die gemanipuleerd wordt variabele die gemeten wordt
(in experimenten) (in experimenten)
vb: therapie vb: depressieve symptomen
concrete variabelen abstracte variabelen
makkelijk te definiëren, direct observeerbaar, moeilijk te definiëren, niet direct observeerbaar,
eenvoudig te meten complexer te meten
vb: lengte, leeftijd, score op test, … vb: intelligentie, motivatie, …
= hypothetische constructen met
operationele definities
METHODEN OM VALIDITEIT TE METEN
METHODE OMSCHRIJVING VOORBEELD
indruksvaliditeit lijkt het erop dat de meting meet wat het gewicht meten mbv een
beoogt te meten? weegschaal
niveau van meting
concurrente zijn de scores die we bekomen met de nieuwe IQ test meet echt
validiteit nieuwe meting direct gerelateerd aan de intelligentie als de scores
scores die we bekomen met een gekende, individuen op dezelfde manier
reeds gevalideerde methode? di>erentiëren als de scores op
een standaard IQ test
predictieve kan de meting voorspellen wat het volgens meting om kinderen die risico
validiteit de theorie moet kunnen voorspellen? lopen op ontwikkelen van
dyscalculie al vroeg te
identificeren -> later nagaan hoe
accuraat de voorspelling was
construct gedraagt onze meting zich zoals we meting voor agressie en uit vorig
validiteit verwachten dat het construct zich onderzoek is geweten dat
niveau van construct
gedraagt (obv wetenschappelijke agressie gerelateerd is aan
literatuur)? buitentemperatuur -> nagaan of
meting ook samenhangt met
temperatuur
convergente verschillende metingen van hetzelfde meting depressie ahv ene
validiteit construct zijn sterk gerelateerd aan elkaar vragenlijst moet overeenkomen
met meting depressie ahv andere
vragenlijst
divergente verschillende metingen van verschillende score op intraversie vragenlijst
validiteit constructen zijn weinig of niet gerelateerd moet verschillen van score op
aan elkaar extraversie vragenlijst
INLEIDING
NIET WETENSCHAPPELIJKE METHODEN
METHODE OMSCHRIJVING OP BASIS VOORBEELD VALKUILEN
VAN…
methode van we accepteren gewoonte “tegenpolen • informatie is vaak
niet-kritische technieken die nuttig zijn voor het snel beantwoorden van vragen zonder belangrijke
vasthoudendheid informatie als waar, bijgeloof trekken elkaar onwaar
omdat het altijd al zo clichés aan”, “een spiegel • vastgeroeste
geweest is of omdat breken levert
ideeën zijn
zeven jaar
bijgeloof de moeilijk te
ongeluk op”, “je
informatie kan een oude corrigeren zelfs
ondersteunt hond geen nieuwe bij tegenbewijs
kunstjes leren”, … • er wordt niet
consequenties bij fout antwoord
meer stilgestaan
bij de juistheid
van de informatie
methode van we accepteren buikgevoel “wat zou ik • geen manier om
intuïtie informatie als waar, voorgevoel eten?”, “zou ik waar van onwaar
omdat dit “juist instinct vanavond uitgaan te onderscheiden
aanvoelt” of thuis blijven?”,
…
methode van we accepteren vertrouwen informatie van • experts kunnen
autoriteit informatie als waar, in een een expert in een gebiast zijn
omdat de informatie autoriteit of tv-programma, in • informatie kan
afkomstig is van een expert artikels, op
subjectieve
Google, …
expert rond dat opinie weergeven
onderwerp • expertise wordt
gegeneraliseerd
methode van blind vertrouwen in naar andere
geloof een autoriteitsfiguur domeinen
zodat we diens • expertise wordt
informatie niet in vraag
accepteren zonder gesteld
twijfel of toetsing
stellen meer eisen aan de informatie die ze produceren, cruciale componenten van
• expert is niet echt
een expert
rationele antwoorden zoeken logica “een enge • alles valt of staat
methode door logisch ervaring met een met de juistheid
redeneren; hond veroorzaakt van de premissen
vertrekken vanuit angst voor
• alles valt of staat
de wetenschappelijke methode
honden in de
premissen en logica met de juistheid
toekomst en Amy
gebruiken om tot een heeft angst voor van het logisch
conclusie te komen honden à Amy redeneren
heeft een enge
ervaring met een
hond gehad”
empirische antwoorden zoeken waarneming “in de zomer is • sensorische
methode door directe en het warmer dan in ervaring kan
observatie, interpretatie de winter”, misleiden
sensorische van wereld “volwassenen zijn
groter dan
waarnemingen of
kinderen”, “1kg
, persoonlijke steak is duurder • misinterpretatie
ervaringen dan 1kg gehakt”, sensorische
… ervaring
• invloed van
voorkennis,
verwachtingen,
gevoelens,
overtuigingen op
perceptie
• kost tijd
• kan gevaarlijk zijn
DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
STAP 1 informele en natuurlijke toevallige observatie van gedrag of andere fenomenen die je
observatie aandacht trekken en vragen oproepen
STAP 2 hypothese formuleren alle mogelijke variabelen die geassocieerd zijn met de observatie
identificeren en vervolgens één van de mogelijke verklaringen
voor de observatie selecteren voor verder onderzoek
STAP 3 predictie formuleren hypothese toepassen op specifieke en observeerbare situatie
STAP 4 predictie evalueren faire en niet-gebiaste test van de hypothese door te observeren
via systematische en of de predictie correct is
geplande observatie
STAP 5 obv observatie de resultaten van observatie vergelijken met predictie
hypothese …
ondersteunen
weerleggen
herspecifiëren
,PRINCIPES VAN DE WETENSCHAPPELIJKE METHODE
wetenschap is empirisch antwoorden zoeken obv gestructureerde en systematische observaties
• gestructureerde observaties
o observaties bieden duidelijke ondersteuning / weerlegging
van de hypothese
• systematische observaties
o observaties worden uitgevoerd in een set van condities zodat
de vraag accuraat beantwoord kan worden
wetenschap is openbaar de observaties zijn beschikbaar voor de evaluaties van anderen;
wetenschap moet repliceerbaar en verifieerbaar zijn
wetenschap is objectief de overtuigingen en biases van de onderzoeker mogen geen invloed
hebben op de resultaten van de studie
WETENSCHAP VS PSEUDOWETENSCHAP
wetenschap pseudowetenschap
gebaseerd op nauwkeurige, systematische, gebaseerd op beweringen zonder bewijs
gestructureerde en objectieve observaties (vb: anekdotes, ervaringsdeskundigen, …
toetsbaar en weerlegbaar resultaten die niet passen binnen de theorie
worden genegeerd of wegverklaard
objectief en ongebiast subjectief en gebiast
actief testen en uitdagen van de theorie en negeert kritiek op de theorie en de theorie
theorie aanpassen indien nodig, dus constant stagneert jaar na jaar
evoluerend
theorie vaak gebaseerd op voorgaande theorieën ontstaan volledig nieuw en op zichzelf
wetenschappelijke resultaten zonder bewijs (vaak wordt wetenschappelijk
jargon gebruikt zodat het wetenschappelijk lijkt)
vb: wiskunde, evidence-based psychology, … vb: astrologie, aromatherapie, …
,DE EMPIRISCHE CYCLUS
,illustratie empirische cyclus:
, SCHEMA’S HS 2:
HYPOTHESEN FORMULEREN
EIGENSCHAPPEN VAN EEN GOEDE HYPOTHESE
logisch de hypothese moet een logische conclusie zijn van een logisch argument; de
hypothese moet voortbouwen op wat al bewezen is
toetsbaar alle variabelen, gebeurtenissen, individuen betrokken in de hypothese moeten
geobserveerd en gemeten kunnen worden; de hypothese mag geen betrekking
hebben op imaginaire of hypothetische situaties; de hypothese moet verwijzen naar
echte situaties, echte gebeurtenissen, echte individuen
weerlegbaar het moet mogelijk zijn om onderzoeksresultaten te bekomen die omgekeerd zijn aan
(falsifieerbaar) de hypothese; de hypothese moet weerlegd kunnen worden
positief de hypothese is positief geformuleerd; de hypothese moet een stelling bevatten over
het bestaan / de aanwezigheid van iets; de hypothese mag geen stelling bevatten
over de afwezigheid van iets
, SCHEMA’S HS 3:
VARIABELEN DEFINIËREN EN METEN
SOORTEN VARIABELEN
onafhankelijke variabele (predictor) afhankelijke variabele (outcome)
de voorspellende / verklarende variabele de variabele die voorspeld / verklaard wordt
de verwachte oorzaak het verwachte e5ect
variabele die gemanipuleerd wordt variabele die gemeten wordt
(in experimenten) (in experimenten)
vb: therapie vb: depressieve symptomen
concrete variabelen abstracte variabelen
makkelijk te definiëren, direct observeerbaar, moeilijk te definiëren, niet direct observeerbaar,
eenvoudig te meten complexer te meten
vb: lengte, leeftijd, score op test, … vb: intelligentie, motivatie, …
= hypothetische constructen met
operationele definities
METHODEN OM VALIDITEIT TE METEN
METHODE OMSCHRIJVING VOORBEELD
indruksvaliditeit lijkt het erop dat de meting meet wat het gewicht meten mbv een
beoogt te meten? weegschaal
niveau van meting
concurrente zijn de scores die we bekomen met de nieuwe IQ test meet echt
validiteit nieuwe meting direct gerelateerd aan de intelligentie als de scores
scores die we bekomen met een gekende, individuen op dezelfde manier
reeds gevalideerde methode? di>erentiëren als de scores op
een standaard IQ test
predictieve kan de meting voorspellen wat het volgens meting om kinderen die risico
validiteit de theorie moet kunnen voorspellen? lopen op ontwikkelen van
dyscalculie al vroeg te
identificeren -> later nagaan hoe
accuraat de voorspelling was
construct gedraagt onze meting zich zoals we meting voor agressie en uit vorig
validiteit verwachten dat het construct zich onderzoek is geweten dat
niveau van construct
gedraagt (obv wetenschappelijke agressie gerelateerd is aan
literatuur)? buitentemperatuur -> nagaan of
meting ook samenhangt met
temperatuur
convergente verschillende metingen van hetzelfde meting depressie ahv ene
validiteit construct zijn sterk gerelateerd aan elkaar vragenlijst moet overeenkomen
met meting depressie ahv andere
vragenlijst
divergente verschillende metingen van verschillende score op intraversie vragenlijst
validiteit constructen zijn weinig of niet gerelateerd moet verschillen van score op
aan elkaar extraversie vragenlijst
