11. Vika - skaðabætur sem réttarúrræði
skv hfl
ALMENNT UM RÉTTARÚRRÆÐI VEGNA BROTA Á HFL - ANS -
sjónarmið að baki ábyrgð stjórnenda - ANS -fjárhagslegir hagsmunir samofnir starfsemi
hlutafélaga og einkahlutafélaga
- markmið reglnanna, einkum hinna settu laga, m.a að vernda þá fjárhagslegu hagsmuni
sem eru samofnir starfsemi félaga
hverjir hafa einkum fjárhagslegra hagsmuna að gæta?
- félagið sjálft
- hluthafar
- viðskiptamenn og kröfuhafar
innbyggð áhætta vegna megineinkenna hlutafélagaformsins
- takmörkuð ábyrgð hluthafa
- aðskilnaður hluthafa og félags
- framsal stjórnunarréttinda til stjórnenda
leiðir allt til hættu á að stjórnendur / ráðandi hluthafar misfari með völd á kostnað annarra
hátternisreglur og réttarúrræði - ANS -ákveðinn lagarammi er um starfsem hf
(réttarheimildir félagaréttar)
- hlutafélagalöggjöfin
- samþykktir félags
- önnur sett lög
nægir þó ekki aðeins að réttarreglur leitist við að tryggja að hagsmunir hluthafa og
annarra séu ekki fyrir borð bornir í starfsemi hlutafélaga
ekki síður mikilvægt að gildandi réttarreglur tryggi þeim sem hafa hagsmuna að gæta virk
úrræði ef réttur þeirra er brotinn
- réttarvernd
réttarúrræði skv íslenskum rétti - ANS -skv íslenskum rétti standa ákveðin réttarúrræði til
boða vegna brota á lögum um einkahlutafélög
einkaréttarleg úrræði
- bráðabirgðavernd réttinda
-- lögbannskröfur, sbr hrd sýn hf, hrd lyfjaverslun íslands
, - dómsmál til ógildingar ákvarðana sbr 96. gr. hfl
- skaðabótareglur
opinber úrræði
- sérstakar rannsóknir
- þvingunarráðstafanir
- refsiábyrgð og ýmis refsikennd viðurlög
hrd sýn hf - ANS -Meirihlutinn seldi bréf í félaginu til tiltekinna aðila án þess að halda þar
til bæran hluthafafund um þá ákvörðun. Hæstiréttur sagði það rétt að hluthafar geti ekki
tekið ákvörðun í skjóli nætur á milli hluthafafundar; hluthafar geta nýtt vald sitt á
hluthafafundi
hverjir geta einkum þurft að nýta réttarúrræði? - ANS -félagið sjálft
hluthafar
aðrir
-- kröfuhafar, sbr hrd 1999:4453 (hafald)
að hverjum geta réttarúrræði einkum beinst?
- félaginu sjálfu
- stjórnarmönnum
- framkvæmdastjórum
- hluthöfum
- endurskoðendum
-- hrd nathan og olsen
hrd nathan og olsen - ANS -Gjaldkeri staðinn að fjárdrætti - stjórnin átti að hafa yfirsýn
yfir svona hluti og brást algjörlega hlutverki sínu - bæði stjórn og gjaldkeri dæmd brotleg
GRUNDVÖLLUR SKAÐABÓTAÁBYRGÐAR - ANS -
skilyrði skaðabótaábyrgðar - sakarreglan (1) - ANS -almenna skaðabótareglan = ein af
óskráðum meginreglum íslensks réttar
- „Maður ber skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann veldur með saknæmum og ólögmætum
hætti, enda sé tjónið sennileg afleiðing af hegðun hans og raski hagsmunum, sem
verndaðir eru með skaðabótareglum. Það er og skilyrði að sérstakar huglægar
afsökunarástæður eigi ekki við um tjónvald, svo sem æska eða skortur á andlegu
heilbrigði."
skilyrði
- sök: saknæm og ólögæmt háttsemi (með saknæmi er jafnan átt við að tjóni hafi verið
valdið af ásetningi eða gáleysi
- tjón
- orsakatengsl milli háttsemi og tjóns
skv hfl
ALMENNT UM RÉTTARÚRRÆÐI VEGNA BROTA Á HFL - ANS -
sjónarmið að baki ábyrgð stjórnenda - ANS -fjárhagslegir hagsmunir samofnir starfsemi
hlutafélaga og einkahlutafélaga
- markmið reglnanna, einkum hinna settu laga, m.a að vernda þá fjárhagslegu hagsmuni
sem eru samofnir starfsemi félaga
hverjir hafa einkum fjárhagslegra hagsmuna að gæta?
- félagið sjálft
- hluthafar
- viðskiptamenn og kröfuhafar
innbyggð áhætta vegna megineinkenna hlutafélagaformsins
- takmörkuð ábyrgð hluthafa
- aðskilnaður hluthafa og félags
- framsal stjórnunarréttinda til stjórnenda
leiðir allt til hættu á að stjórnendur / ráðandi hluthafar misfari með völd á kostnað annarra
hátternisreglur og réttarúrræði - ANS -ákveðinn lagarammi er um starfsem hf
(réttarheimildir félagaréttar)
- hlutafélagalöggjöfin
- samþykktir félags
- önnur sett lög
nægir þó ekki aðeins að réttarreglur leitist við að tryggja að hagsmunir hluthafa og
annarra séu ekki fyrir borð bornir í starfsemi hlutafélaga
ekki síður mikilvægt að gildandi réttarreglur tryggi þeim sem hafa hagsmuna að gæta virk
úrræði ef réttur þeirra er brotinn
- réttarvernd
réttarúrræði skv íslenskum rétti - ANS -skv íslenskum rétti standa ákveðin réttarúrræði til
boða vegna brota á lögum um einkahlutafélög
einkaréttarleg úrræði
- bráðabirgðavernd réttinda
-- lögbannskröfur, sbr hrd sýn hf, hrd lyfjaverslun íslands
, - dómsmál til ógildingar ákvarðana sbr 96. gr. hfl
- skaðabótareglur
opinber úrræði
- sérstakar rannsóknir
- þvingunarráðstafanir
- refsiábyrgð og ýmis refsikennd viðurlög
hrd sýn hf - ANS -Meirihlutinn seldi bréf í félaginu til tiltekinna aðila án þess að halda þar
til bæran hluthafafund um þá ákvörðun. Hæstiréttur sagði það rétt að hluthafar geti ekki
tekið ákvörðun í skjóli nætur á milli hluthafafundar; hluthafar geta nýtt vald sitt á
hluthafafundi
hverjir geta einkum þurft að nýta réttarúrræði? - ANS -félagið sjálft
hluthafar
aðrir
-- kröfuhafar, sbr hrd 1999:4453 (hafald)
að hverjum geta réttarúrræði einkum beinst?
- félaginu sjálfu
- stjórnarmönnum
- framkvæmdastjórum
- hluthöfum
- endurskoðendum
-- hrd nathan og olsen
hrd nathan og olsen - ANS -Gjaldkeri staðinn að fjárdrætti - stjórnin átti að hafa yfirsýn
yfir svona hluti og brást algjörlega hlutverki sínu - bæði stjórn og gjaldkeri dæmd brotleg
GRUNDVÖLLUR SKAÐABÓTAÁBYRGÐAR - ANS -
skilyrði skaðabótaábyrgðar - sakarreglan (1) - ANS -almenna skaðabótareglan = ein af
óskráðum meginreglum íslensks réttar
- „Maður ber skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann veldur með saknæmum og ólögmætum
hætti, enda sé tjónið sennileg afleiðing af hegðun hans og raski hagsmunum, sem
verndaðir eru með skaðabótareglum. Það er og skilyrði að sérstakar huglægar
afsökunarástæður eigi ekki við um tjónvald, svo sem æska eða skortur á andlegu
heilbrigði."
skilyrði
- sök: saknæm og ólögæmt háttsemi (með saknæmi er jafnan átt við að tjóni hafi verið
valdið af ásetningi eða gáleysi
- tjón
- orsakatengsl milli háttsemi og tjóns
