HC Week 1A
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Verschillende soorten civiele procedures en alternatieven
De hoofdrolspelers in de civiele procedure
Verplichte procesvertegenwoordiging
De bevoegdheid van de rechter
Beginselen van procesrecht
Wat is burgerlijk procesrecht?
- Spelregels van het burgerlijk geding
o Regels voor gedingvoering voor de burgerlijke rechter
o Regels voor de tenuitvoerlegging van uitspraken
- Formeel en materieel privaatrecht
o BPR: formeel privaatrecht (Wetboek van Burgerlijke
rechtsvordering en de wet op de rechterlijke organisatie)
o Burgerlijk recht: materieel privaatrecht (burgerlijk wetboek)
Het burgerlijk procesrecht bestaat weliswaar voor een groot deel uit
procedureregels en vormvoorschriften, maar bevat ok bepalingen van
materiële aard, zoals die waarin bevoegdheden aan rechters worden
toegekend.
Tot het burgerlijk procesrecht behoren de regels betreffende:
a. Bevoegdheid rechterlijke macht
b. Bevoegdheden procespartijen, advocaten, deurwaarders, arbiters en
getuigen in burgerlijke zaken
c. Vonnissen en beschikkingen en de rechtsmiddelen, die tegen
rechterlijke beslissingen kunnen worden aangewend
d. De tenuitvoerlegging van vonnissen en andere titels
e. Arbitrage
Hoofdbeginselen:
- Hoor en wederhoor 6 EVRM en 19 Rv
- Onpartijdigheid rechter 36-41 Rv, 6 EVRM
o Rechters worden voor het leven benoemd 117 lid 1 Gw
o Bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen 117 lid 2 Gw
o Verschoning/wraking 36-41 Rv
- Openbaarheid van behandeling en uitspraak 121 GW, 4 en 5 RO, 27
en 28 Rv, 6 EVRM
- Motivering van de beslissing 121 Rv, 5 lid 1 RO, 30 Rv
- Partijautonomie 21 Rv
- Onderzoek en beslissing in twee instanties
- Toezicht op de rechtspraak d.m.v. cassatie
- Verplichte procesvertegenwoordiging
Doel
- Doel: vaststelling en realisering van materiële rechten van burgers
jegens elkaar
Ouiam Hammouchi
, o Vaststelling van rechten: de fase voorafgaand aan procedure
(voorlopige bewijsverrichtingen, voorlopig getuigenverhoor
etc.) en tijdens de procedure zelf
o Realisering van rechten: executie en tenuitvoerlegging
- Eigenrichting tegengaan
- Contentieuze jurisdictie of eigenlijke rechtspraak:
o Berechting van geschillen: wanneer partijen verdeeld zijn over
iets en de partijen de rechter 2zelf inroepen
o Geschil tussen 2 of meer partijen
- Voluntaire (gracieuze) jurisdictie of oneigenlijke rechtspraak:
o Rechtsverhouding vaststellen of wijzigen, ook als partijen het
eens zijn
o Voorziening wordt exclusief door rechter gegeven
o Bijvoorbeeld scheiding op gemeenschappelijk verzoek, alleen
de wet schrijft gewoon voor dat de rechter de uitscheiding
moet uitschrijven
o Vaststellen van adoptie, benoeming voogd, voorzieningen etc.
Bronnen
Nederlandse bronnen:
- Wetten zoals:
o Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
o Wet op de rechterlijke organisatie
o Faillissementswet, Advocatenwet, Wet op de Rechtsbijstand,
Gerechtsdeurwaarderswet etc.
- Procesreglementen
- Rechtspraak
o Hoge Raad
o Feitenrechtspraak (rechtbanken en hoven)
- KEI: kwaliteit en innovatie; digitaliseren van rechtspraak en nieuwe
regels van burgerlijk procesrecht. Digitaliseren nog steeds niet
gelukt.
o Vanaf 1 maart 2017 bij HR digitaal procederen
o 1 oktober 2019 spoedwet KEI
Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI
o Sterkere regierol rechter
o Meer mogelijkheden mondelinge behandeling
Internationale bronnen
- Internationale regelingen
o EVRM
o Brussel I-bis verordening (EU)
- Internationale rechtspraak
o EHRM
o HvJ EU
Soorten civiele procedures
- Overheidsrechter
o Dagvaardingsprocedure
Ouiam Hammouchi
, o Verzoekschriftprocedure
o Deelgeschilprocedure: Bij een deelgeschilprocedure worden
een of meer onenigheden voorgelegd aan de rechter. Het kan
bijvoorbeeld gaan om de aansprakelijkheidskwestie. Het
percentage van eigen schuld, de causaliteit of onenigheid over
de rapporten van experts, kunnen aanleiding geven tot deze
procedure. Een oplossing op die vraag moet het
buitengerechtelijk akkoord mogelijk maken. Dus in een
deelgeschilprocedure oordeelt de rechter niet over het gehele
geschil, maar over onderdelen van het geschil. Het gehele
geschil wordt uiteindelijk buiten de rechter om opgelost.
- Particuliere rechter (alternatieve vorm van rechtspraak)
o Arbitrage: scheidsgerecht spreekt recht
o Bindend advies, zoals
Geschillencommissie, KiFID
- Mediation (alternatieve vorm voor rechtspraak)
o Vrijwillig en vertrouwelijk
o 818 lid 2 Rv: verwijzing door rechter
o Europese mediationrichtlijn
o NL mediationwetgeving in de maak
Taken overheidsrechter
- Uitspraak doen
o Geschil beslechten (contentieuze jurisdictie)
o Voorziening geven (voluntaire jurisdictie)
- Schikking beproeven: afspraken die partijen maken
- Verwijzen naar mediation
Conflictoplossing steeds meer niet alleen aandacht voor juridische
aspecten, maar ook voor onderliggende belangen.
Dagvaardingsprocedure
Wanneer sprake van een dagvaardingsprocedure?
- Wanneer de wet vormen van het woord ‘vordering’ gebruikt
- In beginsel contentieuze zaken
- Doorgaans rechtsbetrekkingen die ter vrije bepaling van partijen
staan
- Terminologie
o Dagvaarding
o Eiser
o Gedaagd
o Vonnis (eerste aanleg) of arrest (hoger beroep en cassatie)
Verzoekschriftprocedure
Wanneer sprake van een verzoekschriftprocedure:
- Wanneer de wet vormen van ‘verzoek’ gebruikt
- Zowel voluntaire als contentieuze zaken
o Personen- en familiezaken, arbeidszaken
Ouiam Hammouchi
, - Ook rechtsbetrekkingen die niet ter vrije bepaling van partijen staan
- Terminologie:
o Verzoekschrift
o Verzoeker
o Belanghebbende/verweerder
o Beschikking
Dagvaardingsprocedure met verzoekschrift ingeleid, of
verzoekschriftprocedure met dagvaarding? Kijken naar 69 Rv rechter
beveelt te verbeteren/aan te vullen.
Hoofdrolspelers in de burgerlijke procedure
- Partijen: een van de partijen start de procedure. Eiser en gedaagde.
Kunnen ook meerdere procespartijen in het geding zijn: subjectieve
cumulatie (meerdere vorderingen!!)
o Materiële partij: degene die de zaak aangaat
o Formele partij: degene op wiens naam geprocedeerd wordt
o Doorgaans vallen materiële en formele partij samen
o Voorbeeld van uitzondering:
Materiële procespartij: minderjarige, want proces
onbekwaam
Formele procespartij: wettelijk vertegenwoordiger (in
beginsel ouders)
o De positie van partij bij een materiële rechtsverhouding kan
overgaan op een ander. Indien een procespartij overlijd,
kunnen de erfgenamen de procedure overnemen en
voortzetten volgens de procedure in 225 en 227 Rv door
middel van het schorsen en hervatten door betekening aan de
rechtsopvolgers van de overledene zonder vermelding van
hun individueel namen
Staatverandering: verandering van de persoonlijke staat
van en partij (meerderjarig worden, onder curatele
worden gesteld, overlijden). Is een van de gronden voor
schorsing van het geding (225). Bij faillietverklaring 27-
31 Fw
Een beroep ingesteld ten name van of tegen een
overleden partij is in beginsel niet-ontvankelijk,
uitzondering:
Als de lasthebber van de partij of de wederpartij van het overlijden
of de verandering van staat niet op de hoogte is en niet op de
hoogte kan zijn
Indien de erfgenamen van de overleden partij op de
cassatiedagvaarding zijn verschenen
Een zaak waarin de gedaagde in cassatie ind e loop van de
appelprocedure was overleden
De uitzonderingen in het Montis-arrest
o Een rechtspersoon kan ook een procespartij zijn. Hij moet zich
laten vertegenwoordigen door zijn organen (het bestuur
Ouiam Hammouchi
Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
Verschillende soorten civiele procedures en alternatieven
De hoofdrolspelers in de civiele procedure
Verplichte procesvertegenwoordiging
De bevoegdheid van de rechter
Beginselen van procesrecht
Wat is burgerlijk procesrecht?
- Spelregels van het burgerlijk geding
o Regels voor gedingvoering voor de burgerlijke rechter
o Regels voor de tenuitvoerlegging van uitspraken
- Formeel en materieel privaatrecht
o BPR: formeel privaatrecht (Wetboek van Burgerlijke
rechtsvordering en de wet op de rechterlijke organisatie)
o Burgerlijk recht: materieel privaatrecht (burgerlijk wetboek)
Het burgerlijk procesrecht bestaat weliswaar voor een groot deel uit
procedureregels en vormvoorschriften, maar bevat ok bepalingen van
materiële aard, zoals die waarin bevoegdheden aan rechters worden
toegekend.
Tot het burgerlijk procesrecht behoren de regels betreffende:
a. Bevoegdheid rechterlijke macht
b. Bevoegdheden procespartijen, advocaten, deurwaarders, arbiters en
getuigen in burgerlijke zaken
c. Vonnissen en beschikkingen en de rechtsmiddelen, die tegen
rechterlijke beslissingen kunnen worden aangewend
d. De tenuitvoerlegging van vonnissen en andere titels
e. Arbitrage
Hoofdbeginselen:
- Hoor en wederhoor 6 EVRM en 19 Rv
- Onpartijdigheid rechter 36-41 Rv, 6 EVRM
o Rechters worden voor het leven benoemd 117 lid 1 Gw
o Bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen 117 lid 2 Gw
o Verschoning/wraking 36-41 Rv
- Openbaarheid van behandeling en uitspraak 121 GW, 4 en 5 RO, 27
en 28 Rv, 6 EVRM
- Motivering van de beslissing 121 Rv, 5 lid 1 RO, 30 Rv
- Partijautonomie 21 Rv
- Onderzoek en beslissing in twee instanties
- Toezicht op de rechtspraak d.m.v. cassatie
- Verplichte procesvertegenwoordiging
Doel
- Doel: vaststelling en realisering van materiële rechten van burgers
jegens elkaar
Ouiam Hammouchi
, o Vaststelling van rechten: de fase voorafgaand aan procedure
(voorlopige bewijsverrichtingen, voorlopig getuigenverhoor
etc.) en tijdens de procedure zelf
o Realisering van rechten: executie en tenuitvoerlegging
- Eigenrichting tegengaan
- Contentieuze jurisdictie of eigenlijke rechtspraak:
o Berechting van geschillen: wanneer partijen verdeeld zijn over
iets en de partijen de rechter 2zelf inroepen
o Geschil tussen 2 of meer partijen
- Voluntaire (gracieuze) jurisdictie of oneigenlijke rechtspraak:
o Rechtsverhouding vaststellen of wijzigen, ook als partijen het
eens zijn
o Voorziening wordt exclusief door rechter gegeven
o Bijvoorbeeld scheiding op gemeenschappelijk verzoek, alleen
de wet schrijft gewoon voor dat de rechter de uitscheiding
moet uitschrijven
o Vaststellen van adoptie, benoeming voogd, voorzieningen etc.
Bronnen
Nederlandse bronnen:
- Wetten zoals:
o Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
o Wet op de rechterlijke organisatie
o Faillissementswet, Advocatenwet, Wet op de Rechtsbijstand,
Gerechtsdeurwaarderswet etc.
- Procesreglementen
- Rechtspraak
o Hoge Raad
o Feitenrechtspraak (rechtbanken en hoven)
- KEI: kwaliteit en innovatie; digitaliseren van rechtspraak en nieuwe
regels van burgerlijk procesrecht. Digitaliseren nog steeds niet
gelukt.
o Vanaf 1 maart 2017 bij HR digitaal procederen
o 1 oktober 2019 spoedwet KEI
Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI
o Sterkere regierol rechter
o Meer mogelijkheden mondelinge behandeling
Internationale bronnen
- Internationale regelingen
o EVRM
o Brussel I-bis verordening (EU)
- Internationale rechtspraak
o EHRM
o HvJ EU
Soorten civiele procedures
- Overheidsrechter
o Dagvaardingsprocedure
Ouiam Hammouchi
, o Verzoekschriftprocedure
o Deelgeschilprocedure: Bij een deelgeschilprocedure worden
een of meer onenigheden voorgelegd aan de rechter. Het kan
bijvoorbeeld gaan om de aansprakelijkheidskwestie. Het
percentage van eigen schuld, de causaliteit of onenigheid over
de rapporten van experts, kunnen aanleiding geven tot deze
procedure. Een oplossing op die vraag moet het
buitengerechtelijk akkoord mogelijk maken. Dus in een
deelgeschilprocedure oordeelt de rechter niet over het gehele
geschil, maar over onderdelen van het geschil. Het gehele
geschil wordt uiteindelijk buiten de rechter om opgelost.
- Particuliere rechter (alternatieve vorm van rechtspraak)
o Arbitrage: scheidsgerecht spreekt recht
o Bindend advies, zoals
Geschillencommissie, KiFID
- Mediation (alternatieve vorm voor rechtspraak)
o Vrijwillig en vertrouwelijk
o 818 lid 2 Rv: verwijzing door rechter
o Europese mediationrichtlijn
o NL mediationwetgeving in de maak
Taken overheidsrechter
- Uitspraak doen
o Geschil beslechten (contentieuze jurisdictie)
o Voorziening geven (voluntaire jurisdictie)
- Schikking beproeven: afspraken die partijen maken
- Verwijzen naar mediation
Conflictoplossing steeds meer niet alleen aandacht voor juridische
aspecten, maar ook voor onderliggende belangen.
Dagvaardingsprocedure
Wanneer sprake van een dagvaardingsprocedure?
- Wanneer de wet vormen van het woord ‘vordering’ gebruikt
- In beginsel contentieuze zaken
- Doorgaans rechtsbetrekkingen die ter vrije bepaling van partijen
staan
- Terminologie
o Dagvaarding
o Eiser
o Gedaagd
o Vonnis (eerste aanleg) of arrest (hoger beroep en cassatie)
Verzoekschriftprocedure
Wanneer sprake van een verzoekschriftprocedure:
- Wanneer de wet vormen van ‘verzoek’ gebruikt
- Zowel voluntaire als contentieuze zaken
o Personen- en familiezaken, arbeidszaken
Ouiam Hammouchi
, - Ook rechtsbetrekkingen die niet ter vrije bepaling van partijen staan
- Terminologie:
o Verzoekschrift
o Verzoeker
o Belanghebbende/verweerder
o Beschikking
Dagvaardingsprocedure met verzoekschrift ingeleid, of
verzoekschriftprocedure met dagvaarding? Kijken naar 69 Rv rechter
beveelt te verbeteren/aan te vullen.
Hoofdrolspelers in de burgerlijke procedure
- Partijen: een van de partijen start de procedure. Eiser en gedaagde.
Kunnen ook meerdere procespartijen in het geding zijn: subjectieve
cumulatie (meerdere vorderingen!!)
o Materiële partij: degene die de zaak aangaat
o Formele partij: degene op wiens naam geprocedeerd wordt
o Doorgaans vallen materiële en formele partij samen
o Voorbeeld van uitzondering:
Materiële procespartij: minderjarige, want proces
onbekwaam
Formele procespartij: wettelijk vertegenwoordiger (in
beginsel ouders)
o De positie van partij bij een materiële rechtsverhouding kan
overgaan op een ander. Indien een procespartij overlijd,
kunnen de erfgenamen de procedure overnemen en
voortzetten volgens de procedure in 225 en 227 Rv door
middel van het schorsen en hervatten door betekening aan de
rechtsopvolgers van de overledene zonder vermelding van
hun individueel namen
Staatverandering: verandering van de persoonlijke staat
van en partij (meerderjarig worden, onder curatele
worden gesteld, overlijden). Is een van de gronden voor
schorsing van het geding (225). Bij faillietverklaring 27-
31 Fw
Een beroep ingesteld ten name van of tegen een
overleden partij is in beginsel niet-ontvankelijk,
uitzondering:
Als de lasthebber van de partij of de wederpartij van het overlijden
of de verandering van staat niet op de hoogte is en niet op de
hoogte kan zijn
Indien de erfgenamen van de overleden partij op de
cassatiedagvaarding zijn verschenen
Een zaak waarin de gedaagde in cassatie ind e loop van de
appelprocedure was overleden
De uitzonderingen in het Montis-arrest
o Een rechtspersoon kan ook een procespartij zijn. Hij moet zich
laten vertegenwoordigen door zijn organen (het bestuur
Ouiam Hammouchi
