volledige samenvatting internationaal & europees recht

Internationaal en Europees recht
Les 1:
Leerstuk 1: inleiding – internationaal recht

1. Definitie, indeling en functie
Internationaal recht: geen echte juridische definitie, de betrekkingen tussen verschillende volkeren
reglementeren (=’volkerenrecht’)
= samenwerking tussen staten regelen

Een staat is soeverein (=mag zelfstandig beslissen over haar organisatie, de rechten en plichten die ze
toekent aan haar burgers, eigen beslissingsmacht)

Internationaal publiekrecht: samenwerking tussen staten
 internationaal privaatrecht: verhoudingen van burgers onderling gaat regelen OF de verhouding
van burger en staat met grensoverschrijdende elementen

 Welke rechter/ ambtenaar is bevoegd?
 Welke recht zal die magistraat/ ambtenaar/ rechter moeten toepassen?
 Als er dan een vonnis/ uitspraak is, heeft dat dan dezelfde betekenis in België, kan men dat
tenuitvoerleggen, kan men dat erkennen?

Vb: iraanse man en belgische vrouw zijn getrouwd, ze scheiden ze vraagt onderhoudsgeld de vrouw
wil naar belgische rechter maar de man zegt dat alles al is geregeld door een iraanse rechter met een
iraans vonnis. Ze gaan opzoek naar argumenten om toch naar belgische rechter te gaan (vb
woonplaats) -> belgië toch bevoegd, iraans vonnis wordt niet erkend

Functies vh internationaal publiekrecht:

 Co-existentie: vredig naast elkaar bestaan, soevereine staten erkennen elkaars bestaan
(grondgebied, grenzen, eigen beslissingen,...)
 Coöperatie: samenwerking, gelijke visie van staten die samen iets willen bereiken

Vb: EU- unie die een gelijke economische doelstelling had en zo is ontstaan

 Integratie: aanvaarding vd samenwerking maar om dat afzonderlijk te doen worden
bepaalde bevoegdheden toegewezen aan een overkoepelende organisatie
 Global governance: mondiaal bestuur, een consensus te bekomen over uitdagingen zoals
klimaatverandering.

2. Internationaal recht als horizontaal en onvolmaakt systeem
Internationaal recht als...

 Horizontaal systeem: soevereine staten die op hetzelfde niveau naast elkaar staan (geen
hierarchie)
 Onvolmaakt systeem: er is niet 1 internationale wetgever, verdragen komen pas tot stand
als de soevereine staten en gemeenschappelijk doel hebben en het daarover eens zijn en dus
dan pas een verdrag gaan sluiten, de vrijwillige bereidheid vd staten om toe te treden tot dat
verdrag (= consensus tussen de staten)

 Instemming is nodig om tot een verdrag te komen (= onvolmaakt) & bij consensus, allemaal
op 1 lijn (=horizontaal)

, 3. Kenmerken internationale organisaties internationaal recht
Gemeenschappelijke kenmerken:

 Samenwerkingsverband tot stand brengen tussen de soevereine staat
 Nastreven van een gemeenschappelik doel
 Oprichtingsverdrag uittekenen, tot stand brengen, ratificeren (= nationaal goedkeuren)
 Eigen organen om de werking mogelijk te maken met vertegenwoordigers vd
verdragsluitende staten

Organisatie-gebonden kenmerken:

 Lidmaatschap: de leden bestaan meestal uit verdragsluitende staten
 Open: elke soevereine staat die de toetredingsvwd aanvaardt kan lid worden
  Gesloten: niet alle soevereine staten kunnen lid worden omdat men bvb de
toetredingsvwd heeft afgebakend tot een bepaalde regio/ groep
 Universeel: wereldwijde samenwerking
  regionaal: samenwerking beogen binnen bepaalde regio

Vb: zuid – amerikaanse landen, eu-landen,...

 Doel:
 Algemeen: verschillende brede thema’s nastreven
  Functioneel: specifiek doel

Vb: voor volksgezondheid heb je de WHO (world health organisation), functioneel specifiek doel =
volksgezondheid nastreven

Vb: WTO (= world traite organisation) = focust zich specifiek op onderlinge handel

 Bevoegdheden:
 Toegewezen: expliciet toegewezen
  Implicitiet: niet zo duidelijk zijn uitgeschreven in de verdragtekst maar zijn logisch
gevolg van de uitdrukkelijk toegewezen bevoegdheden
 Intergouvernementeel: overleg tussen de soevereine staten gaat behouden, men
komt pas tot een akkoord wnr die staten daarmee hebben ingestemd (of minstens
een bepaalde meerderheid), de bevoegdheid ligt bij de soevereine staten
 supranationaal: bevoegdheden worden overgedragen naar de internationale
organisatie, ze nemen bindende besluiten

Vb: EU- unie: de EU-lidstaten gaan akkoord dat bepaalde beslissingsbevoegdheden gaan akkoord dat
bepaalde zaken enkel nog bij de EU-unie liggen en niet allemaal afzonderlijk bij elk lid

 Organen, bestaande uit...
 Plenair: vertegenwoording van alle lidstaten/ verdragstaten
 Dagelijks bestuur
 Secretariaat: aanspreekpunt

 Besluitvorming
 Unanimiteit: alle staten moeten akkoord zijn
 Meerderheid: vaak gekwalificeerde meerderheid (niet enkel helft +1), maar bvb 2/3
of obv aantal inwoners dat vertegenwoordigt moet zijn

,  Consensus: een minder formele manier dan unanimiteit, iedereen heeft blijk van
‘oké’
 Financiën: meestal via bijdragen

Vb: voor de VN is dat obv het BNP

supranationale organisatie = EU:

 Heeft onafhankelijke organen die beslissen met meerderheidsstemmen en bindende
besluiten nemen
 Directe werking (= ook gevolgen voor de burgers)à
 Eigen rechtsorde
 Het hof van justitie bewaakt over de naleving en geldigheid vd besluiten
 Dit maakt de EU sterker geïntegreerd dan de intergouvernementele organisaties

4. Universele organisatie: de Verenigde Naties en haar hoofdorganen
De verenigde naties:

 193 leden
 Opvolger vd volkenbond, ze koppelen los van volken maar hechten belang aan de
samenwerking tussen staten
 Doel: internationale vrede & veiligheid nastreven
 Opgericht door het VN-handvest (1945)
 Ze hebben 17 SDG’s (sustainable development goals) opgericht die streven naar duurzame
ontwikkeling (vb: gendergelijkheid)

Examen: de grote thema’s hiervan kennen + weten dat er 17 zijn, de lange naam, leg uit wat ze
beogen,... -> zie site dia 17

Hoofdorganen: (6)

a)De algemene vergadering
 193 leden
 Politiek orgaan
 Bevoegdheden: ze bespreken verschillende thema’s (zeer ruim)
 Niet bindende resoluties: wordt genomen bij meerderheid (meestal 2/3), maar als men tot
een resolutie komt is deze niet bindend
 Ze hebben wel een morele draagkracht, men kan het niet afdwingen maar men is wel
geneigd om zo te handelen

! Beslissingen voor het verkiezen van bvb rechters wordt gekozen samen met de veiligheidsraad

illustratie 1.1: (leerpad) -> ze kunnen stemmen voor een resolutie, maar israel zal niet gedwongen
worden

b) De veiligheidsraad
 15 leden (5 permanent & 10 niet -permanente leden, die om de 2j wisselen)
- Rusland
- Verenigde staten
- China
- Frankrijk

, - Groot Brittannië
 Zij zijn permanent omdat ze een grootmacht waren na WOII en gaven zo na de oorlog de
wereldorde terug vorm
 Ze kregen vetorecht: ze kunnen een resolutie blokkeren, ongeacht de meerderheid
 Politiek orgaan

c) Economische en sociale raad (ECOSOC)
 54 leden
 Worden om de 3j herverkozen
 Jaarlijkse rotatie van 17 leden (= elk jaar worden er 17 vd 54 leden vervangen)
 Coordineren de ECO & SOC activiteiten


d) Trustschapsraad
 Hield toezicht op de voormalige koloniale gebieden (= de trustgebieden), om hen voor te
bereiden op onafhankelijkheid
 Bestaat niet meer, omdat alle trustgebieden onafhankelijk werden

e) Internationaal gerechtshof (IGH)
 Hoogste gerechtelijke instantie
 15 onafhankelijke rechters
 Beslecht geschillen tussen staten (niet tussen personen!!) + geeft juridisch advies aan de
VN-organen & gespecialiseerde organen

 internationaal strafhof: geen VN-orgaan
 Men gaat personen veroordelen die het recht schenden (vb: genocide)

Zie illustratie 1.4!!

f) VN-secretariaat
 Administratief orgaan met een internationale staf (= permanente kantoor van de VN met
permanent personeel)
 Ziet toe op de dagelijkse werking van de VN en alle aspecten
 Onder toezicht vd secretaris generaal: Antonio Guterres (sinds 2017), hoogste
administratieve ambtenaar vd VN

VN & de bescherming vd mensenrechten:

a) Universele verklaring vd rechten vd mens (UVRM)
 Sinds 1948
 Beginselverklaring vd 51 staten met de belangrijkste punten waaraan zij willen werken, maar
niet bindend
 Heeft aanleiding gegeven tot het EVRM

b) Diverse VN-mensenrechtenverdragen
 Juridisch bindend
 De handhavingen/ aanbevelingen kunnen door burgers worden ingeroepen voor de
internationale rechtbanken
 Toezicht wordt gehouden hierop door de VN-comités

Vb: verdrag voor de rechten vh kind