Samenvatting VPKMKGDW 3.2 HBO-V, Windesheim Zwolle

Samenvatting VPK+MK+GDW
Periode 2

Hoorcollege week 1- Psychiatrisch onderzoek, diagnose & DSM
Wat is psychiatrie?

 Wat is psychiatrie?
 Psyche (geest) + iatros (arts) sinds 19e eeuw
 Daarvoor spiritueel verklaard
 19e en 20e eeuw: classificatie, psychotherapieën, medicatie
 Wanneer psychiatrische ziekte?
 Ongewenste, onaangename toestanden
 Belemmeren het normale functioneren
 Overkomt de persoon in kwestie
 Hoe verhouden psychische en lichamelijke klachten zich?
 Nauw verbonden: van het een het ander, en andersom.

Relatie psychiatrie & somatiek

 Somatische (lichamelijke) stoornissen kunnen zich uiten als psychiatrische stoornissen
 Psychische stoornissen  kans op somatische problemen verhoogd.
 Persoonlijkheid bepaalt je gedrag
 10 uitersten beschreven in persoonlijkheidsstoornissen
 Maar iedereen heeft hier trekken van

Organisch psychosyndroom

 Een psychiatrische stoornis, ten gevolge van een somatische ziekte, waardoor de werking van
de hersenen ontregelt.
 Kenmerkend:
 Meestal acuut ontstaan
 Voorbij als de ontregelende factor weg is.
 Ook kan er verval optreden door beschadiging of afsterven van hersencellen, dit is
een onomkeerbaar proces.

Organisch psychosyndroom (2)

 Stemmingsstoornis:
 Vele oorzaken: hormonale ontregeling, leverziekten, bloedarmoede, begin
neurologische ziekte als Parkingson, niet erkend hartinfarct etc.
 Angststoornis:
 Vele oorzaken: hormonale ontregeling, vitame B12 tekort, hartziekten, astma/COPD,
Parkingson of Multipele Sclerose.
 Psychose:
 Oorzaken: hoormoonschommelingen in kraambed, drugsgebruik
 Neurocognitieve stoornis:
 Altijd organische oorzaak
 Cognitieve/conatieve/affectieve functies verstoord.



1

,Denk en verklaringsmodellen in psychiatrie: ontstaan van psychiatrische stoornissen

 Predisponerende factoren: langer bestaande factoren die iemand ontvankelijker maken voor
een bepaalde psychiatrische stoornis.
 lichamelijke factoren, aanleg
 Luxerende factoren: gebeurtenissen die een psychiatrische stoornis uiteindelijk ontlokken.
 traumatische ervaringen, voorgeschiedenis, omstandigheden, gebeurtenissen,
maatschappij
 Onderhoudende factoren: factoren die ervoor zorgen dat de psychiatrische stoornis blijft
aanhouden.
 traumatische ervaringen, voorgeschiedenis, omstandigheden, gebeurtenissen,
maatschappij

Biopsychosociaal model

 Biologische invalshoek: brein, neurotransmitters, psychofarmaca
 Psychologische invalshoek: psychotherapie (bv. Gedragstherapie)
 Sociologische invalshoek: uit de inrichting, in de maatschappij
 Bijvoorbeeld:




Stress-kwetsbaarheid model

 Basale kwetsbaarheid voor psychose + stress als “trigger” + gebrekkige coping vaardigheden
= Psychotische decompensatie

Psychiatrisch onderzoek- trias psychica

 Cognitieve functies
Zintuigprikkel  Gewaarwording & bewustwording
wisselt uit met
Geheugen
 Bewustzijn: helder, somnolent (slaperigheid/dofheid), coma, vernauwd.
 Aandacht & concentratie: hypovigiliteit/hypervigiliteit, hypotenaciteit
 Oriëntatie: tijd, plaats en persoon
 Geheugen: anterograde, retrograde, confubalatie.
 Intellectuele functies: oordeel en kritiekstoornissen, decorumverlies,
ziektebesef/inzicht, executieve functies
 Waarneming: inhoudelijk als wanen, dwang en drang. Vorm als tempo & coherentie.
 Denken.
 Affectieve functies
 Stemming: grondtoon van het gevoelsleven, cijfer 1-10
 Affect: zichtbare en hoorbare uitdrukking van de emotionele reactie door de
onderzoeker.
Normaals wisselend, labiel, vlak of inadequaat (dwanglachen/dwanghuilen)
 Conatieve functies
 Psychomotoriek: het geheel aan bewegingen. Houterig, rustig/onrustig etc.
 Motivatie: voor de behandeling

2

,  Gedrag: lethargie, intiatiefverlies, apathie, impulsief gedrag, suïcidaal gedrag
 Dwanghandelingen egodystoon = ik-vreemd
 Dwanghandelingen egosyntoon= passend bij ik, handeling geeft
lust/voldoening/opluchting.

Van symptoom tot classificatie

 Symptoom: de klacht die iemand heeft
 Syndroom: clustering van klachten, vaak samen gezien
 Structuur diagnose: doel is diagnose te verklaren en te begrijpen.
Syndroom+ verloop van de klachten in de tijd + factoren invloed.
 Classificatie: internationaal systeem waarbij sommige dingen aanwezig moeten zijn en
anderen juist niet aanwezig mogen zijn.
 DSM-V: psychiatrie specifiek
 ICD: internationale lijst van ziekte.
 Voorbeeld
 Symptomen: hallucinaties
 Syndroom: psychose
 Diagnose: psychose waarbij de stem die zei dat hij zijn leven moest beëndigen de
luxerende factor was, mogelijke onderhoudende factoren zijn financiële problemen
en problemen thuis.
 Classificatie: 295.90 schizofrenie




3

, Werkcollege Medische Kennis week 1: Psychiatrisch onderzoek en inleiding
psychofarmacologie


Aantekeningen

 Verschil psychiater en psycholoog:
 Psychiater heeft geneeskunde gedaan, arts gespecialiseerd in mentale stoornissen
 Psycholoog is meer een gedragswetenschapper, geïnteresseerd in gedrag
 Persoonlijkheidstrekken (onderhoudende factoren)  zorgen voor, rekening houden met.
 Tentamen (TT) : predisponerende, luxerende en onderhoudende factoren.
 Psychiatrisch onderzoek, VPK heeft hier grote rol in. (CAC functies)
 Cognitieve functie  hoe denkt de patiënt? Kan hij beredeneren/verbanden leggen.
Denken
 Affectieve functies  Hoe voelt de patiënt zich? Stemming.
Voelen
 Conatieve functies  Wat wil de patiënt? Hoe is de motivatie voor behandeling?
Hoe beweegt een patiënt zich? Hoe is de motoriek, rustig of
onrustig?
Voelen
 Bij de CAC functies begrippen kunnen herkennen. (Somnolent, anterograde, confubulatie)
 Hallucinaties  Alles wat binnen komt via de zintuigen (horen, ruiken, zien,
proeven), wat er helemaal niet is.
 Wanen  Je denkt dat iets zo is, terwijl het niet zo is.
Man verliest vrouw, maar ziet na 6 maanden vrouw in café zitten.
 Illusionaire vervalsingen 
Je denkt dat je over een kat heen rijdt, maar blijkt een stuk karton te zijn.
 Dwanghandeling (dwingen)  iemand moet het doen om rustig te worden.
 Antipyschotica dient ervoor om wanen en hallucinaties weg te krijgen.
 Psychofarmaca grijpen in op de neurotransmitters
 Biopsychosociaal model
 Psychotherapieeën
 Psychofarmaca  neurotransmitters (MK 1.1, wk 6)
 Verschillende neurotransmitters, elke heeft zijn eigen taak
 Acetylcholine  geheugen
 Serotine  depressie
 Dopamine  schizofrenie
 Noradrenaline  stemmimgsstoornissen
 GABA  slaapstoornissen
 Glutamaat  stimuleert geheugen
 Endorfinen  pijnstillend, geluksgevoel
 Neurotransmitter stimuleert of remt, grijpt in op overdracht neurotransmitters.
 Behandeling medicatie op maat, is voor iedereen anders.
 Hoofdgroepen psychofarmaca (TT)
 Antipsychotica  wanen en hallucinaties tegengaan
 Antidepressiva  somberheid tegengaan
 Stemmingsstabilisatoren  bij stemmingswisselingen
 Anxyolitica  angstreducerend ( - pam)
 Hypnotica  inslaper (-pam)

4