Samenvatting virologie Prof. Van Ranst

VIROLOGIE
INLEIDING

GESCHIEDENIS VD VIROLOGIE

Adolf Mayer:

- Ziek blad vermalen
o --> sap op gezond blad
▪ --> w ook ziek
• => overdraagbare ziekte

Martinus Beijerinck

- Ziek blad vermalen
o --> sap filteren
▪ --> filtraat op gezond blad w ook ziek
• => ziekteverwekker gaat door filter --> géén bacterie


BELANGRIJKE VIRUSZIEKTEN DOORHEEN DE GESCHIEDENIS

- Pokken
o 1157 V.C.: pokkenvlekken op gezicht van mummie
▪ >
o 6e E
▪ Pokken in Europa
o 17e-18e E
▪ Pokken = meest ernstige infectieziekte in Westen (mortaliteit 10 – 90%)
o 1988
▪ Beijerinck --> virusdetectie
o 1977
▪ Laatste geregistreerde natuurlijke besmetting – Somalië
o Klinisch
▪ Vnl kiederen
▪ Letsels genezen met littekens
▪ (-) niet erfelijke blindheid bij kinderen
- Poliomyelitis
o 1500
▪ Egyptische enscriptie met paralytische polio
o Begin 20e E
▪ Verbeterde hygiëne/riolering
• --> regelmatige polio-epidemieën in ontwikkelde landen
o 1951
▪ 3 types polio-virus geïsoleerd & geïdentificeerd
o 1954


1

, ▪ Vaccinatie
o 21e E
▪ Deadline wereldwijde eradicatie --> grotendeels uitgeroeid geweest
o Klinisch
▪ Kan zenuwbanen vernietigen
• Spierdisfunctie
o --> infantiele paralyse
▪ Ernstig bij 1/1000
• > aantasting AH spier
o R/ ijzeren long: paar keer per minuut overdruk (borstkas dicht) &
onderdruk (borstkas uitgerokken)
▪ --> er w geademd voor pt
- HIV-AIDS
o 1959
▪ Eerst gekende AIDS geval in Belgisch-Congo (retrospectief)
o 1981
▪ CDC rapport: “epidemie” van longonsteking onder jonge homoseksuelen
o 1982
▪ Eerste keer term “AIDS”
• --> link met bloedproducten
o 1983
▪ HIV geïdentificeerd
o 1987
▪ Eerste anti-HIV drug

VIRALE STRUCTUUR

- Grootte
o Zeer klein: 25 – 300 nm
▪ --> elektronenmicroscoop
▪ --> ultrafiltreerbaar


Li-beeld = tip van een naald

Oranje = bacteriën

- Mimivirus = grootste: 400nm
- Herpesvirus: 100nm
- Picornavirus: 25nm




2

,- Envelop/naakt
o = lipide dubbellaag envelop
▪ Cfr celwand cel
• --> virus krijgt dit van moedercel waar die uit komt
▪ Fluïde, soort olielaag rond virus
• --> vervloeit met celwand bij contact
o = een vd stappen in replicatieproces van virus
o Naakt virus = ontsnapt uit moedercel
▪ (!!) NIET weerstandiger dan virussen zonder enveloppe
▪ --> is géén overlevingsvoordeel want alles wat omslag kapot kan maken, gaat
infectievermogen doen ↓
- Capside
o --> bevat genoom
▪ DNA-virussen
▪ RNA-virussen
o Structuur
▪ Helicaal
• 1 eiwit draait dakpansgewijs rondom genetisch materiaal
• Bv tabaksmozaiekvirus
o RNA beschermt met 1 eiwit
o Rigiede buis
o Lange staven
• Bv ebola
o Knoopvorm
o Lijkt beweeglijk




3

, ▪ Icosahedraal
• Combinatie van 5- en 6-hoeken
• --> bolle, ronde vorm
o Energetisch gunstig --> neemt spontaan deze vorm aan
o Stevig
▪ Cfr voetbal
• Bv herpesvirus
• Bv humaan papillomavirus



▪ Complex
• = géén van beide
• Bv T bacteriofaag
o Pootjes, hoofd, hals, kraag
o = virus van bacterie --> kan bacterie infecteren
• Bv pokkenvirus




- Genoom
o DNA / RNA
▪ Muteert niet snel
• > virus maakt gebruik van DNA-polymerase van menselijke cel
o --> goede kwaliteit
• --> weinig variatie – stabiel
o --> minder spectaculaire ziekten
o --> vallen minder op voor ons IS
• Oude virussen
• “volwassen virussen”
▪ Continue variatie
• > maken gebruik van eigen RNA-polymerase (opgebouwd met eigen
genmateriaal)
o --> geen goede kwaliteit
• --> leven hierop: RNA-virussen willen systeem te snel af zijn
o --> spectaculaire infecties, grote epidemieën
• Bv RNA virus in persoon, na 1 week nieuw staal nemen
o --> ander virus door snelle mutaties
• Error catastrophy
o Virus gaat zeer ver in mutaties --> lijkt niet meer op virus
• “puber virussen”
o Weten niet goed hoe zich te gedragen --> kan ‘per ongeluk’ de
gastheer doden (niet hun doel, want dan zelf ook dood)


4