1
SAMENVATTING BOEK BURGERLIJK
RECHT
A LGEMENE INLEIDING
1. Wat is recht?
• Geheel van gedragsregels & normen
• doel: ordenen van de maatschappij
• opgelegd door de overheid
• regels zijn afdwingbaar (hoe? Onderscheid tussen strafrecht & geen strafrecht
misdrijf: overtreding, wanbedrijf & misdaad)
2. INDELING VAN HET RECHT
Privaat en publiekrecht, objectief & subjectief recht, strafrecht & geen strafrecht …
1
, lOMoAR cPSD| 2785061
Privaatrecht Publiek recht
(regelt verhouding tussen burgers onderling) (regelt algemene belangen)
Burgerlijk recht : regels m.b.t. familiale Staatsrecht: regels m.b.t. inrichting
verhoudingen, en
contracten tussen werking van de staat
burgers, …
Handels recht: regels inzake statuut Administratie recht: regels m.b.t. de werking
van handelaars en van de overheids-
bepaalde handels- instanties
verrichtingen
Gerechtelijk recht: privaatrecht: hoe het Strafrecht: geeft aan welke
gerechtelijk apparaat gedragingen strafbaar
georganiseerd moet zijn zijn en welke sancties
daartegenover staan
Internationaal recht: privaatrecht: welke Strafprocesrecht: o.a. op welke wijze
rechter bevoegd is en misdrijven vastgesteld
welke gedragsregels? worden & opgespoord,…
Fiscaal recht: regelt problematiek
van de belastingen
3. BRONNEN VAN HET RECHT
(= waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden)
BINDENDE BRONNEN
Wet in ruime zin (sensu lato)
1. Internationale verdragen & supranationaal recht (vb. Europese Unie)
3 belangrijke beleidsinstrumenten:
- richtlijnen: regels die door de nationale overheid verplicht
moeten worden overgenomen en verwerkt
in de eigen wetgeving
- verordeningen: algemene & volledige reglementering die
2
,3
rechtstreeks van toepassing is in alle lidstaten
- beschikkingen: regels van toepassing op de daarin aangeduide
bestemmeling
Verdragen: tussen 2 of meer lidstaten
(bv: regeling over welke rechtbank bevoegd is in geschillen waarbij meerdere
nationaliteiten betrokken zijn)
2. Nationaal recht: Hiërarchie
Grondwet (= meest fundamentele (Belgische) wet)
Wet (in enge zin) Decreet/ ordonnantie
KB Besluit gem. -of gew. Regering
MB Besluit gem.- of gew. Minister
Nationaal Regionaal
Provinciale reglementen
Gemeentelijke reglementen
KB: Koninklijk Besluit: Besluiten die door de koning (Ministers) worden genomen en nodig zijn voor
de uitvoering van bepaalde wetten
MB : Ministeriële besluiten
Decreten: wetten die op het niveau van de Gemeenschappen en de Gewesten gestemd worden
Bevind zich in de hiërarchie van de normen op het zelfde niveau als een federale wet.
Bij het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest: Ordonnanties
Wet in enge zin: wet sensu stricto: Afkomstig van het Federale Parlement
(koning(ministers), Kamer, Senaat)
Wetsontwerp: initiatief van de koning
Wetsvoorstel: initiatief van een lid van de Kamer of Senaat
Wet gelding in heel het land na publicatie in het Belgisch staatsblad
Grondwet: Legt vast aan wie de wetgevende, uitvoerende en gerechtelijke macht toekomt.
3
, lOMoAR cPSD| 2785061
3. Gewoonterecht & billijkheid
= ongeschreven recht
= gevestigd gebruik dat in een samenleving algemeen als bindend wordt beschouwd, zonder
;;;ergens beschreven te staan in een of andere wetgevende maatregel
2 elementen:
- een algemeen geldende openbare en herhaalde gedraging
- subjectieve overtuiging dat deze gedraging geldt als rechtsnorm
4. Overeenkomst
Art. 1134 BW: “alle overeenkomsten die wettig zijn aangegaan, strekken degenen die deze hebben
aangegaan, tot wet”
-> contract, bindend tussen partijen die contract gesloten hebbe, kan niet eenzijdig geannuleerd worden
GEZAGHEBBENDE BRONNEN
1. Rechtspraak (= uitspraken van de rechtbank)
Wet kan geen oplossing voorzien voor ALLE concrete gevallen die zich zouden kunnen
voordoen.
Rechter moet een betwisting interpreteren, hij kan niet zomaar automatisch een uitspraak doen.
Hij moet de wet toepasselijk maken op een concreet geval.
Geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken vormt de rechtspraak, die ons leert hoe een
rechter de wet in een concreet geval toepast.
Rechterlijke uitspraken zijn (in theorie) alleen bindend tussen de partijen in het geding.
In praktijk kan het inroepen van vroegere rechterlijke beslissingen de besluitvorming van de
rechter wel beïnvloeden.
Rechter moet zijn beslissingen motiveren en rechtspreken binnen een redelijke termijn.
2. Rechtsleer (= geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden)
Boeken en artikels in juridische tijdschriften, geheel van opinies over het recht en de
interpretatie ervan.
Niet bindend
5 RECHTBANKEN EN HOVEN
Hof van Cassatie
Militair Arbeidshof Jeugdkamer Burgerlijke Kamer Correctionele
Gerechtshof kamer
Hof van beroep
4
SAMENVATTING BOEK BURGERLIJK
RECHT
A LGEMENE INLEIDING
1. Wat is recht?
• Geheel van gedragsregels & normen
• doel: ordenen van de maatschappij
• opgelegd door de overheid
• regels zijn afdwingbaar (hoe? Onderscheid tussen strafrecht & geen strafrecht
misdrijf: overtreding, wanbedrijf & misdaad)
2. INDELING VAN HET RECHT
Privaat en publiekrecht, objectief & subjectief recht, strafrecht & geen strafrecht …
1
, lOMoAR cPSD| 2785061
Privaatrecht Publiek recht
(regelt verhouding tussen burgers onderling) (regelt algemene belangen)
Burgerlijk recht : regels m.b.t. familiale Staatsrecht: regels m.b.t. inrichting
verhoudingen, en
contracten tussen werking van de staat
burgers, …
Handels recht: regels inzake statuut Administratie recht: regels m.b.t. de werking
van handelaars en van de overheids-
bepaalde handels- instanties
verrichtingen
Gerechtelijk recht: privaatrecht: hoe het Strafrecht: geeft aan welke
gerechtelijk apparaat gedragingen strafbaar
georganiseerd moet zijn zijn en welke sancties
daartegenover staan
Internationaal recht: privaatrecht: welke Strafprocesrecht: o.a. op welke wijze
rechter bevoegd is en misdrijven vastgesteld
welke gedragsregels? worden & opgespoord,…
Fiscaal recht: regelt problematiek
van de belastingen
3. BRONNEN VAN HET RECHT
(= waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden)
BINDENDE BRONNEN
Wet in ruime zin (sensu lato)
1. Internationale verdragen & supranationaal recht (vb. Europese Unie)
3 belangrijke beleidsinstrumenten:
- richtlijnen: regels die door de nationale overheid verplicht
moeten worden overgenomen en verwerkt
in de eigen wetgeving
- verordeningen: algemene & volledige reglementering die
2
,3
rechtstreeks van toepassing is in alle lidstaten
- beschikkingen: regels van toepassing op de daarin aangeduide
bestemmeling
Verdragen: tussen 2 of meer lidstaten
(bv: regeling over welke rechtbank bevoegd is in geschillen waarbij meerdere
nationaliteiten betrokken zijn)
2. Nationaal recht: Hiërarchie
Grondwet (= meest fundamentele (Belgische) wet)
Wet (in enge zin) Decreet/ ordonnantie
KB Besluit gem. -of gew. Regering
MB Besluit gem.- of gew. Minister
Nationaal Regionaal
Provinciale reglementen
Gemeentelijke reglementen
KB: Koninklijk Besluit: Besluiten die door de koning (Ministers) worden genomen en nodig zijn voor
de uitvoering van bepaalde wetten
MB : Ministeriële besluiten
Decreten: wetten die op het niveau van de Gemeenschappen en de Gewesten gestemd worden
Bevind zich in de hiërarchie van de normen op het zelfde niveau als een federale wet.
Bij het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest: Ordonnanties
Wet in enge zin: wet sensu stricto: Afkomstig van het Federale Parlement
(koning(ministers), Kamer, Senaat)
Wetsontwerp: initiatief van de koning
Wetsvoorstel: initiatief van een lid van de Kamer of Senaat
Wet gelding in heel het land na publicatie in het Belgisch staatsblad
Grondwet: Legt vast aan wie de wetgevende, uitvoerende en gerechtelijke macht toekomt.
3
, lOMoAR cPSD| 2785061
3. Gewoonterecht & billijkheid
= ongeschreven recht
= gevestigd gebruik dat in een samenleving algemeen als bindend wordt beschouwd, zonder
;;;ergens beschreven te staan in een of andere wetgevende maatregel
2 elementen:
- een algemeen geldende openbare en herhaalde gedraging
- subjectieve overtuiging dat deze gedraging geldt als rechtsnorm
4. Overeenkomst
Art. 1134 BW: “alle overeenkomsten die wettig zijn aangegaan, strekken degenen die deze hebben
aangegaan, tot wet”
-> contract, bindend tussen partijen die contract gesloten hebbe, kan niet eenzijdig geannuleerd worden
GEZAGHEBBENDE BRONNEN
1. Rechtspraak (= uitspraken van de rechtbank)
Wet kan geen oplossing voorzien voor ALLE concrete gevallen die zich zouden kunnen
voordoen.
Rechter moet een betwisting interpreteren, hij kan niet zomaar automatisch een uitspraak doen.
Hij moet de wet toepasselijk maken op een concreet geval.
Geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken vormt de rechtspraak, die ons leert hoe een
rechter de wet in een concreet geval toepast.
Rechterlijke uitspraken zijn (in theorie) alleen bindend tussen de partijen in het geding.
In praktijk kan het inroepen van vroegere rechterlijke beslissingen de besluitvorming van de
rechter wel beïnvloeden.
Rechter moet zijn beslissingen motiveren en rechtspreken binnen een redelijke termijn.
2. Rechtsleer (= geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden)
Boeken en artikels in juridische tijdschriften, geheel van opinies over het recht en de
interpretatie ervan.
Niet bindend
5 RECHTBANKEN EN HOVEN
Hof van Cassatie
Militair Arbeidshof Jeugdkamer Burgerlijke Kamer Correctionele
Gerechtshof kamer
Hof van beroep
4
