N. OLFCATORIUS
ALGEMEEN
Dit is de 1e kopzenuw die zuiver sensibel (reuk) is. De bipolaire neuronen bevinden zich in het
reukslijmvlies. De axonen zijn niet-gemyeliniseerd en geleiden dus traag. De axonen vormen de fila
olfactorii.
Deze fila doorboort het os ethmoidale (zeefbeen) en schakelt over thv de bulbus olfactorius op
schakelneuronen. Deze schakelneuronen projecteren naar cortexgebieden van het rhinencephalon.
OPDELING
We kunnen het opdelen in een echte n. olfactorius, een n. vomeronasalis en een n. terminalis.
BEWUSTE WAARNEMING
1. N. olfactorius
Fila olfactoria gaat van het reukslijmvlies naar de bulbus olfactorius
De fila olfactorii doorboort het os ethmoidale
In de bulbus olfactorius zal deze overschakelen naar schakelneuronen die
projecteren naar cortexgebieden van het rhinencephalon
2. N. vomeronasalis
Aparte bundels die vanuit het vomeronasaal orgaan naar de bulbus olfactorius lopen
Vomeronasaal orgaan = orgaan in het dak van de mondholte dat geurpartikels
(bv. Feromonen) detecteert
Bv. Het paard zal flemen om het contactopp. van het vomeronasaal orgaan te
maximaliseren
Afwezig bij de primaten.
3. N. terminalis
Projecteert NIET naar de bulbus olfactorius
Bundels vanuit het reukslijmvlies die naar lamina terminalis gaan
Rol in de voortplanting
(bv. Regelt de release van GnRH)
Ook bij primaten aanwezig
Doordat de schakelneuronen naar het cortexgebied gaat, kunnen we de geurpartikel bewust
waarnemen.
LIMBISCHE SYSTEEM
Vanuit het vomeronasale orgaan is er ook een projectie naar de hypothalamus via de amygdala.
Vanuit het neusslijmvlies is er ook een projectie naar de hippocampus.
Deze spelen een rol in het limbische systeem.
,NEUROLOGISCH ONDERZOEK
De n. olfactorius kan men testen via reuktesten:
Je gaat substanties die een geur afgeven laten ruiken en zien of het dier dit waarneemt of
niet
Als je irriterende substanties gebruikt, zal het dier afkeer vertonen. Deze substanties geven
ook pijnprikkels die door de n. trigeminus gedetecteerd worden. Je test dus ook de n.
trigeminus (N. V)
Deze zenuw is dus heel moeilijk te testen omdat je ook vaak de n. trigeminus test.
N. OPTICUS
ALGEMEEN
Dit is de 2e kopzenuw en is zuiver sensibel (zicht). De neuronen worden de ganglioncellen genoemd
en liggen buiten het CZS, namelijk in de retina. De axonen bundelen zich tot de n. opticus en verlaten
de retina in de blinde vlek. Op deze plaats zijn er geen zenuwcellen, dus hier kunnen geen
lichtprikkels gedetecteerd worden.
De n. opticus van beide ogen gaat een chiasma optica vormen aan de onderkant van de hersenen.
Hier gaat een gedeelte of alle axonen van kant wisselen.
Na het chiasma optica wordt het de tractus opticus genoemd. Deze tracti hebben 2 mogelijkheden:
1) Bewuste waarneming
Schakelt over op schakelneuronen thv het corpus geniculatum laterale
Schakelneuronen lopen naar de visuele cortex
Bewust zien
2) Onbewuste waarneming
Schakelt over op schakelneuronen thv de colliculus rostralis
Schakelneuronen lopen naar motorische kernen van oogspieren
Onbewust zien
VERLOOP
BEWUSTE WAARNEMING
N. opticus chiasma optica tractus opticus nucleus geniculatum laterale (schakelneuron)
visuele cortex (waarneming)
, NEUROLOGISCH ONDERZOEK : BEWUSTE WAARNEMING
Blindheid kan men testen via:
1) Dreigreflex
Pupil plots benaderen zonder wind te veroorzaken
(wind wordt waargenomen via de n. trigeminus)
Het dier zal reflexmatig zijn ogen sluiten
2) Onbekende interessante objecten geluidloos in de omgeving plaatsen / laten vallen
Kijken of dier interesse toont
Als je unilaterale blindheid wilt detecteren, moet je het oog dat je niet wilt testen afdekken.
DREIGREFLEX
Je benadert het linker oog en dit schakelt door naar de visuele cortex. Vanuit de visuele cortex
vertrekt er een prikkel naar de n. facialis die de spieren van de oogleden zal innerveren.
Dus moest er een letsel zijn op niveau van de n. facialis, krijgen we een negatieve dreigreflex.
NEUROLOGISCH ONDERZOEK : ONBEWUSTE WAARNEMING
Dit kan men testen via:
1) De licht-pupil reflex
Je schijnt met licht in 1 oog
De pupil van beide ogen zal vernauwen (n. oculomotorius)
Volgende onderdelen moeten intact zijn:
o N. opticus
o Colliculus rostralis
o N. oculomotorius
2) Knipper respons reflex op een straffe lichtbundel
Niet hetzelfde als de dreigreflex omdat de lichtbundel niet bewust wordt
waargenomen
Je schijnt met licht in 1 oog
Dier zal zijn oogleden toeknijpen (n. facialis)
Volgende onderdelen moeten intact zijn:
o N. opticus
o Subcorticle gebieden van de n. facialis
Deze testen zullen geen blindheid testen!
Let op! : er moet geen intacte visuele cortex zijn voor deze testen.
Dus als de pupil-licht reflex afwezig is, maar de dreigreflex is wel aanwezig, zal het een
perifeer of subcorticaal letsel zijn.
ALGEMEEN
Dit is de 1e kopzenuw die zuiver sensibel (reuk) is. De bipolaire neuronen bevinden zich in het
reukslijmvlies. De axonen zijn niet-gemyeliniseerd en geleiden dus traag. De axonen vormen de fila
olfactorii.
Deze fila doorboort het os ethmoidale (zeefbeen) en schakelt over thv de bulbus olfactorius op
schakelneuronen. Deze schakelneuronen projecteren naar cortexgebieden van het rhinencephalon.
OPDELING
We kunnen het opdelen in een echte n. olfactorius, een n. vomeronasalis en een n. terminalis.
BEWUSTE WAARNEMING
1. N. olfactorius
Fila olfactoria gaat van het reukslijmvlies naar de bulbus olfactorius
De fila olfactorii doorboort het os ethmoidale
In de bulbus olfactorius zal deze overschakelen naar schakelneuronen die
projecteren naar cortexgebieden van het rhinencephalon
2. N. vomeronasalis
Aparte bundels die vanuit het vomeronasaal orgaan naar de bulbus olfactorius lopen
Vomeronasaal orgaan = orgaan in het dak van de mondholte dat geurpartikels
(bv. Feromonen) detecteert
Bv. Het paard zal flemen om het contactopp. van het vomeronasaal orgaan te
maximaliseren
Afwezig bij de primaten.
3. N. terminalis
Projecteert NIET naar de bulbus olfactorius
Bundels vanuit het reukslijmvlies die naar lamina terminalis gaan
Rol in de voortplanting
(bv. Regelt de release van GnRH)
Ook bij primaten aanwezig
Doordat de schakelneuronen naar het cortexgebied gaat, kunnen we de geurpartikel bewust
waarnemen.
LIMBISCHE SYSTEEM
Vanuit het vomeronasale orgaan is er ook een projectie naar de hypothalamus via de amygdala.
Vanuit het neusslijmvlies is er ook een projectie naar de hippocampus.
Deze spelen een rol in het limbische systeem.
,NEUROLOGISCH ONDERZOEK
De n. olfactorius kan men testen via reuktesten:
Je gaat substanties die een geur afgeven laten ruiken en zien of het dier dit waarneemt of
niet
Als je irriterende substanties gebruikt, zal het dier afkeer vertonen. Deze substanties geven
ook pijnprikkels die door de n. trigeminus gedetecteerd worden. Je test dus ook de n.
trigeminus (N. V)
Deze zenuw is dus heel moeilijk te testen omdat je ook vaak de n. trigeminus test.
N. OPTICUS
ALGEMEEN
Dit is de 2e kopzenuw en is zuiver sensibel (zicht). De neuronen worden de ganglioncellen genoemd
en liggen buiten het CZS, namelijk in de retina. De axonen bundelen zich tot de n. opticus en verlaten
de retina in de blinde vlek. Op deze plaats zijn er geen zenuwcellen, dus hier kunnen geen
lichtprikkels gedetecteerd worden.
De n. opticus van beide ogen gaat een chiasma optica vormen aan de onderkant van de hersenen.
Hier gaat een gedeelte of alle axonen van kant wisselen.
Na het chiasma optica wordt het de tractus opticus genoemd. Deze tracti hebben 2 mogelijkheden:
1) Bewuste waarneming
Schakelt over op schakelneuronen thv het corpus geniculatum laterale
Schakelneuronen lopen naar de visuele cortex
Bewust zien
2) Onbewuste waarneming
Schakelt over op schakelneuronen thv de colliculus rostralis
Schakelneuronen lopen naar motorische kernen van oogspieren
Onbewust zien
VERLOOP
BEWUSTE WAARNEMING
N. opticus chiasma optica tractus opticus nucleus geniculatum laterale (schakelneuron)
visuele cortex (waarneming)
, NEUROLOGISCH ONDERZOEK : BEWUSTE WAARNEMING
Blindheid kan men testen via:
1) Dreigreflex
Pupil plots benaderen zonder wind te veroorzaken
(wind wordt waargenomen via de n. trigeminus)
Het dier zal reflexmatig zijn ogen sluiten
2) Onbekende interessante objecten geluidloos in de omgeving plaatsen / laten vallen
Kijken of dier interesse toont
Als je unilaterale blindheid wilt detecteren, moet je het oog dat je niet wilt testen afdekken.
DREIGREFLEX
Je benadert het linker oog en dit schakelt door naar de visuele cortex. Vanuit de visuele cortex
vertrekt er een prikkel naar de n. facialis die de spieren van de oogleden zal innerveren.
Dus moest er een letsel zijn op niveau van de n. facialis, krijgen we een negatieve dreigreflex.
NEUROLOGISCH ONDERZOEK : ONBEWUSTE WAARNEMING
Dit kan men testen via:
1) De licht-pupil reflex
Je schijnt met licht in 1 oog
De pupil van beide ogen zal vernauwen (n. oculomotorius)
Volgende onderdelen moeten intact zijn:
o N. opticus
o Colliculus rostralis
o N. oculomotorius
2) Knipper respons reflex op een straffe lichtbundel
Niet hetzelfde als de dreigreflex omdat de lichtbundel niet bewust wordt
waargenomen
Je schijnt met licht in 1 oog
Dier zal zijn oogleden toeknijpen (n. facialis)
Volgende onderdelen moeten intact zijn:
o N. opticus
o Subcorticle gebieden van de n. facialis
Deze testen zullen geen blindheid testen!
Let op! : er moet geen intacte visuele cortex zijn voor deze testen.
Dus als de pupil-licht reflex afwezig is, maar de dreigreflex is wel aanwezig, zal het een
perifeer of subcorticaal letsel zijn.
