BOEK 2: DE ALGEMENE LEER VAN DE VERBINTENIS
INLEIDING (tot algemeen regime vd verbintenis)
Art. 5.138. Toepassingsgebied
• Tot nu besproken: rechtsregels per bron van verbintenissen (vnl. de
regels voor het contract,en de regels voor de onrechtmatige daad)
• ‘Algemeen regime’ of algemene leer van de verbintenis =
TITEL 3 van Boek 5
= regels die gemeenschappelijk zijn aan alle verbintenissen,
ongeacht hun bron
de bron van de verbintenis is, in beginsel, irrelevant;
het ‘algemeen regime’ geldt voor alle verbintenissen, tenzij de wet
anders bepaalt
Bv. ingebrekestellingsplicht geldt niet bij OD < art. 5.233, 6° BW
HOOFDSTUK 1. DE MODALITEITEN VAN DE VERBINTENIS
AFDELING 1. DE VOORWAARDELIJKE VERBINTENIS
§ 1. De voorwaardelijke verbintenis in het algemeen
Art. 5.139. Definitie
Voorwaarde: maakt opeisbaarheid of tenietgaan afhankelijk van
toekomstige en onzekere gebeurtenis er is periode van onzekerheid
(wachttijd)
Opschortende voorwaarde: vervulling maakt verbintenis opeisbaar
Ontbindende voorwaarde: vervulling doet verbintenis tenietgaan
Let op:
1. de verbintenis bestaat al, maar uitvoering/nakoming kan ofwel niet
worden opgeëist ofwel dreigt tenietgaan!
2. verschil met tijdsbepaling:
daar is de toekomstige
gebeurtenis zeker.
3. Verbintenis zonder
‘modaliteit’ (voorwaarde of
tijdsbepaling) = is ‘zuiver’ en
dus onmiddellijk opeisbaar
en definitief (niet precair)
,Opschortende (en in mindere mate: ontbindende) voorwaarden en
tijdsbepalingen zijn nuttige instrumenten: ze hebben ruim
toepassingsgebied (art. 1.6 BW)
Ze zijn instrument om progressief te contracteren: partijen willen zich
immers al verbinden, maar ze willen de rechtsgevolgen van hun Rh. of
CC aanpassen in de tijd
Opschortende tijdsbepaling
Partijen willen de uitvoering uitstellen, bv. omdat:
een partij tijd nodig heeft om iets in orde te brengen (bv. 10 dg. om
zekerheid te stellen)
partijen niet onmiddellijk willen of kunnen beginnen met uitvoeren
(bv. aanvang huurcontract voor studentenkamer uitstellen tot start
academiejaar)
Opschortende voorwaarde
Partijen willen de uitvoering uitstellen én laten afhangen van een
toekomstig, onzeker element
Bv. koper wil onroerend goed aankopen, maar weet nog niet of hij een
krediet zal krijgen; aanbod om handelszaak te kopen onder opschortende
voorwaarde van vergunbaarheid van een activiteit.
Art. 5.141. Extern karakter van de voorwaarde
Voorwaarden zijn slechts modaliteiten! (randvoorwaarden) Dus:
Lid 1: de “gebeurtenis” moet bijkomstig zijn kan dus niet samenvallen
met de geldigheidsvoorwaarden van de Rhandeling.
Bel. toepassing = verbod op een opsch. voorwaarde die bestaat in een
gebeurtenis waarvan vervulling enkel afhangt van de wil van de SA, bv.
koop mits toestemming RvB
Lid 2: nakoming of niet-nakoming kan geen ‘toekomstige onzekere
gebeurtenis’ in het CC vormen zie vb. huurwaarborg stellen;
ontbindende voorwaarde is ook nooit een OB, want zij is geen sanctie
Verbod op zuiver potestatieve voorwaarde (ZPV)
= voorwaarde waarvan de vervulling uitsluitend en volledig in de macht
ligt van één partij
Wat is verboden? Enkel zuiver potestatieve, opschortende voorwaarden
zijn verboden
(zie al art. 1174 OBW)
• Waar verboden? art. 5.141, lid 1, tweede zin BW integreert dit
verbod in het verbod om geldigheidsvereisten als voorwaarden te
bedingen.
, • Hoe? Men redeneert dat de SA van een verbintenis onder ZPV
eigenlijk zijn toestemming inhoudt dus geen
wilsovereenstemming.
Bv. een huurcontract wordt gesloten door makelaar onder opschortende
voorwaarde dat de verhuurder toestemt; EBV koopt onder opsch.
voorwaarde dat zij beslist nieuwe vestiging te openen.
• Beperkt toepassingsgebied:
• Zuiver / louter gewoon potestatief of gemengd (want
deels extern)
• Opschortend ontbindend (want zuiver potestatief
ontbindend = eenzijdige opzeggingsbevoegdheid)
• Aan de zijde van de schuldenaar schuldeiser
Art. 5.142. Vorm van de voorwaarde
“met zekerheid blijkt uit bedoeling van partijen”: duidt erop dat die
bedoeling eerst bewezen moet worden :
1° bij CC intuitu personae
2° bij samenhangende contracten
= dit art. biedt alternatieve opl. voor caducité/tenietgaan wegens
verdwijnen van de OZ (die afgevoerd is door Cass.)
§ 2. De ontbindende voorwaarde
= een beding waarmee de partijen het retroactief en automatisch
tenietgaan van één of van al hun verbintenissen laten afhangen vd
verwezenlijking ve toekomstige en onzekere gebeurtenis
ontbindende vwde wordt door de partijwil als modaliteit toegevoegd
(niet de wet)
INLEIDING (tot algemeen regime vd verbintenis)
Art. 5.138. Toepassingsgebied
• Tot nu besproken: rechtsregels per bron van verbintenissen (vnl. de
regels voor het contract,en de regels voor de onrechtmatige daad)
• ‘Algemeen regime’ of algemene leer van de verbintenis =
TITEL 3 van Boek 5
= regels die gemeenschappelijk zijn aan alle verbintenissen,
ongeacht hun bron
de bron van de verbintenis is, in beginsel, irrelevant;
het ‘algemeen regime’ geldt voor alle verbintenissen, tenzij de wet
anders bepaalt
Bv. ingebrekestellingsplicht geldt niet bij OD < art. 5.233, 6° BW
HOOFDSTUK 1. DE MODALITEITEN VAN DE VERBINTENIS
AFDELING 1. DE VOORWAARDELIJKE VERBINTENIS
§ 1. De voorwaardelijke verbintenis in het algemeen
Art. 5.139. Definitie
Voorwaarde: maakt opeisbaarheid of tenietgaan afhankelijk van
toekomstige en onzekere gebeurtenis er is periode van onzekerheid
(wachttijd)
Opschortende voorwaarde: vervulling maakt verbintenis opeisbaar
Ontbindende voorwaarde: vervulling doet verbintenis tenietgaan
Let op:
1. de verbintenis bestaat al, maar uitvoering/nakoming kan ofwel niet
worden opgeëist ofwel dreigt tenietgaan!
2. verschil met tijdsbepaling:
daar is de toekomstige
gebeurtenis zeker.
3. Verbintenis zonder
‘modaliteit’ (voorwaarde of
tijdsbepaling) = is ‘zuiver’ en
dus onmiddellijk opeisbaar
en definitief (niet precair)
,Opschortende (en in mindere mate: ontbindende) voorwaarden en
tijdsbepalingen zijn nuttige instrumenten: ze hebben ruim
toepassingsgebied (art. 1.6 BW)
Ze zijn instrument om progressief te contracteren: partijen willen zich
immers al verbinden, maar ze willen de rechtsgevolgen van hun Rh. of
CC aanpassen in de tijd
Opschortende tijdsbepaling
Partijen willen de uitvoering uitstellen, bv. omdat:
een partij tijd nodig heeft om iets in orde te brengen (bv. 10 dg. om
zekerheid te stellen)
partijen niet onmiddellijk willen of kunnen beginnen met uitvoeren
(bv. aanvang huurcontract voor studentenkamer uitstellen tot start
academiejaar)
Opschortende voorwaarde
Partijen willen de uitvoering uitstellen én laten afhangen van een
toekomstig, onzeker element
Bv. koper wil onroerend goed aankopen, maar weet nog niet of hij een
krediet zal krijgen; aanbod om handelszaak te kopen onder opschortende
voorwaarde van vergunbaarheid van een activiteit.
Art. 5.141. Extern karakter van de voorwaarde
Voorwaarden zijn slechts modaliteiten! (randvoorwaarden) Dus:
Lid 1: de “gebeurtenis” moet bijkomstig zijn kan dus niet samenvallen
met de geldigheidsvoorwaarden van de Rhandeling.
Bel. toepassing = verbod op een opsch. voorwaarde die bestaat in een
gebeurtenis waarvan vervulling enkel afhangt van de wil van de SA, bv.
koop mits toestemming RvB
Lid 2: nakoming of niet-nakoming kan geen ‘toekomstige onzekere
gebeurtenis’ in het CC vormen zie vb. huurwaarborg stellen;
ontbindende voorwaarde is ook nooit een OB, want zij is geen sanctie
Verbod op zuiver potestatieve voorwaarde (ZPV)
= voorwaarde waarvan de vervulling uitsluitend en volledig in de macht
ligt van één partij
Wat is verboden? Enkel zuiver potestatieve, opschortende voorwaarden
zijn verboden
(zie al art. 1174 OBW)
• Waar verboden? art. 5.141, lid 1, tweede zin BW integreert dit
verbod in het verbod om geldigheidsvereisten als voorwaarden te
bedingen.
, • Hoe? Men redeneert dat de SA van een verbintenis onder ZPV
eigenlijk zijn toestemming inhoudt dus geen
wilsovereenstemming.
Bv. een huurcontract wordt gesloten door makelaar onder opschortende
voorwaarde dat de verhuurder toestemt; EBV koopt onder opsch.
voorwaarde dat zij beslist nieuwe vestiging te openen.
• Beperkt toepassingsgebied:
• Zuiver / louter gewoon potestatief of gemengd (want
deels extern)
• Opschortend ontbindend (want zuiver potestatief
ontbindend = eenzijdige opzeggingsbevoegdheid)
• Aan de zijde van de schuldenaar schuldeiser
Art. 5.142. Vorm van de voorwaarde
“met zekerheid blijkt uit bedoeling van partijen”: duidt erop dat die
bedoeling eerst bewezen moet worden :
1° bij CC intuitu personae
2° bij samenhangende contracten
= dit art. biedt alternatieve opl. voor caducité/tenietgaan wegens
verdwijnen van de OZ (die afgevoerd is door Cass.)
§ 2. De ontbindende voorwaarde
= een beding waarmee de partijen het retroactief en automatisch
tenietgaan van één of van al hun verbintenissen laten afhangen vd
verwezenlijking ve toekomstige en onzekere gebeurtenis
ontbindende vwde wordt door de partijwil als modaliteit toegevoegd
(niet de wet)
