LEERDOELEN UITGEWERKT
Week 1
1. Wat is de plaats van het strafrecht in het Nederlandse rechtssysteem?
Strafrecht: houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbar feit
hebben gepleegd.
> Straffen gebeurt door de overheid en niet door burgers onderling -> een burger
die een strafbaar feit pleegt moet verantwoordelijkheid afleggen bij de staat, die
namens de samenleving een straf kan opleggen. (groot verschil met het
civielrechtelijke rechtsgebied).
> Civiel/burgerlijk recht: burgers onderling.
> Naast strafrecht regelt bestuursrecht ook de verhouding tussen burgers en de
Staat. -> op welke wijze moet het openbaar bestuur functioneren bij het nemen
van beslissingen?
> Strafrechtelijk: burgers kunnen elkaar niet dagvaarden voor gepleegde strafbare
feiten (zoals je elkaar wel voor de rechter kan slepen in civielrechtelijke zin). ->
enige die een verdachte van een strafbaar feit voor de rechter kan brengen is de
officier van justitie. -> OvJ kan dagvaarden, waardoor er verantwoording moet
worden afgelegd.
2. Wat is het principe van het strafrecht als ultimum remedium?
Ultimum remedium: strafrecht moet worden gebruikt als laatste redmiddel (bijv.
abortus: twee groepen met compleet verschillende overtuigingen moeten naast
elkaar kunnen leven). -> strafrecht kan heel ingrijpend zijn op iemands leven en kan
dus gevaarlijk zijn (met bijvoorbeeld ook risico’s als gevoel en emotie)
> er wordt dus eerst gekeken naar lichter redmiddelen (subsidiariteitsbeginsel).
3. Welk mens- en maatschappijbeeld ligt ten grondslag aan het moderne strafrecht?
Mens met de vrije wil: het is niet vastgelegd wat de mens gaat doen -> de mens
maakt zijn eigen keuzes, dus wij verwijten jou
Deterministen: zijn wij wel zo vrij als er wordt gezegd?
-> als alles al vaststond zou strafrecht niet bestaan -> dan zou je niemand iets kwalijk
kunnen nemen.
4. Welke straftheorieën liggen ten grondslag aan het strafrecht? Welke verschillen zijn
er tussen deze theorieën?
> Vergeldingsleer: Het kwaad dat de dader van een strafbaar feit veroorzaakt bij het
slachtoffer of aan de maatschappij, wordt door het opleggen van een straf vergolden
door leedtoevoeging -> vergeldingsaspect: kan zorgen voor een morele
genoegdoening -> dader roept kwaad af over de samenleving en de samenleving
roept daarom kwaad af over de dader. -> voelbaar voor de dader
> Preventieleer: minder intuïtief -> mensen willen geen straf krijgen, dus proberen ze
het gedrag dat mogelijk tot straf lijdt voorkomen. -> het opleggen van straf zou ertoe
moeten leiden dat minder mensen strafbare feiten plegen
Speciale preventie: een dader die in aanraking is gekomen met de gevolgen
van het overschrijden van een strafrechtelijke norm, zal de volgende keer wel
2 keer nadenken
, Generale preventie: anderen dan de gestrafte moeten ook leren van de
fouten van de gestrafte -> de gestrafte is een voorbeeld.
5. Waarom is een bepaalde straf vanuit een bepaalde strafrechttheorie gewenst?***
Week 2
1. Op welk procesmodel is het Nederlandse stelsel van strafvordering gebaseerd?
Gematigd inquisitoir procesmodel: de rechters hebben een actieve rol bij het
onderzoeken van de zaak. -> oordelen op basis van de materiële waarheid.
Onderzoekend procesmodel -> verdachte moet min of meer op gelijke voet met de
officier van justitie kunnen deelnemen aan de juridische strijd
Gematigd accusatoir procesmodel: rechter heeft een passieve rol, beslist niet op
basis van een eigen onderzoek, maar op hetgeen wat procespartijen aandragen.->
Beschuldigend procesmodel
! gedurende de voortgang van het strafproces verschuift het procesmodel van
inquisitoir naar accusatoir!
2. Wat zijn de taken van de organen in de strafrechtspleging?***
Rechters: meervoudige kamer (misdrijven), enkelvoudige kamer
(politierechter), kanton (overtredingen), bijzondere kamers (militaire rechter
of belastingkamer), rechter-commissaris (onderzoeksrechter)
Openbaar ministerie (OM): leiding over opsporing, klagen aan (OvJ),
verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de sancties
-> niet onafhankelijk
-> behoren tot de rechterlijke macht, maar is uitvoerend
-> onder gezag van minister van justitie
3. Wat is het belang van het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel?
Door opsporingshandelingen wordt de uitoefening van mensenrechten beperkt. Het
uitgangspunt dat er een wettelijke bepaling moet zijn die bevoegd maakt tot het
optreden (bijv. aanhouding) heet het legaliteitsbeginsel. -> bevoegdheid verlenende
norm
-> onverkorte toepassing zou ertoe leiden dat het volgen van een verdachte op straat
zonder bevoegdheid verleende bepaling al strafbaar is. Om dit en vergelijkbare
situaties te voorkomen is het legaliteitsbeginsel zeer van belang
4. Het begrip verdachte
Wanneer is iemand verdachte? Wat heeft dit als gevolgen voor de rechten van zowel
de verdachte als bijvoorbeeld een politieambtenaar?
-> er zal moeten worden vastgesteld dat er inderdaad een strafbaar feit is begaan ->
verdenking en verdachte. Moet een redelijk vermoeden wat volgt uit feiten en
omstandigheden zijn dat een bepaald persoon een vermoedelijk strafbaar feit heeft
gepleegd (verdenking)
-> artikel 27 Sv: bepaalt wie als verdachte kan worden aangemerkt
Rechten van een verdachte:
Week 1
1. Wat is de plaats van het strafrecht in het Nederlandse rechtssysteem?
Strafrecht: houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbar feit
hebben gepleegd.
> Straffen gebeurt door de overheid en niet door burgers onderling -> een burger
die een strafbaar feit pleegt moet verantwoordelijkheid afleggen bij de staat, die
namens de samenleving een straf kan opleggen. (groot verschil met het
civielrechtelijke rechtsgebied).
> Civiel/burgerlijk recht: burgers onderling.
> Naast strafrecht regelt bestuursrecht ook de verhouding tussen burgers en de
Staat. -> op welke wijze moet het openbaar bestuur functioneren bij het nemen
van beslissingen?
> Strafrechtelijk: burgers kunnen elkaar niet dagvaarden voor gepleegde strafbare
feiten (zoals je elkaar wel voor de rechter kan slepen in civielrechtelijke zin). ->
enige die een verdachte van een strafbaar feit voor de rechter kan brengen is de
officier van justitie. -> OvJ kan dagvaarden, waardoor er verantwoording moet
worden afgelegd.
2. Wat is het principe van het strafrecht als ultimum remedium?
Ultimum remedium: strafrecht moet worden gebruikt als laatste redmiddel (bijv.
abortus: twee groepen met compleet verschillende overtuigingen moeten naast
elkaar kunnen leven). -> strafrecht kan heel ingrijpend zijn op iemands leven en kan
dus gevaarlijk zijn (met bijvoorbeeld ook risico’s als gevoel en emotie)
> er wordt dus eerst gekeken naar lichter redmiddelen (subsidiariteitsbeginsel).
3. Welk mens- en maatschappijbeeld ligt ten grondslag aan het moderne strafrecht?
Mens met de vrije wil: het is niet vastgelegd wat de mens gaat doen -> de mens
maakt zijn eigen keuzes, dus wij verwijten jou
Deterministen: zijn wij wel zo vrij als er wordt gezegd?
-> als alles al vaststond zou strafrecht niet bestaan -> dan zou je niemand iets kwalijk
kunnen nemen.
4. Welke straftheorieën liggen ten grondslag aan het strafrecht? Welke verschillen zijn
er tussen deze theorieën?
> Vergeldingsleer: Het kwaad dat de dader van een strafbaar feit veroorzaakt bij het
slachtoffer of aan de maatschappij, wordt door het opleggen van een straf vergolden
door leedtoevoeging -> vergeldingsaspect: kan zorgen voor een morele
genoegdoening -> dader roept kwaad af over de samenleving en de samenleving
roept daarom kwaad af over de dader. -> voelbaar voor de dader
> Preventieleer: minder intuïtief -> mensen willen geen straf krijgen, dus proberen ze
het gedrag dat mogelijk tot straf lijdt voorkomen. -> het opleggen van straf zou ertoe
moeten leiden dat minder mensen strafbare feiten plegen
Speciale preventie: een dader die in aanraking is gekomen met de gevolgen
van het overschrijden van een strafrechtelijke norm, zal de volgende keer wel
2 keer nadenken
, Generale preventie: anderen dan de gestrafte moeten ook leren van de
fouten van de gestrafte -> de gestrafte is een voorbeeld.
5. Waarom is een bepaalde straf vanuit een bepaalde strafrechttheorie gewenst?***
Week 2
1. Op welk procesmodel is het Nederlandse stelsel van strafvordering gebaseerd?
Gematigd inquisitoir procesmodel: de rechters hebben een actieve rol bij het
onderzoeken van de zaak. -> oordelen op basis van de materiële waarheid.
Onderzoekend procesmodel -> verdachte moet min of meer op gelijke voet met de
officier van justitie kunnen deelnemen aan de juridische strijd
Gematigd accusatoir procesmodel: rechter heeft een passieve rol, beslist niet op
basis van een eigen onderzoek, maar op hetgeen wat procespartijen aandragen.->
Beschuldigend procesmodel
! gedurende de voortgang van het strafproces verschuift het procesmodel van
inquisitoir naar accusatoir!
2. Wat zijn de taken van de organen in de strafrechtspleging?***
Rechters: meervoudige kamer (misdrijven), enkelvoudige kamer
(politierechter), kanton (overtredingen), bijzondere kamers (militaire rechter
of belastingkamer), rechter-commissaris (onderzoeksrechter)
Openbaar ministerie (OM): leiding over opsporing, klagen aan (OvJ),
verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de sancties
-> niet onafhankelijk
-> behoren tot de rechterlijke macht, maar is uitvoerend
-> onder gezag van minister van justitie
3. Wat is het belang van het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel?
Door opsporingshandelingen wordt de uitoefening van mensenrechten beperkt. Het
uitgangspunt dat er een wettelijke bepaling moet zijn die bevoegd maakt tot het
optreden (bijv. aanhouding) heet het legaliteitsbeginsel. -> bevoegdheid verlenende
norm
-> onverkorte toepassing zou ertoe leiden dat het volgen van een verdachte op straat
zonder bevoegdheid verleende bepaling al strafbaar is. Om dit en vergelijkbare
situaties te voorkomen is het legaliteitsbeginsel zeer van belang
4. Het begrip verdachte
Wanneer is iemand verdachte? Wat heeft dit als gevolgen voor de rechten van zowel
de verdachte als bijvoorbeeld een politieambtenaar?
-> er zal moeten worden vastgesteld dat er inderdaad een strafbaar feit is begaan ->
verdenking en verdachte. Moet een redelijk vermoeden wat volgt uit feiten en
omstandigheden zijn dat een bepaald persoon een vermoedelijk strafbaar feit heeft
gepleegd (verdenking)
-> artikel 27 Sv: bepaalt wie als verdachte kan worden aangemerkt
Rechten van een verdachte:
