Fysiologie van de nier
,Normalehistologievanhetnefron(0).......................................................................................5
Overzichthistologie.................................................................................................................5
1.Algemeen.............................................................................................................................5
2.Bloedvoorziening.................................................................................................................5
3.Nefron-Glomerulus............................................................................................................6
Nefron................................................................................................................................6
Podocyt..............................................................................................................................7
LM:“Glomerulairebasaalmembraan”................................................................................8
Globulairefiltratie...............................................................................................................8
Mesangium........................................................................................................................9
Tweetypesnefronen..........................................................................................................9
4.Nefron-Tubuli.....................................................................................................................9
Tubuluscontortusprimus=proximaletubulus................................................................10
Tubuluscontortussecundus=distaletubulus.................................................................10
LusvanHenle..................................................................................................................10
Afvoerbuis=ductuscolligens..........................................................................................11
5.Juxtaglomerulairapparaat.................................................................................................11
Functiesvandenier(1)............................................................................................................12
1.Uitscheidingvanafvalstoffen.............................................................................................12
2.Endocrienefunctie:productiehormonen...........................................................................12
R-A-AsysteemenErytropoëtine.....................................................................................12
Productievancalcitrol......................................................................................................13
3.HomeostasevandepH.....................................................................................................13
Zuurbaseverstoring:keto-acidosis,lacticacidosis..........................................................13
Zuurbaseverstoring:bvbraken.......................................................................................13
4.Regulatievandeosmolariteit............................................................................................14
5.Regulatieextracellulairvolume&bloeddruk......................................................................14
Toedieningoplossingaanhetextracellulairevolume......................................................15
6.Behoudvanionenbalans...................................................................................................15
Functioneleeenheidvandenier:Nefron...............................................................................15
Reservecapaciteitvandenieren.....................................................................................15
Glomerulairefunctie:Filtratie&urinevolume...................................................................16
Hoewerkthetnefron?......................................................................................................16
Urineexcretiesubstantie-X..............................................................................................17
Glomerulairefiltratie(1)............................................................................................................18
Glomerulus............................................................................................................................18
GlomerularFiltrationRate(GFR)...........................................................................................18
GFR:capillarypressure(PH)drijftfiltratie.......................................................................19
GFR:Autoregulatie..........................................................................................................19
Renalebloedflow,capillairebloeddruk(PH)&GFR..............................................................20
Hormones&automaticneuronsinfluenceGFR..............................................................20
1
, egulatieGFR:Tubulo-glomerulairefeedback................................................................21
R
GFR.................................................................................................................................21
Glomerulairehemodynamischeautoregulatie.......................................................................22
IntrarenalemechanismenvoorGFRautoregulatie................................................................22
Pathologie..............................................................................................................................22
Oefeningen............................................................................................................................22
Tubulairereabsorptie,secretieenexcretie(2a).....................................................................22
Algemeen.........................................................................................................................23
Filtratie...................................................................................................................................23
Reabsorptie...........................................................................................................................24
Actieftransportvannatrium.............................................................................................24
SymportmetNatrium.......................................................................................................24
Saturatievangemedieerdtransport................................................................................25
Reabsorptieinperitubulairecapillairen............................................................................26
Secretie..................................................................................................................................26
Excretie..................................................................................................................................27
Voorbeeldenuitdeklinischepraktijk(2b)...............................................................................27
1.SGLT2inhibitoren........................................................................................................27
2.Penicillinenprobenecid...............................................................................................28
Nierfunctiemeting(3a)...............................................................................................................29
Hetbegripklaring...................................................................................................................29
Inulineklaring....................................................................................................................29
Glomerularfiltrationrate(GFR).......................................................................................30
Voorbeeld:glucose..........................................................................................................30
Voorbeeld:ureum.............................................................................................................30
Voorbeeld:penicilline.......................................................................................................30
Formules................................................................................................................................31
Nierfunctiemetingoefeningen................................................................................................31
Waterbalans(4)..........................................................................................................................32
TotalBodyWater(TBW)........................................................................................................32
Waterbalans.....................................................................................................................32
Celinandereosmolariteit................................................................................................32
Waterbalans...........................................................................................................................33
Antidiuretischhormoon(ADH)...............................................................................................33
ADHeffectnier.................................................................................................................34
Concentrerenendiluerenvanurine......................................................................................35
Countercurrentmultiplication...........................................................................................36
Ureumrecyclingenvasarecta........................................................................................36
TerugnaarADH….................................................................................................................37
Zoutbalansenextracellulairvolume(5a)................................................................................38
Zoutbalans/behoudECV......................................................................................................38
2
, Tubuloglomerulairefeedback(JGA)......................................................................................38
Aldosteron........................................................................................................................39
AtrialeNatriuretischePeptide(ANP).....................................................................................41
Zoutbalansenwaterbalanstoepassingenenoefeningen.....................................................41
Kaliumbalans(6)........................................................................................................................42
Kaliumbalans.........................................................................................................................42
Kaliumendemembraanpotentiaal........................................................................................42
Hypokaliëmie-symptomen..............................................................................................43
Hyperkaliëmie-symptomen............................................................................................43
Kaliumbalans.........................................................................................................................43
Intracellulaire[K]opnamesecundairaan[K]intake........................................................43
Verstoringkaliumbalans...................................................................................................44
Oorzaken...............................................................................................................................44
Behandelinghyperkaliëmie....................................................................................................45
Behandelinghypokaliëmie.....................................................................................................45
Zuur-baseevenwicht:inleidingtotzelfstudie(7a).................................................................46
WatispH?.............................................................................................................................46
BelangvanpHregulatie..................................................................................................46
Zurenenbasenkomeninhetlichaam...................................................................................47
Behoudzuur-basebalans......................................................................................................47
pHhomeostasebehouden.....................................................................................................48
1esysteem:buffers..........................................................................................................48
2esysteem:ventilatie......................................................................................................49
3esysteem:nieren...........................................................................................................49
Mechanismen........................................................................................................................50
Henderson-Hasselbalchvergelijking...............................................................................51
Zelfstudie-opdracht................................................................................................................52
Zuur-baseevenwicht:casussen(7b).......................................................................................52
Compensatiemechanisme...............................................................................................52
Metaboleacidose-aniongap................................................................................................53
Oorzakenhighaniongapmetaboleacidose...................................................................53
Oorzakennormaleaniongapmetaboleacidose.............................................................53
Casussen.........................................................................................................................53
Transportindenier(8)..............................................................................................................54
Evenopfrissen.................................................................................................................54
Natrium(Na+)........................................................................................................................55
BasolateraleNa+/Kpomp................................................................................................56
Proximaletubulus............................................................................................................56
DikkeascenderendedeelLusvanHenle........................................................................57
Distaletubulus.................................................................................................................58
Distaletubulusthvdeconnectingtubuleendecorticaleductuscolligens......................58
3
, Chloor....................................................................................................................................59
ProximaleTubulus...........................................................................................................59
DistaletubulusthvTALendistalconvolutedtubule.........................................................61
DistaletubulusthvTALendistalconvolutedtubule.........................................................61
Waterreabsorptie.............................................................................................................62
Kalium(K+)............................................................................................................................62
Evenopfrissen.................................................................................................................62
Kaliumbalansinvloeden...................................................................................................63
DUS.................................................................................................................................63
Proximaletubulus............................................................................................................64
TAL...................................................................................................................................65
Distaletubulus.................................................................................................................65
Kaliumbalansdoorveelfactorsgereguleerd...................................................................66
vaakmeerderefactorenatplay.......................................................................................69
Ureum....................................................................................................................................69
Glucose..................................................................................................................................70
Aminozuren............................................................................................................................71
Eiwitten..................................................................................................................................71
Urinezuur(nietkennen).........................................................................................................71
Fosfaat...................................................................................................................................72
Calcium(Ca2+)......................................................................................................................72
Proximaletubulus............................................................................................................72
TAL...................................................................................................................................73
DCT..................................................................................................................................73
BL.....................................................................................................................................73
Apicaalpassief.................................................................................................................73
FactorsaffectingCa2+reabsorptionalongthenephron..................................................74
Magnesium(Mg2+)................................................................................................................74
PT....................................................................................................................................75
TAL...................................................................................................................................75
DCT..................................................................................................................................75
Samenvatting.........................................................................................................................76
oelstellingen............................................................................................................................77
D
4
,Normale histologie van het nefron (0)
belangrijke pathologie: vaak door hypertensie nefronen verliezen
→
=> nefropathie en nierinsufficiëntie
Overzicht histologie
. A
1 lgemene kenmerken
2. Bloedvoorziening
3. Nefron - Glomerulus
○ Bouw
■ Podocyt
■ Glomerulaire basaalmembraan
■ endotheel
○ Filtratie
4. Nefron - Tubuli
○ Verloop
○ Microscopische kenmerken
5. Juxtaglomerulair apparaat
1. Algemeen
Nier = boonvormig orgaan
● Nierbekken
○ Uitmonding calyces majores en minores
● Macroscopische doorsnede
○ Merg
→ veel bloedvoorziening
○ Schors
○ Mergpiramiden
○ Nierkapsel = dik fibreus kapsel = collageen BW
→ zorgt dat nier niet kan uitzetten
→ als wel willen door bv niersteen: verstopping tegen vergrote druk → tubuli
uitzetten → druksysteem zet zich verder tegen nefron => pijn
2. Bloedvoorziening
sterk vasculair orgaan wnt HD door de nieren (enorme doorstroom)
→
→ lich kan HD goed regelen doorheen nier: autoregulatie arteriën:
A renalis
● Interlobaire arterieën
○ Aa. arcuatae
■ Aa. interlobulares (aa. radiate)
● Afferentearteriole
5
, ● G lomerulaire vaatkluwen
= enige plaats waar vaatbed door arteriën aanvoer en afvoer heeft
→ individ glomeruli minder/meer bevloeien: filtratiedruk regelen
● Efferentearteriole
■ Peritubulair capllaire plexus
■ Vasa recta (juxtamedullaire efferente arteriolen)
= zeer lange rechte vaten die in merg lopen
→ geven aanleiding tot osmotische gradiënt
● Merg nauw contact tussen v. en a. rectae
● Osmotische gradiënt naar de papil toe
○ Vv. stellatae
● Vv. arcuatae
V. renalis
3. Nefron - Glomerulus
efron = functionele eenheid v nier bestaande uit 1 glomerulus en tubulus stelsel dat afvoerd in
N
verzamelbuis (ductus colligens)
→ afvoerende buis van een bepaalde glomerulus raakt op einde nog in contact met eigen
glomerulus → beschouwen als osmostaat = osmose van bijna finale urine meten en doorgeven
aan eigen glomerulus om onmiddellijke regeling te hebben van filtratiedruk
Nefron
(= nierlichaampje = lichaampje van Malpighi)
● Glomerulus
○ 1-2 miljoen/menselijke nier (krijgen bij gebooorte en niet bijgemaakt)
○ Arteriolair vaatkluwen
○ Filtratieruimte(ruimte van Bowman= virtuele ruimtetussen kapsel en nier)
→ omgeven doorkapsel van Bowmanmetvisceraal enparietaal blad
→ bepaalde moleculen kunnen niet door omdat te groot: bv albumine*
○ Productie van primaire urine
● Tubulussysteem
● Eindigt in ductus colligens (verzamelbuis)
Path albumine*: reden hypoalbumie
1. Aanmaak verminderd
→ bij ernstig leverlijden
2. Export vermeerderd (uitplassen of via huid bij bv brandwonden)
→ lek in glomeruli grootste oorzaak: filtratiemembraan kapot → kan door →
autoimmuunreactie OF lekken hebben thv membraan door lokale ontsteking
→ pt eruitzien als michelin manneke: helemaal opgeblazen wnt vocht sijpelt uit bloedb.
Indien RBC in urine: teken probleem filter nier
6
,L afbeelding zien:
- Pariëtale en viscerale blad van Kapsel van Bowman
- Bovenkant = vasculaire pool (met afferente en efferente arteriolen)
- Onderkant = urinaire pool
- Vasculaire kluwen = vasculaire lussen = verkleefd met elkaar door mesangiumcellen
- Rond glomerulus klassieke samenstelling basaalmembraan (bij globulaire BM specifiek)
ij kapotgaan glomerulus: tubulus ook atrofiëren (1 systeem, hangt samen)
B
=> fibreuze gebieden krijgen = nierlittekening
=> allen hierdoor het onderscheid kunnen maken tussen de verschillende nefron systemen:
indien deeltje fibreus weefsel zien
Indien EXACTE lokatie willen weten: metalen gebruiken die
neerslagen → Bv op foto: zilverneerslag zien
● Rode sterren = capillaire lumina
● Rode pijl = mesangiumcellen
● Gele pijl = endotheelcel
● Zwarte pijl = viscerale blad v kapsel v Bowman = podocyt
Podocyt
cel met kleine voetjes die plaatsen op BM
=
→ veel grote en kleine uitlopers
→ bedekken volledig globulaire BM
Globulaire filtratiegevormd door:
1. Podocyten
2. Endotheel met fenestrae
3. Globulaire BM
7
, lomerulus = filtratie apparaat onder druk
G
→ mechanisme moet tegen druk weerstand kunnen bieden
→ voetjes dienen om tegendruk te geven tegen globulaire BM
→ zal beschadiging glomeruli en verlies van eiwitten tegen gaan
LM: “Glomerulaire basaalmembraan”
● Endotheel
○ Fenestrae (gaten; zeef)
■ 70-150 nm diameter
■ Geen diafragma (=open venster)
→ filtratie: cellen tegenhouden maar opgeloste
stoffen door
Bv RBC niet door kunnen
● Basale membraan
○ Negatief geladen (oa. heparaansulfaat)
○ Op EM: drie lagen
1. Lamina rara interna
2. Lamina densa
3. Lamina rara externa
= lagen gevlochten matten als vezelplaten over elkaar die alleen kleine stoffen doorlaten
met de juiste lading (membraan neg geladen dus zal neg geladen deeltjes afstoten)
● Podocyten
○ Viscerale blad van kapsel van Bowman
○ Primaire uitlopers (trabekels)
○ Secundaire uitlopers (pedikels)
○ Filtratiespleten afgesloten met dun diafragma
» Vertraagt passage van moleculen
Globulaire filtratie
gevormd door:
1. Endotheliale fenestrae
● RBC
2. Basale membraan
● Negatief geladen deeltjes geblokkeerd door lading (heparaansulfaat!)
» Bvb albumine (60kDa): grootte nog net erdoor MAAR door neg lading toch niet
● Positief geladen deeltjes tegengehouden vanaf 70 kDa
3. Filtratiespleet podocyt
● Moleculen < 3,5nm met positieve of neutrale lading gemakkelijker dan negatief
geladen of grotere deeltjes (bvb. Albumine 3,6nm en negatief geladen)
● Indien neg geladen deeltjes niet door → vasthangen en lokale inflammatie
veroorzaken → lek veroorzaken → toch door
8
, Mesangium
= manier waardoor de glomerulus wordt samengehouden
● Intraglomerulaire structuur
(→ er is ook een extraglomerullaire maar niet deze)
● Mesangium cellen
○ = actieve cellen die receptoren hebben voor Ang 2
→ kunnen cytokines vrijstellen die influx van ontstekingscellen induceren
→ onstekingsreactie in capillair → capillair membraan kapot → lek in membraan
○ Kunnen fagocyteren: resorberen
○ Kunnen prolifereren
Bv delen tegen 1 vd stoffen die neerslagen in capillair membraan (door fenestrae
geraakt maar niet verder)
Twee types nefronen
1. Corticale nefronen
● Buitenste deel cortex
● Korte lus van Henle
→ komt niet tot in merg
● Efferente glomerulaire arteriole wordt peritubulair capillair netwerk
2. Juxtamedullaire nefronen
● Op grens cortex-merg
● Lange lus van Henle tot in merg
● Efferente glomerulaire arteriole daalt in merg als vasa recta (= recht bloedvat)
4. Nefron - Tubuli
Tubulus contortus primus
Tubulus contortus secundus
Ductus colligens
Lus van Henle
9
,Normalehistologievanhetnefron(0).......................................................................................5
Overzichthistologie.................................................................................................................5
1.Algemeen.............................................................................................................................5
2.Bloedvoorziening.................................................................................................................5
3.Nefron-Glomerulus............................................................................................................6
Nefron................................................................................................................................6
Podocyt..............................................................................................................................7
LM:“Glomerulairebasaalmembraan”................................................................................8
Globulairefiltratie...............................................................................................................8
Mesangium........................................................................................................................9
Tweetypesnefronen..........................................................................................................9
4.Nefron-Tubuli.....................................................................................................................9
Tubuluscontortusprimus=proximaletubulus................................................................10
Tubuluscontortussecundus=distaletubulus.................................................................10
LusvanHenle..................................................................................................................10
Afvoerbuis=ductuscolligens..........................................................................................11
5.Juxtaglomerulairapparaat.................................................................................................11
Functiesvandenier(1)............................................................................................................12
1.Uitscheidingvanafvalstoffen.............................................................................................12
2.Endocrienefunctie:productiehormonen...........................................................................12
R-A-AsysteemenErytropoëtine.....................................................................................12
Productievancalcitrol......................................................................................................13
3.HomeostasevandepH.....................................................................................................13
Zuurbaseverstoring:keto-acidosis,lacticacidosis..........................................................13
Zuurbaseverstoring:bvbraken.......................................................................................13
4.Regulatievandeosmolariteit............................................................................................14
5.Regulatieextracellulairvolume&bloeddruk......................................................................14
Toedieningoplossingaanhetextracellulairevolume......................................................15
6.Behoudvanionenbalans...................................................................................................15
Functioneleeenheidvandenier:Nefron...............................................................................15
Reservecapaciteitvandenieren.....................................................................................15
Glomerulairefunctie:Filtratie&urinevolume...................................................................16
Hoewerkthetnefron?......................................................................................................16
Urineexcretiesubstantie-X..............................................................................................17
Glomerulairefiltratie(1)............................................................................................................18
Glomerulus............................................................................................................................18
GlomerularFiltrationRate(GFR)...........................................................................................18
GFR:capillarypressure(PH)drijftfiltratie.......................................................................19
GFR:Autoregulatie..........................................................................................................19
Renalebloedflow,capillairebloeddruk(PH)&GFR..............................................................20
Hormones&automaticneuronsinfluenceGFR..............................................................20
1
, egulatieGFR:Tubulo-glomerulairefeedback................................................................21
R
GFR.................................................................................................................................21
Glomerulairehemodynamischeautoregulatie.......................................................................22
IntrarenalemechanismenvoorGFRautoregulatie................................................................22
Pathologie..............................................................................................................................22
Oefeningen............................................................................................................................22
Tubulairereabsorptie,secretieenexcretie(2a).....................................................................22
Algemeen.........................................................................................................................23
Filtratie...................................................................................................................................23
Reabsorptie...........................................................................................................................24
Actieftransportvannatrium.............................................................................................24
SymportmetNatrium.......................................................................................................24
Saturatievangemedieerdtransport................................................................................25
Reabsorptieinperitubulairecapillairen............................................................................26
Secretie..................................................................................................................................26
Excretie..................................................................................................................................27
Voorbeeldenuitdeklinischepraktijk(2b)...............................................................................27
1.SGLT2inhibitoren........................................................................................................27
2.Penicillinenprobenecid...............................................................................................28
Nierfunctiemeting(3a)...............................................................................................................29
Hetbegripklaring...................................................................................................................29
Inulineklaring....................................................................................................................29
Glomerularfiltrationrate(GFR).......................................................................................30
Voorbeeld:glucose..........................................................................................................30
Voorbeeld:ureum.............................................................................................................30
Voorbeeld:penicilline.......................................................................................................30
Formules................................................................................................................................31
Nierfunctiemetingoefeningen................................................................................................31
Waterbalans(4)..........................................................................................................................32
TotalBodyWater(TBW)........................................................................................................32
Waterbalans.....................................................................................................................32
Celinandereosmolariteit................................................................................................32
Waterbalans...........................................................................................................................33
Antidiuretischhormoon(ADH)...............................................................................................33
ADHeffectnier.................................................................................................................34
Concentrerenendiluerenvanurine......................................................................................35
Countercurrentmultiplication...........................................................................................36
Ureumrecyclingenvasarecta........................................................................................36
TerugnaarADH….................................................................................................................37
Zoutbalansenextracellulairvolume(5a)................................................................................38
Zoutbalans/behoudECV......................................................................................................38
2
, Tubuloglomerulairefeedback(JGA)......................................................................................38
Aldosteron........................................................................................................................39
AtrialeNatriuretischePeptide(ANP).....................................................................................41
Zoutbalansenwaterbalanstoepassingenenoefeningen.....................................................41
Kaliumbalans(6)........................................................................................................................42
Kaliumbalans.........................................................................................................................42
Kaliumendemembraanpotentiaal........................................................................................42
Hypokaliëmie-symptomen..............................................................................................43
Hyperkaliëmie-symptomen............................................................................................43
Kaliumbalans.........................................................................................................................43
Intracellulaire[K]opnamesecundairaan[K]intake........................................................43
Verstoringkaliumbalans...................................................................................................44
Oorzaken...............................................................................................................................44
Behandelinghyperkaliëmie....................................................................................................45
Behandelinghypokaliëmie.....................................................................................................45
Zuur-baseevenwicht:inleidingtotzelfstudie(7a).................................................................46
WatispH?.............................................................................................................................46
BelangvanpHregulatie..................................................................................................46
Zurenenbasenkomeninhetlichaam...................................................................................47
Behoudzuur-basebalans......................................................................................................47
pHhomeostasebehouden.....................................................................................................48
1esysteem:buffers..........................................................................................................48
2esysteem:ventilatie......................................................................................................49
3esysteem:nieren...........................................................................................................49
Mechanismen........................................................................................................................50
Henderson-Hasselbalchvergelijking...............................................................................51
Zelfstudie-opdracht................................................................................................................52
Zuur-baseevenwicht:casussen(7b).......................................................................................52
Compensatiemechanisme...............................................................................................52
Metaboleacidose-aniongap................................................................................................53
Oorzakenhighaniongapmetaboleacidose...................................................................53
Oorzakennormaleaniongapmetaboleacidose.............................................................53
Casussen.........................................................................................................................53
Transportindenier(8)..............................................................................................................54
Evenopfrissen.................................................................................................................54
Natrium(Na+)........................................................................................................................55
BasolateraleNa+/Kpomp................................................................................................56
Proximaletubulus............................................................................................................56
DikkeascenderendedeelLusvanHenle........................................................................57
Distaletubulus.................................................................................................................58
Distaletubulusthvdeconnectingtubuleendecorticaleductuscolligens......................58
3
, Chloor....................................................................................................................................59
ProximaleTubulus...........................................................................................................59
DistaletubulusthvTALendistalconvolutedtubule.........................................................61
DistaletubulusthvTALendistalconvolutedtubule.........................................................61
Waterreabsorptie.............................................................................................................62
Kalium(K+)............................................................................................................................62
Evenopfrissen.................................................................................................................62
Kaliumbalansinvloeden...................................................................................................63
DUS.................................................................................................................................63
Proximaletubulus............................................................................................................64
TAL...................................................................................................................................65
Distaletubulus.................................................................................................................65
Kaliumbalansdoorveelfactorsgereguleerd...................................................................66
vaakmeerderefactorenatplay.......................................................................................69
Ureum....................................................................................................................................69
Glucose..................................................................................................................................70
Aminozuren............................................................................................................................71
Eiwitten..................................................................................................................................71
Urinezuur(nietkennen).........................................................................................................71
Fosfaat...................................................................................................................................72
Calcium(Ca2+)......................................................................................................................72
Proximaletubulus............................................................................................................72
TAL...................................................................................................................................73
DCT..................................................................................................................................73
BL.....................................................................................................................................73
Apicaalpassief.................................................................................................................73
FactorsaffectingCa2+reabsorptionalongthenephron..................................................74
Magnesium(Mg2+)................................................................................................................74
PT....................................................................................................................................75
TAL...................................................................................................................................75
DCT..................................................................................................................................75
Samenvatting.........................................................................................................................76
oelstellingen............................................................................................................................77
D
4
,Normale histologie van het nefron (0)
belangrijke pathologie: vaak door hypertensie nefronen verliezen
→
=> nefropathie en nierinsufficiëntie
Overzicht histologie
. A
1 lgemene kenmerken
2. Bloedvoorziening
3. Nefron - Glomerulus
○ Bouw
■ Podocyt
■ Glomerulaire basaalmembraan
■ endotheel
○ Filtratie
4. Nefron - Tubuli
○ Verloop
○ Microscopische kenmerken
5. Juxtaglomerulair apparaat
1. Algemeen
Nier = boonvormig orgaan
● Nierbekken
○ Uitmonding calyces majores en minores
● Macroscopische doorsnede
○ Merg
→ veel bloedvoorziening
○ Schors
○ Mergpiramiden
○ Nierkapsel = dik fibreus kapsel = collageen BW
→ zorgt dat nier niet kan uitzetten
→ als wel willen door bv niersteen: verstopping tegen vergrote druk → tubuli
uitzetten → druksysteem zet zich verder tegen nefron => pijn
2. Bloedvoorziening
sterk vasculair orgaan wnt HD door de nieren (enorme doorstroom)
→
→ lich kan HD goed regelen doorheen nier: autoregulatie arteriën:
A renalis
● Interlobaire arterieën
○ Aa. arcuatae
■ Aa. interlobulares (aa. radiate)
● Afferentearteriole
5
, ● G lomerulaire vaatkluwen
= enige plaats waar vaatbed door arteriën aanvoer en afvoer heeft
→ individ glomeruli minder/meer bevloeien: filtratiedruk regelen
● Efferentearteriole
■ Peritubulair capllaire plexus
■ Vasa recta (juxtamedullaire efferente arteriolen)
= zeer lange rechte vaten die in merg lopen
→ geven aanleiding tot osmotische gradiënt
● Merg nauw contact tussen v. en a. rectae
● Osmotische gradiënt naar de papil toe
○ Vv. stellatae
● Vv. arcuatae
V. renalis
3. Nefron - Glomerulus
efron = functionele eenheid v nier bestaande uit 1 glomerulus en tubulus stelsel dat afvoerd in
N
verzamelbuis (ductus colligens)
→ afvoerende buis van een bepaalde glomerulus raakt op einde nog in contact met eigen
glomerulus → beschouwen als osmostaat = osmose van bijna finale urine meten en doorgeven
aan eigen glomerulus om onmiddellijke regeling te hebben van filtratiedruk
Nefron
(= nierlichaampje = lichaampje van Malpighi)
● Glomerulus
○ 1-2 miljoen/menselijke nier (krijgen bij gebooorte en niet bijgemaakt)
○ Arteriolair vaatkluwen
○ Filtratieruimte(ruimte van Bowman= virtuele ruimtetussen kapsel en nier)
→ omgeven doorkapsel van Bowmanmetvisceraal enparietaal blad
→ bepaalde moleculen kunnen niet door omdat te groot: bv albumine*
○ Productie van primaire urine
● Tubulussysteem
● Eindigt in ductus colligens (verzamelbuis)
Path albumine*: reden hypoalbumie
1. Aanmaak verminderd
→ bij ernstig leverlijden
2. Export vermeerderd (uitplassen of via huid bij bv brandwonden)
→ lek in glomeruli grootste oorzaak: filtratiemembraan kapot → kan door →
autoimmuunreactie OF lekken hebben thv membraan door lokale ontsteking
→ pt eruitzien als michelin manneke: helemaal opgeblazen wnt vocht sijpelt uit bloedb.
Indien RBC in urine: teken probleem filter nier
6
,L afbeelding zien:
- Pariëtale en viscerale blad van Kapsel van Bowman
- Bovenkant = vasculaire pool (met afferente en efferente arteriolen)
- Onderkant = urinaire pool
- Vasculaire kluwen = vasculaire lussen = verkleefd met elkaar door mesangiumcellen
- Rond glomerulus klassieke samenstelling basaalmembraan (bij globulaire BM specifiek)
ij kapotgaan glomerulus: tubulus ook atrofiëren (1 systeem, hangt samen)
B
=> fibreuze gebieden krijgen = nierlittekening
=> allen hierdoor het onderscheid kunnen maken tussen de verschillende nefron systemen:
indien deeltje fibreus weefsel zien
Indien EXACTE lokatie willen weten: metalen gebruiken die
neerslagen → Bv op foto: zilverneerslag zien
● Rode sterren = capillaire lumina
● Rode pijl = mesangiumcellen
● Gele pijl = endotheelcel
● Zwarte pijl = viscerale blad v kapsel v Bowman = podocyt
Podocyt
cel met kleine voetjes die plaatsen op BM
=
→ veel grote en kleine uitlopers
→ bedekken volledig globulaire BM
Globulaire filtratiegevormd door:
1. Podocyten
2. Endotheel met fenestrae
3. Globulaire BM
7
, lomerulus = filtratie apparaat onder druk
G
→ mechanisme moet tegen druk weerstand kunnen bieden
→ voetjes dienen om tegendruk te geven tegen globulaire BM
→ zal beschadiging glomeruli en verlies van eiwitten tegen gaan
LM: “Glomerulaire basaalmembraan”
● Endotheel
○ Fenestrae (gaten; zeef)
■ 70-150 nm diameter
■ Geen diafragma (=open venster)
→ filtratie: cellen tegenhouden maar opgeloste
stoffen door
Bv RBC niet door kunnen
● Basale membraan
○ Negatief geladen (oa. heparaansulfaat)
○ Op EM: drie lagen
1. Lamina rara interna
2. Lamina densa
3. Lamina rara externa
= lagen gevlochten matten als vezelplaten over elkaar die alleen kleine stoffen doorlaten
met de juiste lading (membraan neg geladen dus zal neg geladen deeltjes afstoten)
● Podocyten
○ Viscerale blad van kapsel van Bowman
○ Primaire uitlopers (trabekels)
○ Secundaire uitlopers (pedikels)
○ Filtratiespleten afgesloten met dun diafragma
» Vertraagt passage van moleculen
Globulaire filtratie
gevormd door:
1. Endotheliale fenestrae
● RBC
2. Basale membraan
● Negatief geladen deeltjes geblokkeerd door lading (heparaansulfaat!)
» Bvb albumine (60kDa): grootte nog net erdoor MAAR door neg lading toch niet
● Positief geladen deeltjes tegengehouden vanaf 70 kDa
3. Filtratiespleet podocyt
● Moleculen < 3,5nm met positieve of neutrale lading gemakkelijker dan negatief
geladen of grotere deeltjes (bvb. Albumine 3,6nm en negatief geladen)
● Indien neg geladen deeltjes niet door → vasthangen en lokale inflammatie
veroorzaken → lek veroorzaken → toch door
8
, Mesangium
= manier waardoor de glomerulus wordt samengehouden
● Intraglomerulaire structuur
(→ er is ook een extraglomerullaire maar niet deze)
● Mesangium cellen
○ = actieve cellen die receptoren hebben voor Ang 2
→ kunnen cytokines vrijstellen die influx van ontstekingscellen induceren
→ onstekingsreactie in capillair → capillair membraan kapot → lek in membraan
○ Kunnen fagocyteren: resorberen
○ Kunnen prolifereren
Bv delen tegen 1 vd stoffen die neerslagen in capillair membraan (door fenestrae
geraakt maar niet verder)
Twee types nefronen
1. Corticale nefronen
● Buitenste deel cortex
● Korte lus van Henle
→ komt niet tot in merg
● Efferente glomerulaire arteriole wordt peritubulair capillair netwerk
2. Juxtamedullaire nefronen
● Op grens cortex-merg
● Lange lus van Henle tot in merg
● Efferente glomerulaire arteriole daalt in merg als vasa recta (= recht bloedvat)
4. Nefron - Tubuli
Tubulus contortus primus
Tubulus contortus secundus
Ductus colligens
Lus van Henle
9
