Samenvatting virologie

Virologie:
1 Inleiding:
Algemene eigenschappen van virussen:
 RNA of DNA genoom  proteïne enveloppe = capside
 Vermenigvuldiging intracellulair
o Initiële stap: adsorptie en penetratie in cel
o Eclipse fase: niet opspoorbaar
o Maturatie
o Nieuwe virusdeeltjes komen vrij
 20 – 300 nm (10-9)
Morfologie van virussen:
Virion = volwaardig infectieus virusdeeltje dat buiten de gastheer kristalliseerbaar is.
Capside (eiwithuls) bestaat uit capsomeren  omhult genoom = nucleocapside.
Eenvoudige / naakte virussen:
Zonder enveloppe, vb.:
- TMV: tabaksmozaïekvirus staafvormig (holle buis) + RNA genoom
- Sferische virussen: poliomyelitis, adenovirus twintigvlak (icosahedron) + DNA genoom
Virussen met enveloppe:
Enveloppe: omringd nucleocapside, opgebouwd uit EW, KH en LIP. Bevat soms hemagglutinines en
enzymes. Delen van het membraan zijn afkomstig van gastheelcel.
Vb.: influenza virus
Complexe virussen:
Speciale enveloppe, vb.:
- Fagen: ingewikkelde bouw van capside
o Hoofd: sferisch bevat genoom
o Staart: holle buis
o Pootjes: vasthechting
- Pokkenvirussen: DNA  centraal biconcave schijf + verschillende uitwendige membranen

2 Benaming en indeling van virussen:
Orde > Familie > Subfamilie > Genus > Species
Baltimore classificatie:
KLASSE 1: dsDNA
Papillomaviridae:
Vb. HPV: wrattenvirus
 Huid papilloma’s: HPV1 voeten & HPV2 handen
 Genitale papilloma’s: HPV6 en 11
 Baarmoederhalskanker: HPV16, 18, 31 en 45
Polyomaviridae:
 Muis polymavirus: kanker bij muizen
 Simian virus 40 (SV40): vermenigvuldiging in apenieren  kanker in hamsters




1

,Adenoviridae:
 Respiratoire infecties
 Conjunctivitis = oogbindvliesontsteking
Herpesviridae:
 Herpes simplex I en II: orale en genitale herpes
 Varicella-zoster: waterpokken + gordelroos
 Cytomegalovirus (CMV): gevaarlijk bij zwangerschap
 afwijkingen bij foetus: doof, blind en mentale retardatie
 Epstein-Barr virus: klierkoorts
 Blijven latent aanwezig = recidiverende infecties
Pokviridae:
 Variola-major-virus: zwart pokken (20% mortaliteit)
Overdracht: inademing & etter van puisten (matrassen)
Stadia: Maculae, papulae, vesiculae, pustules, crustae
Genetisch stabiel  vaccinatie
 Variola-minor-virus: witte pokken (2% mortaliteit)
 Vacciniavirus: koepokken
Genetisch verwant aan variola major, wordt gebruikt bij vaccinatie
 Orfvirus: geiten & schapen, besmettelijk voor mens
KLASSE 2: ssDNA +
Parvoviridae:
 Kleinste DNA-bevattende virussen  picodnavirussen
 Luchtweginfacties
KLASSE 3: dsRNA
Reoviridae:
 Reo: respiratory enteric orphans  respiratoire infecties & diarree
 Orphan = niet geassocieerd met een bepaalde ziekte
 Rotavirus: ernstige diarree bij kinderen = dehydratatie  vaccin
KLASSE 4: ssRNA +

Picornaviridae:
Enterovirussen:
 Poliomyelitisvirus: type 1 kinderverlamming  vaccin
 ECHO-virus: enteric cytopathogenic human orphans
gastro-enteritis, virale meningitis, myocarditis en exantheem (huiduitslag)
 Coxsackievirus:
Type A: hand, foot and mouth disease bij kinderen (blaasjes)
Type B: ziekte van Bornholm (devil’s grip)
Virale meningitis, myocarditis, exantheem, herpangina (blaren mondholte)
Rhinovirussen:
 Verkoudheid



2

, Calicivirussen:
 Kelkvormig
Hepatovirussen:
 Hepatitis A
Coronaviridae:
 Corona = kroon, verkoudheid  koorts, droge hoest, vermoeidheid, keelpijn
 SARS: severe acute respiratory syndrome
 MERS: middle east respiratory syndrome
 COVID-19: corona virus disease – 19
Togaviridae:
 Alfavirus: via mug, artritis, encephalitis, uitslag, koorts
 Rubivirus: Rubella = rode hond
Gevaarlijk tijdens zwangerschap  vaccin
Flaviviridae:
 Flavivirus: via mug
Gele koorts: 20% mortaliteit
Zika virus: gevaarlijk voor foetus  microcefalie
 Hepacivirus: hepatitis C
KLASSE 5: ssRNA –
Paramyxoviridae:
 Mazelenvirus: ernstige kinderziekte  vaccin
Rode vlekken, hoge koorts, Koplic spots (binnenkant wang)
 Bofvirus: kinderziekte
Zwelling speekselklier, zelden orchitis (testes) geeft steriliteit
 Respiratoir-syncytieel virus (RSV)
luchtweginfecties bij kinderen
 Para-influenzavirus: type 1-4 lage luchtweginfecties
Orthomyxoviridae:
 Influenza A en B: griep
Infectie luchtwegen
 Influenza C: verkoudheid
 Opp-Ag: Neuraminidase (N) + Hemaglutinine (H)
 Genetisch instabiel
Antigenic drift: mutaties in N en H  niet meer herkend door Al bij vorige infectie gevormd
Antigenic shift: 2 influenza virussen in 1 gastheer  recombinatie = volledig nieuw virus
Global influenza preparedness plan van WHO:
Interpandemische periode: fases
 geen nieuwe influenza virus subtypes gedetecteerd bij mensen
 geen nieuwe influenza virus subtypes bij mensen, wel bij dieren




3