Taak 9: gezond leven: goed sociaal netwerk en goede slaap
1. Wat is sociaal netwerk en sociale steun?
Individuele sociale steun (SS) heeft betrekking op bindingsrelaties met een echtgenot
of partner, met andere familieleden en met goede vrienden en wordt conceptueel
gevormd door structurele en functionele dimensies.
Structurele dimensie = het aantal vrienden of familieleden en de frequentie van
interacties met hen
Functionele of cognitieve dimensie = de perceptie dat iemand om hulp vraagt wanneer
dat nodig is, om te overleggen over persoonlijke problemen en belangrijke zaken.
Sociale steun verwijst naar de emotionele en praktische steun van partner, familie,
vrienden, bekende en hulpverleners. Hierbij wordt gekeken naar het sociale netwerk, ook
wel de structuur van de sociale steun. Hier gaat het om contacten die voor sociale steun
zou kunnen zorgen. Denk hierbij aan het hebben van een ouder, vrienden of kinderen.
Natuurlijke sociale steun van bijvoorbeeld je ouders duurt langer dan formele sociale
steun van bijvoorbeeld je docent duurt korter.
Soorten sociale steun:
- Instrumentele steun (voor huisdier zorgen)
- Informatieve steun (info geven over gezonde voeding)
- Waarderingssteun (uitspreken hoe goed iemand omgaat met ziekte)
- Emotionele steun (luisteren)
Sociale samenhang
Sociale cohesie: Sociale cohesie = de kwaliteit van sociale relaties en het bestaan van
vertrouwen, wederzijdse verbintenissen en respect in gemeenschappen of in de
wijdverbreide samenleving. (Huygen en De Meer, 2008, pp. 10-11)
Sociale samenhang of sociale cohesie betreft de interne bindingskracht van een
sociaal systeem. Deze wordt gekenmerkt door groepsidentificatie en
saamhorigheidsgevoelens, frequente en intensieve contacten tussen leden, veel
onderling vertrouwen tussen dezen, gedeelde normen en waarden en participatie in het
groepsleven.
Sociale cohesie vereist dat mensen hun persoonlijke belangen afstemmen op een
gemeenschappelijk belang. Zij houden in hun activiteiten rekening met elkaar en
controleren elkaar op naleven van gezamenlijk onderschreven normen.
Aan sociale cohesie wordt een positieve invloed toegekend, maar de effecten zijn niet
altijd positief. Sociale cohesie kan ongunstige externe factoren met zich meebrengen.
Sociale cohesie manifesteert zich op diverse schaalniveaus: nationaal of regionaal
niveau, plaatselijke gemeenschappen, groepen of organisaties.
Natuurlijke sociale steun (door familie en vrienden): duurt vaak langer
formele sociale steun (door professionals): vaak van korte duur
Sociaal netwerk
sociaal hechte intieme banden, minder sterke maar nog steeds significante banden, de
meeste banden bieden vorm van ondersteuning en de meeste netwerken bieden
hulpverlening die goedkoop, flexibel, effectief en snel beschikbaar is.
1. Persoonlijke gemeenschapsnetwerken variëren in vier dimensies:
2. Bereik: hoe groot en heterogeen zijn netwerken? (Hoog bereik = meer bronnen)
3. Beschikbaarheid: hoe beschikbaar zijn netwerkleden.
4. Dicht/nauwelijks verwant
5. Samenstelling: vrouwen, bieden met emotionele steun, mensen met hoge SES meer
, materialen.
6. Westerse landen hebben ook netwerken via telecommunicatie.
2. Hoe belangrijk is sociaal netwerk en sociale steun op gezondheid? (Gedrag)
Goede sociale relaties dragen bij aan het beschermen van de gezondheid.
De WHO stelt dat goede sociale relaties in belangrijke mate bijdragen aan de
gezondheid. Sociale isolatie en uitsluiting worden geassocieerd met vroegtijdig
overlijden en slechtere kansen om een hartaanval te overleven. Het gebrek aan
hechte relaties kan leiden tot een slechtere mentale en psychische gezondheid.
Meer sociale cohesie hangt samen met het voorkomen van hartziekten.
In een gemeenschap met meer sociale cohesie komen minder hartziekten voor.
Wanneer sociale cohesie afneemt, nemen de hartziekten toe.
Ontmoetingsvoorzieningen en sociale interactie kunnen de geestelijke gezondheid
verbeteren.
Wanneer oudere mensen (65+) meer sociaal betrokken zijn, zijn ze minder geneigd
een dokter te bezoeken.
Ook kan sociale betrokkenheid van oudere mensen (65+) in verband worden
gebracht met het minder gebruik maken van hulp in de huishouding.
Sociale cohesie in de buurt draagt over het algemeen bij aan een betere gezondheid,
hoewel in buurten met sterke familiebanden de gezondheidsvoordelen veel minder
groot zijn.
Amerikaans onderzoek laat zien dat wanneer raciale spanningen toenemen, dit in
verband kan worden gebracht met een slechtere gezondheid en een toename van
sterftecijfers.
Uit Canadees onderzoek blijkt dat buurtsamenhang een beschermende factor is voor
de gezondheidssituatie van adolescenten die in een buurt wonen met een hoge
concentratie minderheden.
Verbondenheid met de buurt hangt samen met de aanwezigheid van
gedragsproblemen bij jonge kinderen. Deze samenhang verschilt afhankelijk van de
mate van economische verpaupering van de buurt. In arme buurt leidt veel onderling
contact van hun ouders tot meer gedragsproblemen, terwijl in de rijke buurten meer
onderling contact van hun ouders juist minder gedragsproblemen tot gevolg heeft.
Een belangrijke oorzaak van een slechtere leefsituatie van mensen met problemen is
het ontbreken van zelfredzaamheid en het ontbreken van sociale netwerken.
Het fysieke en psychische herstel van hartpatiënten wordt bevorderd als ze sociale
steun uit hun naaste omgeving krijgen.
Weinig sociale steun verhoogt de cardiale morbiditeit en mortaliteit bij hartpatiënten.
Huwelijksstress geeft een verhoogde morbiditeit van hartproblemen.
Weinig sociale steun verlaagt de therapietrouw van hartpatiënten.
Weinig sociale steun verhoogt de kans van hartpatiënten op depressie en verlaagt
hun kwaliteit van leven.
Een sociaal netwerk kan via drie mechanismen invloed uitoefenen op iemands
gezondheid:
1. Sociale support (sociale steun): waarbij netwerken directe en indirecte toegang tot
relevante bronnen bieden
2. Sociaal influence (sociale invloed): dit beïnvloedt gedrag op het gebied van
gezondheid
3. Social participation (sociale participatie): dit is relevant voor iemands gevoel van
eigenwaarde en zelf effectiviteit
1. Wat is sociaal netwerk en sociale steun?
Individuele sociale steun (SS) heeft betrekking op bindingsrelaties met een echtgenot
of partner, met andere familieleden en met goede vrienden en wordt conceptueel
gevormd door structurele en functionele dimensies.
Structurele dimensie = het aantal vrienden of familieleden en de frequentie van
interacties met hen
Functionele of cognitieve dimensie = de perceptie dat iemand om hulp vraagt wanneer
dat nodig is, om te overleggen over persoonlijke problemen en belangrijke zaken.
Sociale steun verwijst naar de emotionele en praktische steun van partner, familie,
vrienden, bekende en hulpverleners. Hierbij wordt gekeken naar het sociale netwerk, ook
wel de structuur van de sociale steun. Hier gaat het om contacten die voor sociale steun
zou kunnen zorgen. Denk hierbij aan het hebben van een ouder, vrienden of kinderen.
Natuurlijke sociale steun van bijvoorbeeld je ouders duurt langer dan formele sociale
steun van bijvoorbeeld je docent duurt korter.
Soorten sociale steun:
- Instrumentele steun (voor huisdier zorgen)
- Informatieve steun (info geven over gezonde voeding)
- Waarderingssteun (uitspreken hoe goed iemand omgaat met ziekte)
- Emotionele steun (luisteren)
Sociale samenhang
Sociale cohesie: Sociale cohesie = de kwaliteit van sociale relaties en het bestaan van
vertrouwen, wederzijdse verbintenissen en respect in gemeenschappen of in de
wijdverbreide samenleving. (Huygen en De Meer, 2008, pp. 10-11)
Sociale samenhang of sociale cohesie betreft de interne bindingskracht van een
sociaal systeem. Deze wordt gekenmerkt door groepsidentificatie en
saamhorigheidsgevoelens, frequente en intensieve contacten tussen leden, veel
onderling vertrouwen tussen dezen, gedeelde normen en waarden en participatie in het
groepsleven.
Sociale cohesie vereist dat mensen hun persoonlijke belangen afstemmen op een
gemeenschappelijk belang. Zij houden in hun activiteiten rekening met elkaar en
controleren elkaar op naleven van gezamenlijk onderschreven normen.
Aan sociale cohesie wordt een positieve invloed toegekend, maar de effecten zijn niet
altijd positief. Sociale cohesie kan ongunstige externe factoren met zich meebrengen.
Sociale cohesie manifesteert zich op diverse schaalniveaus: nationaal of regionaal
niveau, plaatselijke gemeenschappen, groepen of organisaties.
Natuurlijke sociale steun (door familie en vrienden): duurt vaak langer
formele sociale steun (door professionals): vaak van korte duur
Sociaal netwerk
sociaal hechte intieme banden, minder sterke maar nog steeds significante banden, de
meeste banden bieden vorm van ondersteuning en de meeste netwerken bieden
hulpverlening die goedkoop, flexibel, effectief en snel beschikbaar is.
1. Persoonlijke gemeenschapsnetwerken variëren in vier dimensies:
2. Bereik: hoe groot en heterogeen zijn netwerken? (Hoog bereik = meer bronnen)
3. Beschikbaarheid: hoe beschikbaar zijn netwerkleden.
4. Dicht/nauwelijks verwant
5. Samenstelling: vrouwen, bieden met emotionele steun, mensen met hoge SES meer
, materialen.
6. Westerse landen hebben ook netwerken via telecommunicatie.
2. Hoe belangrijk is sociaal netwerk en sociale steun op gezondheid? (Gedrag)
Goede sociale relaties dragen bij aan het beschermen van de gezondheid.
De WHO stelt dat goede sociale relaties in belangrijke mate bijdragen aan de
gezondheid. Sociale isolatie en uitsluiting worden geassocieerd met vroegtijdig
overlijden en slechtere kansen om een hartaanval te overleven. Het gebrek aan
hechte relaties kan leiden tot een slechtere mentale en psychische gezondheid.
Meer sociale cohesie hangt samen met het voorkomen van hartziekten.
In een gemeenschap met meer sociale cohesie komen minder hartziekten voor.
Wanneer sociale cohesie afneemt, nemen de hartziekten toe.
Ontmoetingsvoorzieningen en sociale interactie kunnen de geestelijke gezondheid
verbeteren.
Wanneer oudere mensen (65+) meer sociaal betrokken zijn, zijn ze minder geneigd
een dokter te bezoeken.
Ook kan sociale betrokkenheid van oudere mensen (65+) in verband worden
gebracht met het minder gebruik maken van hulp in de huishouding.
Sociale cohesie in de buurt draagt over het algemeen bij aan een betere gezondheid,
hoewel in buurten met sterke familiebanden de gezondheidsvoordelen veel minder
groot zijn.
Amerikaans onderzoek laat zien dat wanneer raciale spanningen toenemen, dit in
verband kan worden gebracht met een slechtere gezondheid en een toename van
sterftecijfers.
Uit Canadees onderzoek blijkt dat buurtsamenhang een beschermende factor is voor
de gezondheidssituatie van adolescenten die in een buurt wonen met een hoge
concentratie minderheden.
Verbondenheid met de buurt hangt samen met de aanwezigheid van
gedragsproblemen bij jonge kinderen. Deze samenhang verschilt afhankelijk van de
mate van economische verpaupering van de buurt. In arme buurt leidt veel onderling
contact van hun ouders tot meer gedragsproblemen, terwijl in de rijke buurten meer
onderling contact van hun ouders juist minder gedragsproblemen tot gevolg heeft.
Een belangrijke oorzaak van een slechtere leefsituatie van mensen met problemen is
het ontbreken van zelfredzaamheid en het ontbreken van sociale netwerken.
Het fysieke en psychische herstel van hartpatiënten wordt bevorderd als ze sociale
steun uit hun naaste omgeving krijgen.
Weinig sociale steun verhoogt de cardiale morbiditeit en mortaliteit bij hartpatiënten.
Huwelijksstress geeft een verhoogde morbiditeit van hartproblemen.
Weinig sociale steun verlaagt de therapietrouw van hartpatiënten.
Weinig sociale steun verhoogt de kans van hartpatiënten op depressie en verlaagt
hun kwaliteit van leven.
Een sociaal netwerk kan via drie mechanismen invloed uitoefenen op iemands
gezondheid:
1. Sociale support (sociale steun): waarbij netwerken directe en indirecte toegang tot
relevante bronnen bieden
2. Sociaal influence (sociale invloed): dit beïnvloedt gedrag op het gebied van
gezondheid
3. Social participation (sociale participatie): dit is relevant voor iemands gevoel van
eigenwaarde en zelf effectiviteit
