Samenvatting EER: IE-recht
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding op IE-recht & Slaafse nabootsing...............................................................................2
Week 2: Octrooirecht.............................................................................................................................7
Week 3: Modellenrecht........................................................................................................................18
Week 4: Merkenrecht I: Merkbegrip en onderscheidend vermogen....................................................24
Week 5: Merkenrecht II: Merkinbreuk.................................................................................................31
Week 6: Auteursrecht I: Werkbegrip, maker en persoonlijkheidsrechten............................................36
Week 7: Auteursrecht II: Exploitatierechten en excepties....................................................................44
Week 8: Handelsnaam en uitputting....................................................................................................52
1
,Week 1: Inleiding op IE-recht & Slaafse
nabootsing
Artikel 2 (viii) WIPO-verdrag definieert ‘intellectuele eigendom’ als de overkoepelende term voor:
alle rechten van industriële eigendom (octrooi, merkenrecht e.a.), het auteursrecht en naburige
rechten.
IE-recht kent twee ‘koninkrijken’:
Rechten op geestelijke prestaties of scheppingen
Rechten op onderscheidingstekens
Onderscheidingstekens: merken en handelsnamen
Waarom beschermen wij merken?
- Herkomstfunctie: verstoring van de transparantie op de markt (men moet erop kunnen
vertrouwen dat een bepaald goed van een bepaald iemand afkomstig is). Wie een merk
nabootst, schept verwarring op de markt
- Goodwillfunctie: profiteren van de goodwill van een ander
Kritiek: men moet niet de goodwill te erg beschermen want je kunt ook te veel goodwill hebben. Een
product krijgt dan de meeste aandacht maar is in feite wellicht een inferieur product.
Geestelijke prestaties
Octrooirecht (patentrecht)
Beschermt technische uitvindingen: kan op allerlei terreinen zoals de werktuigbouwkunde,
chemie, farmacie, informatica.
Beschermingstermijn (kort): 20 jaar na het doen van de aanvraag
Waarom kort? De spanning tussen de vrijheid van handel en bedrijf en bescherming is hoog
o Voorbeeld octrooirecht: Apple ‘veeguitvinding’
Auteursrecht
Beschermt culturele prestaties (of informatiewerken): de zogenaamde “oorspronkelijke
werken” zoals boeken, films, muziek, beeldende kunst.
Beschermingstermijn (lang): 70 jaar na de dood van de maker
o Voorbeeld: Apenselfie van Naruto de Indonesische zwarte kuifmakaak
Tekeningen- en modellenrecht
Beschermt industrieel design (en kan ook in combinatie met andere rechten): beschermt het
uiterlijk van een bepaald product zoals het design van een laptop, pen of kleding.
Beschermingstermijn (kort): 5 jaar
Langer is ook niet nodig: het design gaat vaak snel weer uit de mode.
Ratio van intellectuele eigendom
Waarom intellectueel eigendomsrecht?
Eerlijkheid in de handel
Onderscheidingstekens:
- Transparantie op de markt garanderen
- Voorkomen dat men profiteert van investeringen en goodwill van een ander
Geestelijke prestaties:
- Investeringen beschermen tegen goedkope namaak
2
, Stimuleren van innovatie
Onderscheidingstekens:
- Goodwillbescherming van bekende merken
- Merkenrecht als onderdeel van een marketingstrategie
Geestelijke prestaties:
- Investeringen belonen: een exclusief recht maakt grote winsten mogelijk. Dus niet
alleen het terugverdienen van je investeringen maar het bedrijf kan zo ook winst maken
om het maken van de investering te belonen.
- Stimuleren van innovatie en diversiteit
IE in het privaatrecht
Intellectueel eigendomsrecht verschaft een exclusieve rechten van immateriële aard. IE-rechten zijn,
goederenrechtelijk gesproken: absolute, subjectieve vermogensrechten op goederen, niet-zaken.
a) Absoluut recht, inroepbaar tegen iedereen
b) Echter niet het ‘meest omvattende recht’ van art. 5:1 BW
NB. Van de handelsnaam is het omstreden of dit een subjectief recht betreft. De wet verschaft
namelijk geen absoluut recht op de handelsnaam, maar slechts een actie om zich te verzetten tegen
het gebruik van een gelijkende handelsnaam door een ander, als daardoor gevaar voor verwarring
ontstaat.
NB. IE-rechten zijn ubiquitair: een object van intellectuele eigendom (zoals een tekening of
compositie) kan iemand overal ter wereld verveelvoudigen en/of openbaar maken.
Exploitatie van IE
Je kunt het recht exploiteren door je te verzetten tegen ieder ander die je na-aapt. Het maken van
een inbreuk op een IE-recht geldt als een onrechtmatige daad (zie kopje hieronder).
Voor het overige op twee manieren:
- Door goederenrechtelijke overdracht: IE-rechten verschaffen overdraagbare
vermogensrechten
- Door verbintenisrechtelijke toestemming: men spreekt van een “licentie” (toestemming voor
een bepaalde tijd, bepaalde regio)
Inbreuk op IE rechten
Het IE-recht verschaft een exclusief recht. Wie een door IE beschermd object verhandelt, pleegt
inbreuk. Een inbreuk op een IE-recht = een onrechtmatige daad wegens inbreuk op een recht.
Inbreuk op een recht want alle IE-rechten zijn rechten die stoelen op een wet in formele zin (ze
worden geïmplementeerd door een WIFZ).
Europese invloeden
In sommige gevallen is cumulatie mogelijk van een nationale en Europese bescherming. Het
Nederlandse recht inzake IE wordt beïnvloed door het EU-recht:
- Het beginsel van vrij verkeer van goederen van grote betekenis voor onderwerp van de
uitputting van IE-rechten
- Non-discriminatiebeginsel (art. 18 VWEU)
- In rechtspraak HvJEU wordt er veel rekening gehouden met het Handvest van de
Grondrechten van de EU
- Uitoefening IE-rechten kunnen worden beperkt door Europees mededingingsrecht
3
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding op IE-recht & Slaafse nabootsing...............................................................................2
Week 2: Octrooirecht.............................................................................................................................7
Week 3: Modellenrecht........................................................................................................................18
Week 4: Merkenrecht I: Merkbegrip en onderscheidend vermogen....................................................24
Week 5: Merkenrecht II: Merkinbreuk.................................................................................................31
Week 6: Auteursrecht I: Werkbegrip, maker en persoonlijkheidsrechten............................................36
Week 7: Auteursrecht II: Exploitatierechten en excepties....................................................................44
Week 8: Handelsnaam en uitputting....................................................................................................52
1
,Week 1: Inleiding op IE-recht & Slaafse
nabootsing
Artikel 2 (viii) WIPO-verdrag definieert ‘intellectuele eigendom’ als de overkoepelende term voor:
alle rechten van industriële eigendom (octrooi, merkenrecht e.a.), het auteursrecht en naburige
rechten.
IE-recht kent twee ‘koninkrijken’:
Rechten op geestelijke prestaties of scheppingen
Rechten op onderscheidingstekens
Onderscheidingstekens: merken en handelsnamen
Waarom beschermen wij merken?
- Herkomstfunctie: verstoring van de transparantie op de markt (men moet erop kunnen
vertrouwen dat een bepaald goed van een bepaald iemand afkomstig is). Wie een merk
nabootst, schept verwarring op de markt
- Goodwillfunctie: profiteren van de goodwill van een ander
Kritiek: men moet niet de goodwill te erg beschermen want je kunt ook te veel goodwill hebben. Een
product krijgt dan de meeste aandacht maar is in feite wellicht een inferieur product.
Geestelijke prestaties
Octrooirecht (patentrecht)
Beschermt technische uitvindingen: kan op allerlei terreinen zoals de werktuigbouwkunde,
chemie, farmacie, informatica.
Beschermingstermijn (kort): 20 jaar na het doen van de aanvraag
Waarom kort? De spanning tussen de vrijheid van handel en bedrijf en bescherming is hoog
o Voorbeeld octrooirecht: Apple ‘veeguitvinding’
Auteursrecht
Beschermt culturele prestaties (of informatiewerken): de zogenaamde “oorspronkelijke
werken” zoals boeken, films, muziek, beeldende kunst.
Beschermingstermijn (lang): 70 jaar na de dood van de maker
o Voorbeeld: Apenselfie van Naruto de Indonesische zwarte kuifmakaak
Tekeningen- en modellenrecht
Beschermt industrieel design (en kan ook in combinatie met andere rechten): beschermt het
uiterlijk van een bepaald product zoals het design van een laptop, pen of kleding.
Beschermingstermijn (kort): 5 jaar
Langer is ook niet nodig: het design gaat vaak snel weer uit de mode.
Ratio van intellectuele eigendom
Waarom intellectueel eigendomsrecht?
Eerlijkheid in de handel
Onderscheidingstekens:
- Transparantie op de markt garanderen
- Voorkomen dat men profiteert van investeringen en goodwill van een ander
Geestelijke prestaties:
- Investeringen beschermen tegen goedkope namaak
2
, Stimuleren van innovatie
Onderscheidingstekens:
- Goodwillbescherming van bekende merken
- Merkenrecht als onderdeel van een marketingstrategie
Geestelijke prestaties:
- Investeringen belonen: een exclusief recht maakt grote winsten mogelijk. Dus niet
alleen het terugverdienen van je investeringen maar het bedrijf kan zo ook winst maken
om het maken van de investering te belonen.
- Stimuleren van innovatie en diversiteit
IE in het privaatrecht
Intellectueel eigendomsrecht verschaft een exclusieve rechten van immateriële aard. IE-rechten zijn,
goederenrechtelijk gesproken: absolute, subjectieve vermogensrechten op goederen, niet-zaken.
a) Absoluut recht, inroepbaar tegen iedereen
b) Echter niet het ‘meest omvattende recht’ van art. 5:1 BW
NB. Van de handelsnaam is het omstreden of dit een subjectief recht betreft. De wet verschaft
namelijk geen absoluut recht op de handelsnaam, maar slechts een actie om zich te verzetten tegen
het gebruik van een gelijkende handelsnaam door een ander, als daardoor gevaar voor verwarring
ontstaat.
NB. IE-rechten zijn ubiquitair: een object van intellectuele eigendom (zoals een tekening of
compositie) kan iemand overal ter wereld verveelvoudigen en/of openbaar maken.
Exploitatie van IE
Je kunt het recht exploiteren door je te verzetten tegen ieder ander die je na-aapt. Het maken van
een inbreuk op een IE-recht geldt als een onrechtmatige daad (zie kopje hieronder).
Voor het overige op twee manieren:
- Door goederenrechtelijke overdracht: IE-rechten verschaffen overdraagbare
vermogensrechten
- Door verbintenisrechtelijke toestemming: men spreekt van een “licentie” (toestemming voor
een bepaalde tijd, bepaalde regio)
Inbreuk op IE rechten
Het IE-recht verschaft een exclusief recht. Wie een door IE beschermd object verhandelt, pleegt
inbreuk. Een inbreuk op een IE-recht = een onrechtmatige daad wegens inbreuk op een recht.
Inbreuk op een recht want alle IE-rechten zijn rechten die stoelen op een wet in formele zin (ze
worden geïmplementeerd door een WIFZ).
Europese invloeden
In sommige gevallen is cumulatie mogelijk van een nationale en Europese bescherming. Het
Nederlandse recht inzake IE wordt beïnvloed door het EU-recht:
- Het beginsel van vrij verkeer van goederen van grote betekenis voor onderwerp van de
uitputting van IE-rechten
- Non-discriminatiebeginsel (art. 18 VWEU)
- In rechtspraak HvJEU wordt er veel rekening gehouden met het Handvest van de
Grondrechten van de EU
- Uitoefening IE-rechten kunnen worden beperkt door Europees mededingingsrecht
3
