VERBINTENISSENRECHT
INLEIDING: WAT IS EEN VERBINTENIS?
DEFINITIE
= een rechtsband tussen twee of meer personen, waarbij de ene partij een in geld waardeerbare
aanspraak heeft op een prestatie van de andere partij, die in rechte afdwingbaar is.
à bv je kan geen verbintenis hebben met jezelf bv dat je tegen jezelf zegt dit jaar ga je minder drinken, je
spreekt dit met jezelf af maar je kunt jezelf niet dagvaarden voor niet-nakoming
à bv je spreekt af iets te gaan eten met iemand maar je zegt af, ook hiervoor kan de andere persoon je niet
dagvaarden omdat je iets niet nakomt
RECHTSBAND TUSSEN PERSONEN
2 partijen à SA en SE:
o SE heeft een schuldvordering
o SA heeft een schuld of een verbintenis
Heel vaak is de verbintenis een contract
VORDERINGSRECHT = de SE heeft een vorderingsrecht dus als de SA zijn verbintenis niet nakomt kun je
dit vorderingsrecht toepassen zodat de SA dit toch nakomt ßà zakelijk recht
IN GELD WAARDEERBARE AANSPRAAK
Verbintenis heeft een marktwaarde à onlichamelijk goed, hier is beslag bijvoorbeeld mogelijk en moet je
de waarde van het goed in geld kunnen meten
Verbintenis om:
o Te doen bv klant hun haren verven, advocaat staat in voor verdediging…
o Te geven bv auto verkopen aan iemand, dan moet je die ook leveren aan die persoon
o Niet te doen bv in het contract staat dat hij bij ontslag niet bij de concurrentie mag gaan werken
Resultaatsverbintenis vs middelenverbintenis (art. 5.72 BW)
o RESULTAATSVERBINTENIS = SA verbindt zich tot een bepaald resultaat, je bent altijd aansprakelijk
als het niet nagekomen is BEHALVE bij overmacht
bv wanneer je naar de kapper gaat en je wilt een bepaald kapsel en de kapper verft je haar blauw maar
je vroeg rood à jij bent bij de kapper SE en je bent bij de kapper om iets te krijgen, maar kapper kan
ook SE zijn namelijk voor de betaling à kapper is altijd aansprakelijk als het resultaat niet bereikt
wordt
1
,o MIDDELENVERBINTENIS = een inspanningsverbintenis, alle middelen gebruiken om een zo goed
mogelijk resultaat te bereiken à een SA verbindt zich zo goed mogelijk om iets uit te voeren maar
verbindt zich niet tot het resultaat à hij moet zich gedragen als een normaal zorgvuldig persoon
à er is geen automatische aansprakelijkheid bij SA
à klant heeft de bewijslast, hij zal dus moeten kunnen bewijzen dat de kapper niet zijn best heeft
gedaan en een fout heeft gemaakt en niet als een zorgvuldig persoon heeft gehandeld
o VOORBEELDEN:
1. Wanneer je een arbeidsovk sluit als professionele voetballer en in het contract staat dat je
bepaalde dagen moet trainen om 10u en je bent hiervan een aantal dagen niet aanwezig op de
training à resultaatsverbintenis tenzij er overmacht (ziekte, onvoorzienbare file, auto-
ongeval...) wordt bewezen
2. In het contract staat dat de professionele voetballer zoveel mogelijk doelpunten moet maken en
een beetje later zeggen de trainers dat hij niet genoeg doelpunten heeft gemaakt en hem dus
minder zullen betalen à middelenverbintenis want hij heeft afgesproken dat hij zijn uiterste
best zal doen zoveel mogelijk doelpunten te maken à ze kunnen enkel minder uitbetalen als ze
kunnen bewijzen dat hij niet zijn best heeft gedaan in vergelijking met een andere normale
voetballer
3. Je hebt iemand vermoord en moet voor het hof van assisen komen met een advocaat die je zal
verdedigen en je spreekt af dat de advocaat alles zal proberen de vrijspraak te bekomen, maar
hof van assisen beslist dat je 20j wordt opgesloten à middelenverbintenis want advocaat zegt
dat hij zijn uiterste best zal doen om vrijspraak te bekomen maar dit lukt niet, dit zal je wel
moeten kunnen bewijzen dus de client moet bewijzen dat advocaat niet zijn best heeft gedaan
4. Je spreekt af met je advocaat dat hij/zij hoger beroep moet aantekenen en een beetje later zegt de
advocaat dat hij het vergeten is hoger beroep aan te tekenen binnen de 30 dagen à
resultaatsverbintenis , advocaat kan enkel van aansprakelijkheid ontdoen door overmacht (bv
advocaat ligt in ziekenhuis)
IN RECHTE AFDWINGBAAR
Niet-nakoming van verbintenis à sanctie, persoon in vervolging stellen bijvoorbeeld een dwangsom
opleggen
UITZONDERINGEN:
o Vriendelijke afspraken bv afspreken iets te gaan eten in de avond met een vriendin maar je kan niet
meer dus je zegt af
o Natuurlijke verbintenis
o Intentieverklaring (‘letter of intent’) à vooral in het zakenleven
o Patronaatsverklaring (‘letter of comfort’) à ook geruststellingsverklaringen genoemd
2
,DEEL 1: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE
RECHTSHANDELINGEN
ALGEMENE PRINCIPES VAN HET CONTRACTENRECHT
BEGRIP RECHTSHANDELING (ART. 1.3 BW)
RECHTSHANDELING= je sluit een rechtshandeling, dit is een actieve handeling omdat je rechtsgevolgen
wil creeëren bv je wil je rijbewijs halen, dit is een keuze en je doet dit om bepaalde gevolgen te krijgen
o Eenzijdige rechtshandeling = slechts 1 partij heeft de wil van die rechtshandeling te stellen en
gevolgen te creeëren
o Meerzijdige rechtshandeling = meer partijen hebben de wil om die rechtshandeling te stellen en
gevolgen te creeëren à dit is vaak een ovk of een contract en allebei de partijen moeten akkoord zijn
RECHTSFEIT = iets dat zo is, het is een feit bv geboorte, je wordt 18j
VOORBEELDEN:
1. Je zet een trui op vinted en vraagt hier 10 euro voor à dit is een rechtshandeling want je wil dat
iemand dit aanbod aanvaard en dan ga je een overeenkomst hebben
2. Je ziet een trui op vinted en je wilt deze kopen, je aanvaard het aanbod à eenzijdige
rechtshandeling
3. Je wilt iets eten in het restaurant op school, dus je krijgt een opgeschept bord en jij gaat dit bord
betalen à meerzijdige rechtshandeling
4. Een schenking bijvoorbeeld op valentijn geef je iets aan je vriend/vriendin namelijk een ring en dit is
een erfstuk van je grootouders met een waarde van 50 000 euro à meerzijdige rechtshandeling
want een schenking is altijd een ovk dus dat wil zeggen een meerzijdige ovk dus als de begunstigde
niet aanvaard dan is er geen sprake van een schenking
5. Je geeft een auto aan je vriend en opeens is het uit à geen schenkingsovereenkomst want je bent niet
naar de notaris gegaan à handgift, dit is anders dan een schenking want dit is geen meerzijdige
rechtshandeling
6. Het opstellen van een testament = eenzijdige rechtshandeling want de wil is enkel afkomstig van de
persoon die het opstelt
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
Overeenkomst = contract (art. 5.4 BW)
DEFENITIE = een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij door
wilsovereenstemming tussen één of meerdere partijen ten aanzien van één of meerdere anderen
afdwingbare verbintenissen worden aangegaan.
Artikel 5.4. BW: “Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan”
3
, o Sterk ertoe rechtsgevolgen te doen intreden = rechtshandeling
o Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot de wet à art. 5.69 BW (artikel 1134 oud
BW)
o Meerzijdige rechtshandeling
o ONDERSCHEID (art. 5.5 BW)
à consensualisme = algemene regel naar Belgisch recht (art. 5.28 BW)
à zakelijk contract = overhandiging van zaak is vereist (bv. bruikleen, bewaargeving en handgift) (art.
5.29, 2de lid BW)
à vormelijk (plechtig in oud BW) = onderworpen aan vormvereisten (bv. huwelijk, schenking…) (art.
5.29, 2de lid)
ZAKELIJKE OVEREENKOMST= een overeenkomst die tot stand komt door of op het moment van de afgifte
van de zaak en niet ervoor
UITZONDERING OP CONSENSUALISME
EERSTE UITZONDERING = vormelijke overeenkomst (vroeger = plechtig) à vormvereisten (art. 5.29, 3de
lid BW)
SOORTEN VORMVEREISTEN:
o Met oog op geldigheid
o Met oog op bewijs
o Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden (art. 5.29, 4de lid BW)
TWEEDE UITZONDERING = zakelijke overeenkomsten (art. 5.29, 2de lid BW) à niets te maken met
zakelijke rechten
VOORBEELD = je wil de haagschaar gebruiken van je buur, bruikleen is gratis, de verbintenis is hetzelfde
goed terug te geven achteraf
SOORTEN OVEREENKOMSTEN
EENZIJDIG= wilsluiting van beide partijen maar slechts 1 partij moet iets doen
WEDERKERIG = beide partijen nemen de verbintenis op zich, er is ook wilsovereenstemming à hier
hebben zowel SA en SE verbintenissen bv naar de kapper, de kapper heeft verbintenis namelijk knippen
van het haar en de klant ook namelijk het betalen ervan (art. 5.6 BW (art. 1102 oud BW)
o Hoeveel partijen?
o Steeds meerzijdige rechtshandeling
o Wederkerig = bv koop en huur
o Eenzijdig = bv bewaargeving
o Belang van onderscheid
NIET verwarren met eenzijdige rechtshandeling à één wilsluiting volstaat bv testament, aanbod,
opzegging ovk…
OVEREENKOMSTEN OM NIET VS ONDER BEZWARENDE TITEL (ART. 5.7 BW (ART.
1105-1106 OUD BW)
BEZWARENDE TITEL = economisch voordeel voor beide partijen à vaak betalend
4
INLEIDING: WAT IS EEN VERBINTENIS?
DEFINITIE
= een rechtsband tussen twee of meer personen, waarbij de ene partij een in geld waardeerbare
aanspraak heeft op een prestatie van de andere partij, die in rechte afdwingbaar is.
à bv je kan geen verbintenis hebben met jezelf bv dat je tegen jezelf zegt dit jaar ga je minder drinken, je
spreekt dit met jezelf af maar je kunt jezelf niet dagvaarden voor niet-nakoming
à bv je spreekt af iets te gaan eten met iemand maar je zegt af, ook hiervoor kan de andere persoon je niet
dagvaarden omdat je iets niet nakomt
RECHTSBAND TUSSEN PERSONEN
2 partijen à SA en SE:
o SE heeft een schuldvordering
o SA heeft een schuld of een verbintenis
Heel vaak is de verbintenis een contract
VORDERINGSRECHT = de SE heeft een vorderingsrecht dus als de SA zijn verbintenis niet nakomt kun je
dit vorderingsrecht toepassen zodat de SA dit toch nakomt ßà zakelijk recht
IN GELD WAARDEERBARE AANSPRAAK
Verbintenis heeft een marktwaarde à onlichamelijk goed, hier is beslag bijvoorbeeld mogelijk en moet je
de waarde van het goed in geld kunnen meten
Verbintenis om:
o Te doen bv klant hun haren verven, advocaat staat in voor verdediging…
o Te geven bv auto verkopen aan iemand, dan moet je die ook leveren aan die persoon
o Niet te doen bv in het contract staat dat hij bij ontslag niet bij de concurrentie mag gaan werken
Resultaatsverbintenis vs middelenverbintenis (art. 5.72 BW)
o RESULTAATSVERBINTENIS = SA verbindt zich tot een bepaald resultaat, je bent altijd aansprakelijk
als het niet nagekomen is BEHALVE bij overmacht
bv wanneer je naar de kapper gaat en je wilt een bepaald kapsel en de kapper verft je haar blauw maar
je vroeg rood à jij bent bij de kapper SE en je bent bij de kapper om iets te krijgen, maar kapper kan
ook SE zijn namelijk voor de betaling à kapper is altijd aansprakelijk als het resultaat niet bereikt
wordt
1
,o MIDDELENVERBINTENIS = een inspanningsverbintenis, alle middelen gebruiken om een zo goed
mogelijk resultaat te bereiken à een SA verbindt zich zo goed mogelijk om iets uit te voeren maar
verbindt zich niet tot het resultaat à hij moet zich gedragen als een normaal zorgvuldig persoon
à er is geen automatische aansprakelijkheid bij SA
à klant heeft de bewijslast, hij zal dus moeten kunnen bewijzen dat de kapper niet zijn best heeft
gedaan en een fout heeft gemaakt en niet als een zorgvuldig persoon heeft gehandeld
o VOORBEELDEN:
1. Wanneer je een arbeidsovk sluit als professionele voetballer en in het contract staat dat je
bepaalde dagen moet trainen om 10u en je bent hiervan een aantal dagen niet aanwezig op de
training à resultaatsverbintenis tenzij er overmacht (ziekte, onvoorzienbare file, auto-
ongeval...) wordt bewezen
2. In het contract staat dat de professionele voetballer zoveel mogelijk doelpunten moet maken en
een beetje later zeggen de trainers dat hij niet genoeg doelpunten heeft gemaakt en hem dus
minder zullen betalen à middelenverbintenis want hij heeft afgesproken dat hij zijn uiterste
best zal doen zoveel mogelijk doelpunten te maken à ze kunnen enkel minder uitbetalen als ze
kunnen bewijzen dat hij niet zijn best heeft gedaan in vergelijking met een andere normale
voetballer
3. Je hebt iemand vermoord en moet voor het hof van assisen komen met een advocaat die je zal
verdedigen en je spreekt af dat de advocaat alles zal proberen de vrijspraak te bekomen, maar
hof van assisen beslist dat je 20j wordt opgesloten à middelenverbintenis want advocaat zegt
dat hij zijn uiterste best zal doen om vrijspraak te bekomen maar dit lukt niet, dit zal je wel
moeten kunnen bewijzen dus de client moet bewijzen dat advocaat niet zijn best heeft gedaan
4. Je spreekt af met je advocaat dat hij/zij hoger beroep moet aantekenen en een beetje later zegt de
advocaat dat hij het vergeten is hoger beroep aan te tekenen binnen de 30 dagen à
resultaatsverbintenis , advocaat kan enkel van aansprakelijkheid ontdoen door overmacht (bv
advocaat ligt in ziekenhuis)
IN RECHTE AFDWINGBAAR
Niet-nakoming van verbintenis à sanctie, persoon in vervolging stellen bijvoorbeeld een dwangsom
opleggen
UITZONDERINGEN:
o Vriendelijke afspraken bv afspreken iets te gaan eten in de avond met een vriendin maar je kan niet
meer dus je zegt af
o Natuurlijke verbintenis
o Intentieverklaring (‘letter of intent’) à vooral in het zakenleven
o Patronaatsverklaring (‘letter of comfort’) à ook geruststellingsverklaringen genoemd
2
,DEEL 1: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE
RECHTSHANDELINGEN
ALGEMENE PRINCIPES VAN HET CONTRACTENRECHT
BEGRIP RECHTSHANDELING (ART. 1.3 BW)
RECHTSHANDELING= je sluit een rechtshandeling, dit is een actieve handeling omdat je rechtsgevolgen
wil creeëren bv je wil je rijbewijs halen, dit is een keuze en je doet dit om bepaalde gevolgen te krijgen
o Eenzijdige rechtshandeling = slechts 1 partij heeft de wil van die rechtshandeling te stellen en
gevolgen te creeëren
o Meerzijdige rechtshandeling = meer partijen hebben de wil om die rechtshandeling te stellen en
gevolgen te creeëren à dit is vaak een ovk of een contract en allebei de partijen moeten akkoord zijn
RECHTSFEIT = iets dat zo is, het is een feit bv geboorte, je wordt 18j
VOORBEELDEN:
1. Je zet een trui op vinted en vraagt hier 10 euro voor à dit is een rechtshandeling want je wil dat
iemand dit aanbod aanvaard en dan ga je een overeenkomst hebben
2. Je ziet een trui op vinted en je wilt deze kopen, je aanvaard het aanbod à eenzijdige
rechtshandeling
3. Je wilt iets eten in het restaurant op school, dus je krijgt een opgeschept bord en jij gaat dit bord
betalen à meerzijdige rechtshandeling
4. Een schenking bijvoorbeeld op valentijn geef je iets aan je vriend/vriendin namelijk een ring en dit is
een erfstuk van je grootouders met een waarde van 50 000 euro à meerzijdige rechtshandeling
want een schenking is altijd een ovk dus dat wil zeggen een meerzijdige ovk dus als de begunstigde
niet aanvaard dan is er geen sprake van een schenking
5. Je geeft een auto aan je vriend en opeens is het uit à geen schenkingsovereenkomst want je bent niet
naar de notaris gegaan à handgift, dit is anders dan een schenking want dit is geen meerzijdige
rechtshandeling
6. Het opstellen van een testament = eenzijdige rechtshandeling want de wil is enkel afkomstig van de
persoon die het opstelt
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
Overeenkomst = contract (art. 5.4 BW)
DEFENITIE = een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij door
wilsovereenstemming tussen één of meerdere partijen ten aanzien van één of meerdere anderen
afdwingbare verbintenissen worden aangegaan.
Artikel 5.4. BW: “Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan”
3
, o Sterk ertoe rechtsgevolgen te doen intreden = rechtshandeling
o Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot de wet à art. 5.69 BW (artikel 1134 oud
BW)
o Meerzijdige rechtshandeling
o ONDERSCHEID (art. 5.5 BW)
à consensualisme = algemene regel naar Belgisch recht (art. 5.28 BW)
à zakelijk contract = overhandiging van zaak is vereist (bv. bruikleen, bewaargeving en handgift) (art.
5.29, 2de lid BW)
à vormelijk (plechtig in oud BW) = onderworpen aan vormvereisten (bv. huwelijk, schenking…) (art.
5.29, 2de lid)
ZAKELIJKE OVEREENKOMST= een overeenkomst die tot stand komt door of op het moment van de afgifte
van de zaak en niet ervoor
UITZONDERING OP CONSENSUALISME
EERSTE UITZONDERING = vormelijke overeenkomst (vroeger = plechtig) à vormvereisten (art. 5.29, 3de
lid BW)
SOORTEN VORMVEREISTEN:
o Met oog op geldigheid
o Met oog op bewijs
o Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden (art. 5.29, 4de lid BW)
TWEEDE UITZONDERING = zakelijke overeenkomsten (art. 5.29, 2de lid BW) à niets te maken met
zakelijke rechten
VOORBEELD = je wil de haagschaar gebruiken van je buur, bruikleen is gratis, de verbintenis is hetzelfde
goed terug te geven achteraf
SOORTEN OVEREENKOMSTEN
EENZIJDIG= wilsluiting van beide partijen maar slechts 1 partij moet iets doen
WEDERKERIG = beide partijen nemen de verbintenis op zich, er is ook wilsovereenstemming à hier
hebben zowel SA en SE verbintenissen bv naar de kapper, de kapper heeft verbintenis namelijk knippen
van het haar en de klant ook namelijk het betalen ervan (art. 5.6 BW (art. 1102 oud BW)
o Hoeveel partijen?
o Steeds meerzijdige rechtshandeling
o Wederkerig = bv koop en huur
o Eenzijdig = bv bewaargeving
o Belang van onderscheid
NIET verwarren met eenzijdige rechtshandeling à één wilsluiting volstaat bv testament, aanbod,
opzegging ovk…
OVEREENKOMSTEN OM NIET VS ONDER BEZWARENDE TITEL (ART. 5.7 BW (ART.
1105-1106 OUD BW)
BEZWARENDE TITEL = economisch voordeel voor beide partijen à vaak betalend
4
