Bijnier
- Verschillende zuilen thv deze as
- Bijnier behoort tot de hypothalamo-hypofysaire bijnier as
o Samenspel tussen hypothalamus, hypofyse en bijnier
o Als er een probleem optreedt thv deze as zal dat vnl op niveau van de hypofyse zijn
- Wat gebeurt er?
o Hypothalamus à productie van CRH = corticotroop releasing hormoon
§ Dit stuurt adenohypofyse aan
o adenohypofyse à ACTH = adenocorticotroop hormoon vrijstelling
§ werkt in op bijniercortex
§ thv adenohypofyse ook POMC = pro-opiomelanocortine
• dit is een lange eiwitketen die door cleavege enzymes in stukjes
wordt geknipt
• en resultaat daarvan is ACTH
• ! niet bij elke diersoort wordt op dezelfde manier geknipt en heb je
ook niet bij allemaal dezelfde hormonen als resultaat à reden
waarom Cushing breed symptomen spectrum heeft!
- Verticale zuilen doen aan cross talk
o Dit wil zeggen dat bv. Schildklierzuil en bijnierzuil invloed op elkaar kunnen hebben
o Ook cross talk met groeihormoon as
Honden met extreme allergiën
- Hebben typisch dermatitis door de vele jeuk en het krabben
- Door contactallergiën, voedselallergiën,…
- Omdit probleem te verhelpen wordt typisch gebruik gemaakt van corticosteroïden
o Deze werken anti-inflammatoir en anti allergeen
o Maar opletten met gebruik!
§ Bij jonge dieren à zorgt ervoor dat de groei negatief wordt beïnvloed
1
, § Deze middelen zetten ook het immuunsysteem on hold
ð Conclusie: corticoiden zijn katabool en onderdeel van de sympaticus
Cholesterol = basis grondstof voor alles wat in de bijniercortex wordt gemaakt
- Wilt dus zeggen dat deze hormonen vetoplosbaar zijn
Algemene morfologische gegevens bijnier
- Liggen thv de nier, iets cranialer
- Liggen mee in het capsula adiposa
- Bestaat uit:
o Cortex (perifeer)
§ Belangrijk voor chronische stress
• Zie je bv bij paarden met hoefbevangenheid, honden met artrose,
hitte-en koudestress
• Opdeling à 3 zones (GFR):
o Zona glomerulosa à productie mineralocorticoïden
§ Vnl aldosteron
o Zona fasciculata à prodcutie glucocorticoïden
§ Vnl cortisol
o Zona reticularis à productie geslachtshormonen
§ vnl androgenen
o Medulla (centraal)
§ Belangrijk voor acute stress
§ Productie catecholamines à adrenaline en noradrenaline
§ Helpen met het copen van kortstondige stress
ð Spelen beide dus een rol in de stress respons, gewoon op een andere manier
- Zonder bijnier kan een dier niet leven!
o Leven zonder schildklier is bv wel mogelijk met exogene toediening
- Limbisch systeem
o Dit is de plek waar informatie binnenkomt bij acute stress
o Is verbonden met de bijniercortex dmv de n.splanchnicus
§ Door deze verbinding kan rechtstreeks informatie doorgegeven worden van
de hersenen naar de bijniercortex
- Bijnier sterk doorbloed
o Nodig zodat de hormonen die worden vrijgesteld zo snel mogelijk in de bloedbaan
terecht komen en hun werking kunnen uitoefenen
o Doorbloeding: van buiten naar binnen
Hormonen geproduceerd in de bijnier cortex
- Zona glomerulosa
o Productie mineralocorticosteroïden
§ Met als voornaamste aldosteron
• Onderdeel RAAS syteem
• E]ect vnl thv de nier à Na meer terughalen zodat water passief volgt
• Zorgt voor stijging van bloeddruk
• Doet de Na-K pompen ook sneller werken
2
, o Functie à regulatie bloeddruk, elektrolyten en waterhuishouding
- Zona fasciculata
o Productie glucocorticosteroïden
§ Voornaamste: cortisol en hydrocortisone
§ Deze zijn katabool!!
o Functie
§ Glucose reserves metaboliseren
• Eigenlijke algemene mobilisatie van de fuels
§ Anti-inflammatoire en anti allergene werking
§ Bescherming tegen langdurige stress
§ Is immunosuppresief
• Dus nooit toedienen aan dieren die vechten tegen bacteriën,
virussen,…
o Voorbeeld à kat bij de dierenarts
§ Deze dieren zijn al gestresd, zijn wss al heel de tijd op een hoger stress
niveau dus kan je op dat moment beschouwen als chronische stress
§ Als je bij deze dieren bloedonderzoek doet zie hyperglycemie en glucoserie
dit hoeft op dat moment dan niet per se te wijzen op ziekte want kan door
hoge stress niveau zijn
- Zona reticularis
o Productie geslachtshormonen
o Zijn foetaal belangrijk voor de ontwikkeling van de primaire geslachtskenmerken
o Maar ook op latere leeftijd voor secundaire geslachtskenmerken ontwikkeling
Synthese van hormonen in de bijniercortex
- Cholesterol = basis
o Zijn allemaal dus vetoplosbaar
- Ook progesteron is eigenlijk de basis voor al deze hormonen
o Vanuit progesteron kunnen dus veel andere hormonen aangemaakt worden!
o Dus opletten bij exogene toediening ervan
- Glucocorticosteroiden
o Worden gebruikt om allergische reacties te stoppen, eetlust op te wekken,…
o Bij exogene toediening à altijd optreden van neveneBecten
3
- Verschillende zuilen thv deze as
- Bijnier behoort tot de hypothalamo-hypofysaire bijnier as
o Samenspel tussen hypothalamus, hypofyse en bijnier
o Als er een probleem optreedt thv deze as zal dat vnl op niveau van de hypofyse zijn
- Wat gebeurt er?
o Hypothalamus à productie van CRH = corticotroop releasing hormoon
§ Dit stuurt adenohypofyse aan
o adenohypofyse à ACTH = adenocorticotroop hormoon vrijstelling
§ werkt in op bijniercortex
§ thv adenohypofyse ook POMC = pro-opiomelanocortine
• dit is een lange eiwitketen die door cleavege enzymes in stukjes
wordt geknipt
• en resultaat daarvan is ACTH
• ! niet bij elke diersoort wordt op dezelfde manier geknipt en heb je
ook niet bij allemaal dezelfde hormonen als resultaat à reden
waarom Cushing breed symptomen spectrum heeft!
- Verticale zuilen doen aan cross talk
o Dit wil zeggen dat bv. Schildklierzuil en bijnierzuil invloed op elkaar kunnen hebben
o Ook cross talk met groeihormoon as
Honden met extreme allergiën
- Hebben typisch dermatitis door de vele jeuk en het krabben
- Door contactallergiën, voedselallergiën,…
- Omdit probleem te verhelpen wordt typisch gebruik gemaakt van corticosteroïden
o Deze werken anti-inflammatoir en anti allergeen
o Maar opletten met gebruik!
§ Bij jonge dieren à zorgt ervoor dat de groei negatief wordt beïnvloed
1
, § Deze middelen zetten ook het immuunsysteem on hold
ð Conclusie: corticoiden zijn katabool en onderdeel van de sympaticus
Cholesterol = basis grondstof voor alles wat in de bijniercortex wordt gemaakt
- Wilt dus zeggen dat deze hormonen vetoplosbaar zijn
Algemene morfologische gegevens bijnier
- Liggen thv de nier, iets cranialer
- Liggen mee in het capsula adiposa
- Bestaat uit:
o Cortex (perifeer)
§ Belangrijk voor chronische stress
• Zie je bv bij paarden met hoefbevangenheid, honden met artrose,
hitte-en koudestress
• Opdeling à 3 zones (GFR):
o Zona glomerulosa à productie mineralocorticoïden
§ Vnl aldosteron
o Zona fasciculata à prodcutie glucocorticoïden
§ Vnl cortisol
o Zona reticularis à productie geslachtshormonen
§ vnl androgenen
o Medulla (centraal)
§ Belangrijk voor acute stress
§ Productie catecholamines à adrenaline en noradrenaline
§ Helpen met het copen van kortstondige stress
ð Spelen beide dus een rol in de stress respons, gewoon op een andere manier
- Zonder bijnier kan een dier niet leven!
o Leven zonder schildklier is bv wel mogelijk met exogene toediening
- Limbisch systeem
o Dit is de plek waar informatie binnenkomt bij acute stress
o Is verbonden met de bijniercortex dmv de n.splanchnicus
§ Door deze verbinding kan rechtstreeks informatie doorgegeven worden van
de hersenen naar de bijniercortex
- Bijnier sterk doorbloed
o Nodig zodat de hormonen die worden vrijgesteld zo snel mogelijk in de bloedbaan
terecht komen en hun werking kunnen uitoefenen
o Doorbloeding: van buiten naar binnen
Hormonen geproduceerd in de bijnier cortex
- Zona glomerulosa
o Productie mineralocorticosteroïden
§ Met als voornaamste aldosteron
• Onderdeel RAAS syteem
• E]ect vnl thv de nier à Na meer terughalen zodat water passief volgt
• Zorgt voor stijging van bloeddruk
• Doet de Na-K pompen ook sneller werken
2
, o Functie à regulatie bloeddruk, elektrolyten en waterhuishouding
- Zona fasciculata
o Productie glucocorticosteroïden
§ Voornaamste: cortisol en hydrocortisone
§ Deze zijn katabool!!
o Functie
§ Glucose reserves metaboliseren
• Eigenlijke algemene mobilisatie van de fuels
§ Anti-inflammatoire en anti allergene werking
§ Bescherming tegen langdurige stress
§ Is immunosuppresief
• Dus nooit toedienen aan dieren die vechten tegen bacteriën,
virussen,…
o Voorbeeld à kat bij de dierenarts
§ Deze dieren zijn al gestresd, zijn wss al heel de tijd op een hoger stress
niveau dus kan je op dat moment beschouwen als chronische stress
§ Als je bij deze dieren bloedonderzoek doet zie hyperglycemie en glucoserie
dit hoeft op dat moment dan niet per se te wijzen op ziekte want kan door
hoge stress niveau zijn
- Zona reticularis
o Productie geslachtshormonen
o Zijn foetaal belangrijk voor de ontwikkeling van de primaire geslachtskenmerken
o Maar ook op latere leeftijd voor secundaire geslachtskenmerken ontwikkeling
Synthese van hormonen in de bijniercortex
- Cholesterol = basis
o Zijn allemaal dus vetoplosbaar
- Ook progesteron is eigenlijk de basis voor al deze hormonen
o Vanuit progesteron kunnen dus veel andere hormonen aangemaakt worden!
o Dus opletten bij exogene toediening ervan
- Glucocorticosteroiden
o Worden gebruikt om allergische reacties te stoppen, eetlust op te wekken,…
o Bij exogene toediening à altijd optreden van neveneBecten
3
