Biologie HAVO 5 - Thema 8 Samenvatting: Stofwisseling in de cel (incl. diagrammen & oefenvragen)

Thema 8 – Stofwisseling in de cel
(HAVO 5)
1. Chemie in cellen

 Organische stoffen: bevatten koolstof (C) én waterstof (H)
o Worden gemaakt door organismen (bijv. planten)
o Voorbeelden: glucose (suiker), vetten (lipiden), eiwitten
(proteïnen), DNA (erfelijk materiaal)
 Anorganische stoffen: meestal géén koolstof (of niet in
combinatie met waterstof)
o Komen voor in levenloze natuur
o Voorbeelden: water (H2O), zuurstofgas (O2), koolstofdioxide
(CO2), zouten (mineralen)
 Energie in cellen is opgeslagen in de chemische bindingen van
moleculen
 Glucose (C6H12O6) is een energierijke brandstof en wordt
gebruikt voor dissimilatie (energie vrijmaken)

2. Enzymen

 Enzymen zijn biologische katalysatoren: ze versnellen chemische
reacties zonder zelf verbruikt te worden
 Bestaan uit eiwitten met een specifieke vorm
 Sleutel-slot principe: het substraat past precies in het actieve
centrum van het enzym
 Eigenschappen van enzymen:
o Werken slechts op één soort substraat (specifiek)
o Optimale werking bij een bepaalde temperatuur (meestal
rond 37°C bij mensen)
o Optimale werking bij een bepaalde pH (bijv. pepsine in de
maag werkt bij lage pH)
o Bij hoge temperatuur: enzym denatureert → vorm verandert
→ geen werking meer
o Bij lage temperatuur: reacties verlopen trager

, [ Substraat ] → past in → [ Enzym ] → vormt → [ Enzym-
Substraatcomplex ] → reactie → [ Product + Enzym ]



3. Fotosynthese

 Vindt plaats in bladgroenkorrels (chloroplasten) van
plantencellen
 Zet lichtenergie om in chemische energie (glucose)
 Reactievergelijking:
o 6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie → C6H12O6 + 6 O2

Diagram: Fotosyntheseproces

Licht + CO2 (lucht) + H2O (wortels) → [Chloroplast] → Glucose
+ O2