Hoofdstuk 7: Cnidaria (neteldieren)
Hoofdstuk Evolutionaire relevantie Medisch/veterinaire relevantie
7. Cnidaria Cellen zijn georganiseerd in Kwallen, poliepen en zeeanemonen
gedifferentieerde weefsels en al hebben netelcellen die bij aanraking met
enkele organen; twee de huid van mensen irritatie of zelfs
lichaamslagen vergiftiging kunnen veroorzaken
1. Diagnose
Morfologie - multicellulair, biradiaal symmetrisch
- klokvormige medusae of cilindervormige poliepen
- twee dunne lagen rond een centrale spijsverteringsholte
- hydrostatisch skelet of een elastisch skelet
- holle tentakels
fysiologie - meeste functies d.m.v. individuele cellen
- netwerk van zenuwen
- cnidoblasten gebruikt voor predatie en verdediging
- meestal carnivoor
- onvolledig SP stelsel!! (mond=anus)
voortbeweging - poliepen meestal sessiel ( vast op bodem)
- larven zwemmen d.m.v. cilia
- medusae zwemmen d.m.v. trage golfbewegingen
Voortplanting - generatiewisseling:
- asexueel: door deling of knopvorming
- sexueel: meestal gescheiden geslachten
Ontwikkeling - embryo zonder kiemlagen
- indirecte ontwikkeling: gecilieerde planulalarve
Habitat - vrijlevend in het water, meestal marien
- wereldwijde verspreiding
2. Bouwplan
3 lagen: epidermis (buitenste), mesoglea (steunlaag, midden) ,gastrodermis (binnenste)
• echte weefsels
• centrale holte
• tentakels
• onvolledig spijsverteringskanaal (geen aparte anus)
, Epidermis (oranje)
• zintuigcellen, geven prikkels door aan zenuwcellen (in mesoglea)
• cnidoblast: geeft aanleiding tot nematocyst (= netelcel)
à cnidocil (haartje)
• Interstitiële cellen: kan nog uitgroeien tot andere cel, zitten tussen andere cellen in
• Myo-epitheliale cellen: contractie: verkorten lichaam poliep
• Kliercellen: slijmklieren
gastrodermis (geel)
• Kliercel: verteersap voor voedsel
• Myo-epitheliale cellencontractie: verlengen, versmallen poliep
• Interstitiële cellen
Voedsel binnen via mond
Structuur poliep
Tentakels zijn beweegelijk à prooi aanraken= prooi verdoven met netelcellen
à Door tentakels naar holte brengen via mond
Kan niet rondzwemmen
Structuur meduse
• zelfde bouwplan als poliep
• omgedraaide poliep
• kwal wel rondzwemmen
• Orale armen: grote uitgroeiingen van epidermis, helpen om voedsel naar mond te brengen dat is
gevangen door tentakels
• Gonaden: halve cirkels
Hoofdstuk Evolutionaire relevantie Medisch/veterinaire relevantie
7. Cnidaria Cellen zijn georganiseerd in Kwallen, poliepen en zeeanemonen
gedifferentieerde weefsels en al hebben netelcellen die bij aanraking met
enkele organen; twee de huid van mensen irritatie of zelfs
lichaamslagen vergiftiging kunnen veroorzaken
1. Diagnose
Morfologie - multicellulair, biradiaal symmetrisch
- klokvormige medusae of cilindervormige poliepen
- twee dunne lagen rond een centrale spijsverteringsholte
- hydrostatisch skelet of een elastisch skelet
- holle tentakels
fysiologie - meeste functies d.m.v. individuele cellen
- netwerk van zenuwen
- cnidoblasten gebruikt voor predatie en verdediging
- meestal carnivoor
- onvolledig SP stelsel!! (mond=anus)
voortbeweging - poliepen meestal sessiel ( vast op bodem)
- larven zwemmen d.m.v. cilia
- medusae zwemmen d.m.v. trage golfbewegingen
Voortplanting - generatiewisseling:
- asexueel: door deling of knopvorming
- sexueel: meestal gescheiden geslachten
Ontwikkeling - embryo zonder kiemlagen
- indirecte ontwikkeling: gecilieerde planulalarve
Habitat - vrijlevend in het water, meestal marien
- wereldwijde verspreiding
2. Bouwplan
3 lagen: epidermis (buitenste), mesoglea (steunlaag, midden) ,gastrodermis (binnenste)
• echte weefsels
• centrale holte
• tentakels
• onvolledig spijsverteringskanaal (geen aparte anus)
, Epidermis (oranje)
• zintuigcellen, geven prikkels door aan zenuwcellen (in mesoglea)
• cnidoblast: geeft aanleiding tot nematocyst (= netelcel)
à cnidocil (haartje)
• Interstitiële cellen: kan nog uitgroeien tot andere cel, zitten tussen andere cellen in
• Myo-epitheliale cellen: contractie: verkorten lichaam poliep
• Kliercellen: slijmklieren
gastrodermis (geel)
• Kliercel: verteersap voor voedsel
• Myo-epitheliale cellencontractie: verlengen, versmallen poliep
• Interstitiële cellen
Voedsel binnen via mond
Structuur poliep
Tentakels zijn beweegelijk à prooi aanraken= prooi verdoven met netelcellen
à Door tentakels naar holte brengen via mond
Kan niet rondzwemmen
Structuur meduse
• zelfde bouwplan als poliep
• omgedraaide poliep
• kwal wel rondzwemmen
• Orale armen: grote uitgroeiingen van epidermis, helpen om voedsel naar mond te brengen dat is
gevangen door tentakels
• Gonaden: halve cirkels
