Developmental Disorders:
Taak 1 t/m 6 + aantekeningen colleges
Master Mental Health
Kind- en jeugdtrack
2019-2020
Taken:
Taak 1: Zijn ontwikkelingsstoornissen uniek?
Taak 2: Klinische beelden van ADHD
Taak 3: Autisme Spectrum Stoornissen
Taak 4: Leerstoornissen
Taak 5: “Motorische stoornissen en Ticstoornissen”
Taak 6: “Verstandelijke beperking versus Hoogbegaafdheid”
Colleges gaan onder andere over ontwikkelingspathologie*,
neuropsychologie, ADHD en leerstoornissen
*Bevat een aantal tentamenvragen! Laatste tentamen is een ‘oefenvragen tentamen’ college
met oefenvragen. Ik vermoed echter dat jullie dit college ook krijgen dit jaar!
,Taak 1: zijn ontwikkelingsstoornissen uniek?
Aan het einde van deze taak is ook de voorbespreking toegevoegd, met handige
overzichtelijke feitjes (uitgelegd door “de beste vrouwelijke tutor van de master”)
Swaab, Hoofdstuk 1
Het neuropsychologisch model
Gedrag dat een kind laat zien wordt mogelijk
gemaakt door het functioneren van de
hersenen
De neurocognitieve functies liggen ‘tussen’
het functioneren van de hersenen en het
gedrag: mogelijkheden tot
informatieverwerking en besturing van het
gedrag
De uitwisseling met de omgeving is
noodzakelijk voor de ontwikkeling, maar
kan faciliterend (stimulatie, aanbod van prikkels, uitdaging) als belemmerend (drugs,
trauma, mishandeling) zijn
Hersen (dis)functies: genetische aanleg, epilepsie, tumor
Omgeving neurocognitieve (dis)functies: roken en alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap
Hersen (dis)functies neurocognitieve (dis)functies gedrag:
ontwikkelingsproblemen, sociale problemen, leerproblemen
Omgeving hersen (dis)functies: zuurstofgebrek of bloedingen tijdens de geboorte.
Daarnaast: goede voeding, veiligheid, stimulatie en exploratie
Verstoringen vroeg in de ontwikkeling hebben het zwaarste effect (globaal en diffuus),
aangezien hier de belangrijkste groei plaatsvindt. Let wel, de plasticiteit van de hersenen
is in deze periode ook het grootst.
Swaab, Hoofdstuk 3
Perceptie: waarnemen via onze zintuigen van informatie uit de omgeving. De sensorische en
motorische systemen zijn hiervan een onderdeel. Perceptie is sterk verbonden met het
geheugen: bestuurt het waarnemen en begrijpen.
Thalamus: eerste station waarnaar de sensorische info wordt verstuurd voordat dit de
primaire corticale sensorische schors bereikt (de poortwachter). Hiërarchische verwerking
van informatie: de primaire corticale sensorische gebieden reageren op simpele kenmerken
van de stimulus binnen een klein receptief veld. Verderop in de informatieverwerking
(secundaire & tertiaire gebieden) reageren de neuronen op complexere stimuli en vanuit een
groter receptief veld. Dit is niet absoluut: sommige informatie gaat gelijk naar ‘moeilijkere’
gebieden in de hersenen.
Perceptieproblemen in ontwikkelingsstoornissen:
1. Syndroom van Turner: genetisch bepaald bij meisjes (tweede X-chromosoom).
2. Syndroom van Williams: genetische aandoening (tekort aan kalium)
,3. ADHD
Problemen met informatieverwerkingssnelheid (pak je rekenboek en sla de sommen
met ster over: letten pas op wanneer de zin al is gezegd)
4. ASS
Perceptie: wanneer een autist een onderwijsgroep binnenloopt denkt hij: “laptops,
mensen, flesjes water” terwijl een ander denkt meteen: “onderwijsgroep”
5. Nonverbale leerstoornis: visueel-ruimtelijke perceptieproblemen.
Swaab, Hoofdstuk 14
Genexpressie: de mate waarin het DNA van een gen wordt afgelezen – beïnvloed door
omgeving
o Omgevingsfactoren kunnen genen dus ‘aan’ of ‘uit’ zetten
o Kan leiden tot uiting van psychopathologie
Genetische heterogeniteit: verschillende genetische afwijkingen kunnen tot eenzelfde
ziektebeeld of gedragsexpressie leiden.
Fenotypische heterogeniteit: dezelfde stoornis kan bestaan uit vele uiteenlopende
symptomen en ziektebeelden. Dit is zichtbaar in de DSM: subtypes en overlap in
verschillende stoornissen
Pleiotropie: een enkele genetische afwijking (in bijvoorbeeld een chromosoom) kan een
risico vormen voor verschillende uitingen van kinderpsychopathologie.
Endofenotypen: biologische eigenschappen die in hoge mate mee overerven met een ziekte.
Een beperkt werkgeheugen (genetisch bepaald) valt te koppelen aan een hoger risico op
psychose.
Carr, Hoofdstuk 2
, Carr, Hoofdstuk 3
Problemen met DSM IV en ICD 10
• Het specificeren van definities van stoornissen zorgt dat iemand al snel buiten de criteria
valt
• Diagnoses zijn meer gefocust op zwakke punten dan op sterke punten
• Stigmatisering
• De DSM geeft geen sturing over hoe er klinisch verder gegaan moet worden
Swaab, Hoofdstuk 7
Executieve functies
Executieve functies (EF) = cognitieve processen die het gedrag zodanig reguleren dat het
efficiënt en doelgericht kan zijn. Deze processen zijn essentieel in nieuwe, onbekende
situaties waarin een snelle en flexibele aanpassing van gedrag aan de omgeving is vereist.
De ontwikkeling van het inhibitievermogen en het werkgeheugen vormen vaak de kern
EF zijn vanaf de leeftijd van ongeveer 12 maanden al meetbaar en de meeste functies
krijgen een duidelijker profiel rond de 7-8 jaar
Growing into deficit: specifieke EF-problemen worden pas op latere leeftijd
geconstateerd omdat er dan pas een beroep wordt gedaan op die vaardigheden
Taak 1 t/m 6 + aantekeningen colleges
Master Mental Health
Kind- en jeugdtrack
2019-2020
Taken:
Taak 1: Zijn ontwikkelingsstoornissen uniek?
Taak 2: Klinische beelden van ADHD
Taak 3: Autisme Spectrum Stoornissen
Taak 4: Leerstoornissen
Taak 5: “Motorische stoornissen en Ticstoornissen”
Taak 6: “Verstandelijke beperking versus Hoogbegaafdheid”
Colleges gaan onder andere over ontwikkelingspathologie*,
neuropsychologie, ADHD en leerstoornissen
*Bevat een aantal tentamenvragen! Laatste tentamen is een ‘oefenvragen tentamen’ college
met oefenvragen. Ik vermoed echter dat jullie dit college ook krijgen dit jaar!
,Taak 1: zijn ontwikkelingsstoornissen uniek?
Aan het einde van deze taak is ook de voorbespreking toegevoegd, met handige
overzichtelijke feitjes (uitgelegd door “de beste vrouwelijke tutor van de master”)
Swaab, Hoofdstuk 1
Het neuropsychologisch model
Gedrag dat een kind laat zien wordt mogelijk
gemaakt door het functioneren van de
hersenen
De neurocognitieve functies liggen ‘tussen’
het functioneren van de hersenen en het
gedrag: mogelijkheden tot
informatieverwerking en besturing van het
gedrag
De uitwisseling met de omgeving is
noodzakelijk voor de ontwikkeling, maar
kan faciliterend (stimulatie, aanbod van prikkels, uitdaging) als belemmerend (drugs,
trauma, mishandeling) zijn
Hersen (dis)functies: genetische aanleg, epilepsie, tumor
Omgeving neurocognitieve (dis)functies: roken en alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap
Hersen (dis)functies neurocognitieve (dis)functies gedrag:
ontwikkelingsproblemen, sociale problemen, leerproblemen
Omgeving hersen (dis)functies: zuurstofgebrek of bloedingen tijdens de geboorte.
Daarnaast: goede voeding, veiligheid, stimulatie en exploratie
Verstoringen vroeg in de ontwikkeling hebben het zwaarste effect (globaal en diffuus),
aangezien hier de belangrijkste groei plaatsvindt. Let wel, de plasticiteit van de hersenen
is in deze periode ook het grootst.
Swaab, Hoofdstuk 3
Perceptie: waarnemen via onze zintuigen van informatie uit de omgeving. De sensorische en
motorische systemen zijn hiervan een onderdeel. Perceptie is sterk verbonden met het
geheugen: bestuurt het waarnemen en begrijpen.
Thalamus: eerste station waarnaar de sensorische info wordt verstuurd voordat dit de
primaire corticale sensorische schors bereikt (de poortwachter). Hiërarchische verwerking
van informatie: de primaire corticale sensorische gebieden reageren op simpele kenmerken
van de stimulus binnen een klein receptief veld. Verderop in de informatieverwerking
(secundaire & tertiaire gebieden) reageren de neuronen op complexere stimuli en vanuit een
groter receptief veld. Dit is niet absoluut: sommige informatie gaat gelijk naar ‘moeilijkere’
gebieden in de hersenen.
Perceptieproblemen in ontwikkelingsstoornissen:
1. Syndroom van Turner: genetisch bepaald bij meisjes (tweede X-chromosoom).
2. Syndroom van Williams: genetische aandoening (tekort aan kalium)
,3. ADHD
Problemen met informatieverwerkingssnelheid (pak je rekenboek en sla de sommen
met ster over: letten pas op wanneer de zin al is gezegd)
4. ASS
Perceptie: wanneer een autist een onderwijsgroep binnenloopt denkt hij: “laptops,
mensen, flesjes water” terwijl een ander denkt meteen: “onderwijsgroep”
5. Nonverbale leerstoornis: visueel-ruimtelijke perceptieproblemen.
Swaab, Hoofdstuk 14
Genexpressie: de mate waarin het DNA van een gen wordt afgelezen – beïnvloed door
omgeving
o Omgevingsfactoren kunnen genen dus ‘aan’ of ‘uit’ zetten
o Kan leiden tot uiting van psychopathologie
Genetische heterogeniteit: verschillende genetische afwijkingen kunnen tot eenzelfde
ziektebeeld of gedragsexpressie leiden.
Fenotypische heterogeniteit: dezelfde stoornis kan bestaan uit vele uiteenlopende
symptomen en ziektebeelden. Dit is zichtbaar in de DSM: subtypes en overlap in
verschillende stoornissen
Pleiotropie: een enkele genetische afwijking (in bijvoorbeeld een chromosoom) kan een
risico vormen voor verschillende uitingen van kinderpsychopathologie.
Endofenotypen: biologische eigenschappen die in hoge mate mee overerven met een ziekte.
Een beperkt werkgeheugen (genetisch bepaald) valt te koppelen aan een hoger risico op
psychose.
Carr, Hoofdstuk 2
, Carr, Hoofdstuk 3
Problemen met DSM IV en ICD 10
• Het specificeren van definities van stoornissen zorgt dat iemand al snel buiten de criteria
valt
• Diagnoses zijn meer gefocust op zwakke punten dan op sterke punten
• Stigmatisering
• De DSM geeft geen sturing over hoe er klinisch verder gegaan moet worden
Swaab, Hoofdstuk 7
Executieve functies
Executieve functies (EF) = cognitieve processen die het gedrag zodanig reguleren dat het
efficiënt en doelgericht kan zijn. Deze processen zijn essentieel in nieuwe, onbekende
situaties waarin een snelle en flexibele aanpassing van gedrag aan de omgeving is vereist.
De ontwikkeling van het inhibitievermogen en het werkgeheugen vormen vaak de kern
EF zijn vanaf de leeftijd van ongeveer 12 maanden al meetbaar en de meeste functies
krijgen een duidelijker profiel rond de 7-8 jaar
Growing into deficit: specifieke EF-problemen worden pas op latere leeftijd
geconstateerd omdat er dan pas een beroep wordt gedaan op die vaardigheden
