PICU
Thema 1: verblijf op een Pediatric Intensive Care Unit (PICU)
1. Patiëntenpopulatie op een PICU
Kinderen tss 28 dagen en 15 jaar die nood hebben aan intensieve zorgen = gezondheidstoestand vereist een intensieve
bewaking en/of technologisch verfijnd materieel.
Waarom niet op AICU
- Kinderen zijn geen mini-volwassenen
- Alle pathologieën op 1 PICU
- Technieken en handelingen afgestemd op leeftijd van kind
- Zorg volgens OW-leeftijd aangepast aan mentale, fysieke en sociale tempo van kind
- Specifieke kennis en kunde: centralisatie van expertise à kwaliteit van zorg ↑
- Family-centered care en ouderparticipatie
Soorten pt:
- Pt met (dreigen) falen van 1 of meerdere vitale lichaamsfuncties
- Na zware chirurgische ingrepen
- Nood aan intensieve bewaking
- Nood aan specifieke monitoring
2. Eigenheid van een PICU
2.1. Kind en familie
Patiënten Ouders Brussen
• < 28d indien nood aan specifieke • 24u/24u toegelaten, ook bij CPR • < 12j in overleg wegens
therapie (ecmo) • Rooming-in voor 1 ouder infectiegevaar
• > 15j indien chronische • uitzondering bij (risico op) • Ook toegelaten buiten
behandeling en keuze tot PICU overlijden en zeer ernstige bezoekuren
• Probleem met bezetting bij situaties (vb ECMO)
volwassen IZ
2.2. Organisatorisch
Verpleegkundige werking Medische werking
• Banaba spoed en IZ / Postgraduaat pediatrie en • Supervisoren: kinderintensivisten met opleiding in
neonatologie buitenland
• Elke 5j vernieuwde European Pediatric Advanced • Arts-Specialisten in opleiding (ASO; vanaf 3j
Life Support specialisatie tot kinderarts)
• 1 vpk op 1-2 pt • Wachtsysteem
• Verantwoordelijk voor reanimatieoproepen o Telkens 1 supervisor van wacht
kinderziekenhuid o Telkens 1 ASO 24/24 aanwezig
Psychologische werking Interprofessionele en multidisciplinaire werking
• Kinderpsychologe: opvang kind en ouders, • Zeer nauwe samenwerking:
begeleiding brusjes, ass bij moeilijk gesprek o Tss kinderintensivisten, ASO’s en vpk’s
• Sociaal werker: helpt bij administratieve zaken voor o Multidisciplinair met andere pediatrische
ouders, regelt ontslag naar revalidatie, grote rol bij disciplines
mishandeling, sociale situaties nagaan o Met kinesitherapeuten, infectielogen, apotheek…
• Psychologische opvang voor vpk en medisch team o Met psychosociale dienst
Andere: kinesitherapeuten, logistieke medewerkers, onderhoudsteam, educatief en spelteam, cliniclowns,
vrijwilligers…
,2.3. Infrastructuur en uitrusting
Patiëntenboxen Medische en verpleegkundige uitrusting
• Voornamelijk individuele boxen • Centrale monitoring
• Sas en mogelijkheid tot over- of onderdruk • Reanimatiekarren en defibrillators
• Mogelijkheid tot rooming-in van 1 ouder • Computergestuurde medicatiekarren
• In elke box aanwezig: ventilator, aspiratiemateriaal, • Grote berging
cardio-respiratoire monitoring, infuus-en o Specifieke apparatuur en benodigdheden
spuitpompen, mogelijkheid tot zuurstof- en Kalinox aangepast aan kinderen
o Van basic tot hypergesofisticeerd
o Noodzaak aan materiaal v. 0-volwassene
Ruimte voor ouders Mogelijkheid tot spel en educatie
• Zitruimte • Speelgoed volgens leeftijd, DVD’s, boeken
• Sanitaire ruimte • Ziekenhuisschool
• Ouderkamers
• Gespreksruimte voor moeilijke en slecht
nieuwsgesprekken
3. Transfer naar een PICU
Ontvangend centrum stuurt team met ASO of supervisor (afh van ervaring en toestand pt) samen met spoedvpk of
PICU vpk, tenzij:
- Tijdsnood (vb dreigende inklemming)
- Eigen transportteam (PICU à PICU of NICU à PICU)
Belangrijke communicatie:
Doorverwijzend centrum Ontvangend centrum
I: verwijzend geneesheer en centrum + naam, leeftijd en R: adviezen m.b.t. verdere stabilisatie en behandeling in
gewicht van kind afwachting van aankomst transportteam
S: huidige situatie (ABCDE) + evt diagnose
B: reeds ondernomen acties m.b.t. stabilisatie
A: klinisch onderzoek + verrichte diagnostiek
Transportteam informeert medisch en vpk team over toestand patiënt bij vertrek uit verwijzend centrum:
- Welke ondersteuning heeft het kind op dit moment? à wat kan al klaargezet worden à ventilator, optiflow, mat
voor oplijning, bed voor OK klaarmaken…
- Is reorganisatie van het verpleegkundig team noodzakelijk? à niet alle kinderen kunnen met elkaar verzorgd
worden in functie van pathologie en zorgzwaarte
- Moeten bepaalde (sub)disciplines reeds geïnformeerd worden? à kindercardio, -neuro, -nefro, dialyse…
- Zijn er bijkomstige onderzoeken nodig die eerst moeten gebeuren? à vb CT, NMR
- Is er een dringende ingreep nodig? à informeren over tijdstip van aankomst
Heb oog voor ouders
- Ingrijpende gebeurtenis! “Mijn kind moet naar Intensieve Zorgen…”
- Informeren over noodzaak en tijdstip transfer
- Indien gewenst kan 1 ouder mee op transport
- Niet achter ambulance rijden (Ouders moeten rustig rijden!)
4. Eerste opvang van het kind
Opvang samen met ASO, supervisor en vpk
- Verantwoordelijke vpk luistert naar overdracht
- Andere vpk installeren kind en starten vpk dossier
- Zeker de ouders betrekken in casus examen!!!! à iemand sturen om ouders op de hoogte te stellen en informeren
,Afhankelijk van toestand van de pt
- Kindvriendelijke benadering volgens OW-leeftijd
- Altijd volgens ABCDE: eerst airway veiligstelling, daarna… à soms nood aan gelijktijdige aanpak: vereist efficiënt
teamwork
- Een voorbereid man is er 2 waard
- Kind wordt volledig geïnstalleerd voordat ouders toegelaten worden
- Afhankelijk van urgentie eerst opleiding (CVC, arteriële katheter)
5. Eerste opvang van de ouder(s)
Start met aankondigen transfer. Ouders worden regelmatig geïnformeerd terwijl ze wachten.
Ouders krijgen zo snel mogelijk gesprek met ASO en/of supervisor à probeer als verantwoordelijk vpk bij dit gesprek
aanwezig te zijn à ouders zijn vaak overwelmd en onthouden niet veel, als vpk kan je op hun vragen antwoorden als
je meevolgt.
Geef info over
- Wie je bent
- Toestand van hun kind (zeg enkel waarover je zeker bent)
- Afdeling (rondleiding) en gewoontes (vb bezoekuren, niet eten op kamer…)
- Monitoring en alarmen
- Wat er gaat gebeuren (vb onderzoeken, behandeling)
Probeer info te krijgen over de sociale gegevens van het gezin.
6. Verblijf op een PICU
6.1. Invloed op de ontwikkeling van het kind
Zuigelingen
- Afhankelijk van reden, duur, ernst en medisch-verpleegkundig ingrijpen: kan zintuigelijke en motorische
stagnatie of regressie veroorzaken
- Beperkende factoren: apparatuur, infuus, pijn, sedatie…
- Mondmotoriek en -controle is zeer belangrijk en noodzakelijk voor spraak- en taalontwikkeling
o Primitieve reflexen zoals zuig-, zoek-, wurg- en bijtreflex moeten geleidelijk verdwijnen. Indien niet à nefast
(zuigreflex die blijft à p, b, mama, papa niet kunnen uitspreken)
o Positieve prikkels: fopspeen bij sondevoeding, massage mondgebied…
o Negatieve prikkels: tube, beademing, aspiratie, kleefpleisters à kan leiden tot hypersensibiliteit thv
mondgebied (kokhalzen, moeilijk eten inlepelen of zelf weigeren)
- Psychosociale ontwikkeling: voldoen aan basisbehoeften à hechtingsproces
- Langdurige opname: verstoring ouder-kindrelatie à hospitalisatiesyndroom
- Versterkende factoren: aangeboren afwijkingen, afwijkingen uiterlijk, sedatie…
Vpk aandachtspunten
- Ouderparticipatie stimuleren
- Geef het kind zoveel mogelijk een rechtop houding à zo krijgt kind meer prikkels van rondom hem ipv ‘prikkelloos
plafond’
- Geef indien mogelijk een bad ipv bedbad
- Fixeer een kind zo weinig mogelijk (vb handen los maken als ouders er zijn, fixeer naar middellijn)
- Zorg voor huidcontact met de ouders/brusjes
- Stimuleer door speelgoed, massage, fopspeen, smaken laten proeven…
- Taalontwikkeling stimuleren: praat veel tegen kind, maak geluidjes…
- Respecteer het dag- en nachtritme van het kind
, Peuters Vpk aandachtspunten
- Groeistagnatie of -achterstand - Ouderparticipatie stimuleren
- Beperkt tijds- en ruimtebesef - Omgeving zo vertrouwd mogelijk maken
- Koppigheidsfase - Rituelen behouden
- Hebben nood aan rituelen en herkenbare patronen - Troosten na pijn
à structuur bieden - Spel en fantasie stimuleren
- Hechtingsproces belangrijk tot 1,5-2j
Kleuter Vpk aandachtspunten
- Stagnatie psychomotorische ontw: drang tot - Non-verbale communicatie stimuleren
exploratie wordt afgeremd - Ga mee in fantasie
- Taalontwikkeling: beperkte communicatie - Eerlijk zijn
mogelijkheid door beperkte woordenschat en/of - Eenvoudig taalgebruik
beperkte uitdrukkingsmogelijkheden door - Consequent zijn
therapie
- Levendige fantasie: voor en nadelen
- Ouders onmisbaar
Lager schoolkind Vpk aandachtspunten
- Gestoord dag- en nachtritme - Heel goed uitleg geven: wat, hoe, resultaat,
- (gedwongen) immobiliteit gevolgen…
- Cognitieve stagnatie - Bevestigen bij flink zijn
- Denken in oorzaak en gevolg - Rust en troost na pijn/stress
- Waarom vragen - Ziekenhuisschool bij langdurige/ herhaalde
- Steun en bescherming v ouders nodig opname(s)
- Vrienden zijn heel belangrijk
Puber Vpk aandachtspunten
- Snelle groei en OW kan afgeremd worden bij - Respecteer zoveel mogelijk grote behoefte aan
langdurige opname privacy
- Sterke lichamelijke OW en bewustzijn: schaamte, - Benoem als je intieme zones zal verzorgen
onzekerheid, bewust van sexe à privacy; vrees voor - Vraag toestemming, toon respect voor mening,
dood, litteken luister goed, vraag verantwoordelijkheid
- Sterke drang naar zelfstandigheid kan - Zorg voor gepaste afleiding
opstandigheid opwekken bij verlies van controle - Ziekenhuisschool bij langdurige/ herhaalde
- Nood aan rust en ruimte opnames
6.2. Algemene restverschijnselen bij verblijf op IC
Motorisch en psychisch: posttraumatisch emotionele stoornissen (ouder-kind), zoals
- Herbeleven
- Vermijden van prikkels
- Separatieangst
- Eet- en slaapstoornissen
- Concentratiestoornissen
- Regressief gedrag
- Angst en onveiligheid
6.3. Invloed op de ouders
Varieert naargelang etnische, sociale, culturele en/of persoonlijke behoefte en gewoonten.
Varieert naargelang gezinssamenstelling
- Kerngezin, eenoudergezin, tweeoudergezin, nieuw samengesteld gezin, pleeggezin…
- Enig kind of aanwezigheid brusjes
Ouderlijke rol verschuift naar achtergrond. Ervaren vaak diepe ongerustheid, angst, stress wegens de vele (urgente)
medische interventies. Stress bij alarmen (waarom komt niemand kijken?!).
Machteloosheid overheerst (ik wou dat ik daar lag in niet mijn kind).
Thema 1: verblijf op een Pediatric Intensive Care Unit (PICU)
1. Patiëntenpopulatie op een PICU
Kinderen tss 28 dagen en 15 jaar die nood hebben aan intensieve zorgen = gezondheidstoestand vereist een intensieve
bewaking en/of technologisch verfijnd materieel.
Waarom niet op AICU
- Kinderen zijn geen mini-volwassenen
- Alle pathologieën op 1 PICU
- Technieken en handelingen afgestemd op leeftijd van kind
- Zorg volgens OW-leeftijd aangepast aan mentale, fysieke en sociale tempo van kind
- Specifieke kennis en kunde: centralisatie van expertise à kwaliteit van zorg ↑
- Family-centered care en ouderparticipatie
Soorten pt:
- Pt met (dreigen) falen van 1 of meerdere vitale lichaamsfuncties
- Na zware chirurgische ingrepen
- Nood aan intensieve bewaking
- Nood aan specifieke monitoring
2. Eigenheid van een PICU
2.1. Kind en familie
Patiënten Ouders Brussen
• < 28d indien nood aan specifieke • 24u/24u toegelaten, ook bij CPR • < 12j in overleg wegens
therapie (ecmo) • Rooming-in voor 1 ouder infectiegevaar
• > 15j indien chronische • uitzondering bij (risico op) • Ook toegelaten buiten
behandeling en keuze tot PICU overlijden en zeer ernstige bezoekuren
• Probleem met bezetting bij situaties (vb ECMO)
volwassen IZ
2.2. Organisatorisch
Verpleegkundige werking Medische werking
• Banaba spoed en IZ / Postgraduaat pediatrie en • Supervisoren: kinderintensivisten met opleiding in
neonatologie buitenland
• Elke 5j vernieuwde European Pediatric Advanced • Arts-Specialisten in opleiding (ASO; vanaf 3j
Life Support specialisatie tot kinderarts)
• 1 vpk op 1-2 pt • Wachtsysteem
• Verantwoordelijk voor reanimatieoproepen o Telkens 1 supervisor van wacht
kinderziekenhuid o Telkens 1 ASO 24/24 aanwezig
Psychologische werking Interprofessionele en multidisciplinaire werking
• Kinderpsychologe: opvang kind en ouders, • Zeer nauwe samenwerking:
begeleiding brusjes, ass bij moeilijk gesprek o Tss kinderintensivisten, ASO’s en vpk’s
• Sociaal werker: helpt bij administratieve zaken voor o Multidisciplinair met andere pediatrische
ouders, regelt ontslag naar revalidatie, grote rol bij disciplines
mishandeling, sociale situaties nagaan o Met kinesitherapeuten, infectielogen, apotheek…
• Psychologische opvang voor vpk en medisch team o Met psychosociale dienst
Andere: kinesitherapeuten, logistieke medewerkers, onderhoudsteam, educatief en spelteam, cliniclowns,
vrijwilligers…
,2.3. Infrastructuur en uitrusting
Patiëntenboxen Medische en verpleegkundige uitrusting
• Voornamelijk individuele boxen • Centrale monitoring
• Sas en mogelijkheid tot over- of onderdruk • Reanimatiekarren en defibrillators
• Mogelijkheid tot rooming-in van 1 ouder • Computergestuurde medicatiekarren
• In elke box aanwezig: ventilator, aspiratiemateriaal, • Grote berging
cardio-respiratoire monitoring, infuus-en o Specifieke apparatuur en benodigdheden
spuitpompen, mogelijkheid tot zuurstof- en Kalinox aangepast aan kinderen
o Van basic tot hypergesofisticeerd
o Noodzaak aan materiaal v. 0-volwassene
Ruimte voor ouders Mogelijkheid tot spel en educatie
• Zitruimte • Speelgoed volgens leeftijd, DVD’s, boeken
• Sanitaire ruimte • Ziekenhuisschool
• Ouderkamers
• Gespreksruimte voor moeilijke en slecht
nieuwsgesprekken
3. Transfer naar een PICU
Ontvangend centrum stuurt team met ASO of supervisor (afh van ervaring en toestand pt) samen met spoedvpk of
PICU vpk, tenzij:
- Tijdsnood (vb dreigende inklemming)
- Eigen transportteam (PICU à PICU of NICU à PICU)
Belangrijke communicatie:
Doorverwijzend centrum Ontvangend centrum
I: verwijzend geneesheer en centrum + naam, leeftijd en R: adviezen m.b.t. verdere stabilisatie en behandeling in
gewicht van kind afwachting van aankomst transportteam
S: huidige situatie (ABCDE) + evt diagnose
B: reeds ondernomen acties m.b.t. stabilisatie
A: klinisch onderzoek + verrichte diagnostiek
Transportteam informeert medisch en vpk team over toestand patiënt bij vertrek uit verwijzend centrum:
- Welke ondersteuning heeft het kind op dit moment? à wat kan al klaargezet worden à ventilator, optiflow, mat
voor oplijning, bed voor OK klaarmaken…
- Is reorganisatie van het verpleegkundig team noodzakelijk? à niet alle kinderen kunnen met elkaar verzorgd
worden in functie van pathologie en zorgzwaarte
- Moeten bepaalde (sub)disciplines reeds geïnformeerd worden? à kindercardio, -neuro, -nefro, dialyse…
- Zijn er bijkomstige onderzoeken nodig die eerst moeten gebeuren? à vb CT, NMR
- Is er een dringende ingreep nodig? à informeren over tijdstip van aankomst
Heb oog voor ouders
- Ingrijpende gebeurtenis! “Mijn kind moet naar Intensieve Zorgen…”
- Informeren over noodzaak en tijdstip transfer
- Indien gewenst kan 1 ouder mee op transport
- Niet achter ambulance rijden (Ouders moeten rustig rijden!)
4. Eerste opvang van het kind
Opvang samen met ASO, supervisor en vpk
- Verantwoordelijke vpk luistert naar overdracht
- Andere vpk installeren kind en starten vpk dossier
- Zeker de ouders betrekken in casus examen!!!! à iemand sturen om ouders op de hoogte te stellen en informeren
,Afhankelijk van toestand van de pt
- Kindvriendelijke benadering volgens OW-leeftijd
- Altijd volgens ABCDE: eerst airway veiligstelling, daarna… à soms nood aan gelijktijdige aanpak: vereist efficiënt
teamwork
- Een voorbereid man is er 2 waard
- Kind wordt volledig geïnstalleerd voordat ouders toegelaten worden
- Afhankelijk van urgentie eerst opleiding (CVC, arteriële katheter)
5. Eerste opvang van de ouder(s)
Start met aankondigen transfer. Ouders worden regelmatig geïnformeerd terwijl ze wachten.
Ouders krijgen zo snel mogelijk gesprek met ASO en/of supervisor à probeer als verantwoordelijk vpk bij dit gesprek
aanwezig te zijn à ouders zijn vaak overwelmd en onthouden niet veel, als vpk kan je op hun vragen antwoorden als
je meevolgt.
Geef info over
- Wie je bent
- Toestand van hun kind (zeg enkel waarover je zeker bent)
- Afdeling (rondleiding) en gewoontes (vb bezoekuren, niet eten op kamer…)
- Monitoring en alarmen
- Wat er gaat gebeuren (vb onderzoeken, behandeling)
Probeer info te krijgen over de sociale gegevens van het gezin.
6. Verblijf op een PICU
6.1. Invloed op de ontwikkeling van het kind
Zuigelingen
- Afhankelijk van reden, duur, ernst en medisch-verpleegkundig ingrijpen: kan zintuigelijke en motorische
stagnatie of regressie veroorzaken
- Beperkende factoren: apparatuur, infuus, pijn, sedatie…
- Mondmotoriek en -controle is zeer belangrijk en noodzakelijk voor spraak- en taalontwikkeling
o Primitieve reflexen zoals zuig-, zoek-, wurg- en bijtreflex moeten geleidelijk verdwijnen. Indien niet à nefast
(zuigreflex die blijft à p, b, mama, papa niet kunnen uitspreken)
o Positieve prikkels: fopspeen bij sondevoeding, massage mondgebied…
o Negatieve prikkels: tube, beademing, aspiratie, kleefpleisters à kan leiden tot hypersensibiliteit thv
mondgebied (kokhalzen, moeilijk eten inlepelen of zelf weigeren)
- Psychosociale ontwikkeling: voldoen aan basisbehoeften à hechtingsproces
- Langdurige opname: verstoring ouder-kindrelatie à hospitalisatiesyndroom
- Versterkende factoren: aangeboren afwijkingen, afwijkingen uiterlijk, sedatie…
Vpk aandachtspunten
- Ouderparticipatie stimuleren
- Geef het kind zoveel mogelijk een rechtop houding à zo krijgt kind meer prikkels van rondom hem ipv ‘prikkelloos
plafond’
- Geef indien mogelijk een bad ipv bedbad
- Fixeer een kind zo weinig mogelijk (vb handen los maken als ouders er zijn, fixeer naar middellijn)
- Zorg voor huidcontact met de ouders/brusjes
- Stimuleer door speelgoed, massage, fopspeen, smaken laten proeven…
- Taalontwikkeling stimuleren: praat veel tegen kind, maak geluidjes…
- Respecteer het dag- en nachtritme van het kind
, Peuters Vpk aandachtspunten
- Groeistagnatie of -achterstand - Ouderparticipatie stimuleren
- Beperkt tijds- en ruimtebesef - Omgeving zo vertrouwd mogelijk maken
- Koppigheidsfase - Rituelen behouden
- Hebben nood aan rituelen en herkenbare patronen - Troosten na pijn
à structuur bieden - Spel en fantasie stimuleren
- Hechtingsproces belangrijk tot 1,5-2j
Kleuter Vpk aandachtspunten
- Stagnatie psychomotorische ontw: drang tot - Non-verbale communicatie stimuleren
exploratie wordt afgeremd - Ga mee in fantasie
- Taalontwikkeling: beperkte communicatie - Eerlijk zijn
mogelijkheid door beperkte woordenschat en/of - Eenvoudig taalgebruik
beperkte uitdrukkingsmogelijkheden door - Consequent zijn
therapie
- Levendige fantasie: voor en nadelen
- Ouders onmisbaar
Lager schoolkind Vpk aandachtspunten
- Gestoord dag- en nachtritme - Heel goed uitleg geven: wat, hoe, resultaat,
- (gedwongen) immobiliteit gevolgen…
- Cognitieve stagnatie - Bevestigen bij flink zijn
- Denken in oorzaak en gevolg - Rust en troost na pijn/stress
- Waarom vragen - Ziekenhuisschool bij langdurige/ herhaalde
- Steun en bescherming v ouders nodig opname(s)
- Vrienden zijn heel belangrijk
Puber Vpk aandachtspunten
- Snelle groei en OW kan afgeremd worden bij - Respecteer zoveel mogelijk grote behoefte aan
langdurige opname privacy
- Sterke lichamelijke OW en bewustzijn: schaamte, - Benoem als je intieme zones zal verzorgen
onzekerheid, bewust van sexe à privacy; vrees voor - Vraag toestemming, toon respect voor mening,
dood, litteken luister goed, vraag verantwoordelijkheid
- Sterke drang naar zelfstandigheid kan - Zorg voor gepaste afleiding
opstandigheid opwekken bij verlies van controle - Ziekenhuisschool bij langdurige/ herhaalde
- Nood aan rust en ruimte opnames
6.2. Algemene restverschijnselen bij verblijf op IC
Motorisch en psychisch: posttraumatisch emotionele stoornissen (ouder-kind), zoals
- Herbeleven
- Vermijden van prikkels
- Separatieangst
- Eet- en slaapstoornissen
- Concentratiestoornissen
- Regressief gedrag
- Angst en onveiligheid
6.3. Invloed op de ouders
Varieert naargelang etnische, sociale, culturele en/of persoonlijke behoefte en gewoonten.
Varieert naargelang gezinssamenstelling
- Kerngezin, eenoudergezin, tweeoudergezin, nieuw samengesteld gezin, pleeggezin…
- Enig kind of aanwezigheid brusjes
Ouderlijke rol verschuift naar achtergrond. Ervaren vaak diepe ongerustheid, angst, stress wegens de vele (urgente)
medische interventies. Stress bij alarmen (waarom komt niemand kijken?!).
Machteloosheid overheerst (ik wou dat ik daar lag in niet mijn kind).
