Ethisch ondernemen
Over zingeving, levensbeschouwing, samenleving en economie
Gert Biesta over
de drie taken van onderwijs De balans tss de drie taken van Wereldgericht onderwijs
onderwijs
1) Kwalificatie: Inhoud van Biesta pleit ervoor deze drie Onderwijs als vorming:
onderwijs aanleren elementen in evenwicht te uitgenodigd worden om
kennis en vaardigheden houden persoon te worden in de
wereld
2) Socialisatie: Inleiden in de Vandaag lijkt de klemtoon in het De wereld opentrekken
maatschappij traditie, publieke discours over onderwijs én open komen voor de
praktijken, attitudes, vooral op kwalificatie te liggen wereld
omgangsvormen, Ontwikkelen van
We vergeten het belang van zijnskwaliteiten: hoe je
normen, overtuigingen…
subjectivering/persoonsvorming als persoon in de wereld
3) Subjectivering: : jonge mensen niet alleen leren bent/komt
kwaliteiten van het zich aan te passen aan de
“persoon zijn” die we toekomst maar om zelf de
willen bevorderen toekomst te maken
kritisch denken, connectie
“Hoe we het op langere termijn
maken, samenleven,
op een humane manier met
volwassenheid,
elkaar uithouden op een
engagement,
kwetsbare planeet”
ondernemingszin…
samenleven
Relevantie RZL:
- Er is een heel sterk verbad tss economie en de manier waarop we leven
- We moeten vaak keuzes maken waarbij waarden en normen van tel zijn
- In een veranderde wereld worden we steeds uitgedaagd om onze visie te herdenken. We moeten
een kritische geest kweken
-
Deel 1: zingeving en levensbeschouwing
Reflecties over hoe we in de wereld kunnen zijn
“ De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het, dat vragen stelt”
Victor Frankl:
Irvin Yalom en de vier grote vragen van ons bestaan
“wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen waarmee iedereen
geconfronteerd wordt en worstelt in het leven. Op basis van zijn therapeutische ervaring
onderscheid Yalom vier uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens
een antwoord moet formuleren. Deze uitdagingen zijn volgens Yalom onderdeel van ons
menszijn (menselijke conditie)ze gelden voor iedereen en zijn onveranderlijk.
1
, 1) Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die we
opnemen
2) Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het leven
3) Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4) Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
Vrijheid:
Als mens ben je op een bepaalde manier vrij om keuzes te maken, met de uitdaging om die keuzes te maken
- “De mens is gedoemd om vrij zijn” (Sartre)
- We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten keuzes maken
en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
- Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen spanning tss
vrijheid en verantwoordelijkheid, tss kiezen en verliezen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op? Wat
betekent het voor om echte vrij te zijn?
Angst voor de dood en het verlies (het oncontroleerbare)
- We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand en we hebben onszelf vaak nauwelijks in de
hand…
- Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze
eindigheid/sterfelijkheid?
Isolatie en connectie (relaties)
Er is altijd ruimte tss elkaar, maar er is ruimte om een connectie te maken
- De mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en de ander ik kan
niet voelen wat een ander voelt, ik kan niet weten wat een ander denkt,…
- Wij hebben allemaal nood aan connectie, maar connectie is ook beangstigend: vaak kunnen we
alleen vertrouwen, niet weten
Uitdaging: Hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met onszelf, de andere en de
wereld? Hoe creëren we intimiteit? Hoe worden we deel van een gemeenschap?
2
,Zinloosheid en zingeving
Op zoek naar betekenis
- We zijn in de wereld “geworpen”: we hebben niet voor gekozen wie we zijn, waar we geboren zijn,
zelfs niet dat we er zijn,…
“De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens”
Viktor Frankl
We hebben nood aan betekenis en zin in ons leven
Uitdaging: Hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin? Hoe gaan we om met ervaringen van
zinloosheid?
Het belang van deze uitdaging volgens Yalom
• Hij argumenteert dat deze vier bezorgdheden of condities onvermijdelijk deel
zijn van ons menszijn We moeten er allemaal op onze manier een antwoord
op formuleren
• Proces van een antwoord geven op deze uitdagingen begint bij aanvaarding van
deze condities heeft geen zin er tegen te vechten, alleen de manier waarop je
er mee omgaat heb je deels in de hand
Vb: angststoornis
• zich op verschillende manieren, afhankelijk van onze context
Alle levensvragen komen voort uit deze vier uitdagingen. Belangrijk om deze vragen niet te ontwijken of op
een dogmatische manier af te sluiten, maar om ze recht in de ogen te kijken
“Het goed is om je onder te dompelen in de stroom van het leven”
Essay “de aanval op onze aandacht”
1. Onderzoeken wijzen op een duidelijk negatief verband tussen overmatig internetgebruik en onze
mentale gezondheid.
2. Slapen slechter
3. Lezen minder
4. Verminderde impact concentratievermogen
5. Coronacrisis zorgde ervoor dat draadloze verbinding onmisbaar is
6. Gewoontestructuren' te creëren en mensen aan hun product te 'verslaven'
7. Ontslaving =
a. Verslavingen zijn niet louter een individueel probleem en er bestaan politieke oplossingen
voor
b. Weg van individuele hulpmiddelen naar collectieve oplossingen.
Bv. internetvrije leeromgevingen, productvoorschriften
Aandacht en overdaad
Over het belang van aandacht en contemplatie
Leven en leren in een overprikkelende wereld.
3
, Ze dienen zich zelf schokken toe om het gevoel het onaangename gevoel van verveling tegen te gaan.
Maar verveling is iets wat je hersenen nodig hebben om creatief te zijn
Een wereld van overdaad
Van de maatschappij wordt er verwacht dat je altijd en overal bezig bent, het is een menselijke gewoonte.
Aan de ene kant wordt het van je verwacht, en aan de andere kant ben je zelf degene die jezelf verplicht.
Overdaad aan impulsen en informatie: moeilijk om nog het onderscheid te maken tussen het relevante/
betekenisvolle en de ruis
• Overdaad aan entertainment zorgt dat we gemakkelijk afgeleid worden kleine aandacht span
• Internet en elektronica: creëren een constante beschikbaarheid van onmiddellijke prikkels en
beloningen
Verslaafd aan prikkels:
Psychologische manipulatie: advertenties en beloning- en verslavingsmechanismes
Gedragsverslaving = een vorm van afhankelijkheid, gekenmerkt door een dwangmatige
behoefte om een bepaalde activiteit te herhalen. Het gaat niet gepaard met het innemen van
een stof, maar heeft zoals verslavende middelen ook effect op onze gezondheid fysiek en
mentaal, financieel…
Verslaving aan middelen zorgt voor een bevrediging op KT, maar schaad je gezondheid, sociaal leven,
financieel en psychologisch welzijn
Vb. we zijn zo verslaafd aan schermen omdat ze gaan waar wij gaan. Het is gemakkelijk om mee te nemen
We creëren een verslaving vanaf we ons vervelen, ons eenzaam voelen, niet zeker zijn wat we met onszelf
aan moeten, maar ook wanneer we ons niet bijzonder voelen, effectief voelen.
Wij mensen hebben liever het gevoel om genegeerd te worden, dan negatieve kritiek te krijgen
Aandacht en gewoontes:
• Hooked: How to build habit forming products
• Sociale media is niet zozeer ontworpen om mensen te verbinden, maar om zoveel
mogelijk interacties te genereren die gemonetariseerd (omzetten in geld) kunnen
worden
Er wordt een gewoonte gecreëerd door iedere app en dat is ook het doel ervan
Trigger= het geeft de actie aan die vervolgens een gewoonte opbouwt vb. klik hier
Action = het gedrag dat wordt uitgevoerd in afwachting van de beloning. vb. scrollen op
tiktok
Hoe gemakkelijker het gedrag is om te doen, hoe waarschijnlijker we het zullen doen
Reward = het probleem dat wordt opgelost dankzij de ondernomen actie verstrekt de gedragscyclus:
4
Over zingeving, levensbeschouwing, samenleving en economie
Gert Biesta over
de drie taken van onderwijs De balans tss de drie taken van Wereldgericht onderwijs
onderwijs
1) Kwalificatie: Inhoud van Biesta pleit ervoor deze drie Onderwijs als vorming:
onderwijs aanleren elementen in evenwicht te uitgenodigd worden om
kennis en vaardigheden houden persoon te worden in de
wereld
2) Socialisatie: Inleiden in de Vandaag lijkt de klemtoon in het De wereld opentrekken
maatschappij traditie, publieke discours over onderwijs én open komen voor de
praktijken, attitudes, vooral op kwalificatie te liggen wereld
omgangsvormen, Ontwikkelen van
We vergeten het belang van zijnskwaliteiten: hoe je
normen, overtuigingen…
subjectivering/persoonsvorming als persoon in de wereld
3) Subjectivering: : jonge mensen niet alleen leren bent/komt
kwaliteiten van het zich aan te passen aan de
“persoon zijn” die we toekomst maar om zelf de
willen bevorderen toekomst te maken
kritisch denken, connectie
“Hoe we het op langere termijn
maken, samenleven,
op een humane manier met
volwassenheid,
elkaar uithouden op een
engagement,
kwetsbare planeet”
ondernemingszin…
samenleven
Relevantie RZL:
- Er is een heel sterk verbad tss economie en de manier waarop we leven
- We moeten vaak keuzes maken waarbij waarden en normen van tel zijn
- In een veranderde wereld worden we steeds uitgedaagd om onze visie te herdenken. We moeten
een kritische geest kweken
-
Deel 1: zingeving en levensbeschouwing
Reflecties over hoe we in de wereld kunnen zijn
“ De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het, dat vragen stelt”
Victor Frankl:
Irvin Yalom en de vier grote vragen van ons bestaan
“wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen waarmee iedereen
geconfronteerd wordt en worstelt in het leven. Op basis van zijn therapeutische ervaring
onderscheid Yalom vier uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens
een antwoord moet formuleren. Deze uitdagingen zijn volgens Yalom onderdeel van ons
menszijn (menselijke conditie)ze gelden voor iedereen en zijn onveranderlijk.
1
, 1) Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die we
opnemen
2) Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het leven
3) Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4) Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
Vrijheid:
Als mens ben je op een bepaalde manier vrij om keuzes te maken, met de uitdaging om die keuzes te maken
- “De mens is gedoemd om vrij zijn” (Sartre)
- We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten keuzes maken
en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
- Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen spanning tss
vrijheid en verantwoordelijkheid, tss kiezen en verliezen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op? Wat
betekent het voor om echte vrij te zijn?
Angst voor de dood en het verlies (het oncontroleerbare)
- We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand en we hebben onszelf vaak nauwelijks in de
hand…
- Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze
eindigheid/sterfelijkheid?
Isolatie en connectie (relaties)
Er is altijd ruimte tss elkaar, maar er is ruimte om een connectie te maken
- De mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en de ander ik kan
niet voelen wat een ander voelt, ik kan niet weten wat een ander denkt,…
- Wij hebben allemaal nood aan connectie, maar connectie is ook beangstigend: vaak kunnen we
alleen vertrouwen, niet weten
Uitdaging: Hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met onszelf, de andere en de
wereld? Hoe creëren we intimiteit? Hoe worden we deel van een gemeenschap?
2
,Zinloosheid en zingeving
Op zoek naar betekenis
- We zijn in de wereld “geworpen”: we hebben niet voor gekozen wie we zijn, waar we geboren zijn,
zelfs niet dat we er zijn,…
“De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens”
Viktor Frankl
We hebben nood aan betekenis en zin in ons leven
Uitdaging: Hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin? Hoe gaan we om met ervaringen van
zinloosheid?
Het belang van deze uitdaging volgens Yalom
• Hij argumenteert dat deze vier bezorgdheden of condities onvermijdelijk deel
zijn van ons menszijn We moeten er allemaal op onze manier een antwoord
op formuleren
• Proces van een antwoord geven op deze uitdagingen begint bij aanvaarding van
deze condities heeft geen zin er tegen te vechten, alleen de manier waarop je
er mee omgaat heb je deels in de hand
Vb: angststoornis
• zich op verschillende manieren, afhankelijk van onze context
Alle levensvragen komen voort uit deze vier uitdagingen. Belangrijk om deze vragen niet te ontwijken of op
een dogmatische manier af te sluiten, maar om ze recht in de ogen te kijken
“Het goed is om je onder te dompelen in de stroom van het leven”
Essay “de aanval op onze aandacht”
1. Onderzoeken wijzen op een duidelijk negatief verband tussen overmatig internetgebruik en onze
mentale gezondheid.
2. Slapen slechter
3. Lezen minder
4. Verminderde impact concentratievermogen
5. Coronacrisis zorgde ervoor dat draadloze verbinding onmisbaar is
6. Gewoontestructuren' te creëren en mensen aan hun product te 'verslaven'
7. Ontslaving =
a. Verslavingen zijn niet louter een individueel probleem en er bestaan politieke oplossingen
voor
b. Weg van individuele hulpmiddelen naar collectieve oplossingen.
Bv. internetvrije leeromgevingen, productvoorschriften
Aandacht en overdaad
Over het belang van aandacht en contemplatie
Leven en leren in een overprikkelende wereld.
3
, Ze dienen zich zelf schokken toe om het gevoel het onaangename gevoel van verveling tegen te gaan.
Maar verveling is iets wat je hersenen nodig hebben om creatief te zijn
Een wereld van overdaad
Van de maatschappij wordt er verwacht dat je altijd en overal bezig bent, het is een menselijke gewoonte.
Aan de ene kant wordt het van je verwacht, en aan de andere kant ben je zelf degene die jezelf verplicht.
Overdaad aan impulsen en informatie: moeilijk om nog het onderscheid te maken tussen het relevante/
betekenisvolle en de ruis
• Overdaad aan entertainment zorgt dat we gemakkelijk afgeleid worden kleine aandacht span
• Internet en elektronica: creëren een constante beschikbaarheid van onmiddellijke prikkels en
beloningen
Verslaafd aan prikkels:
Psychologische manipulatie: advertenties en beloning- en verslavingsmechanismes
Gedragsverslaving = een vorm van afhankelijkheid, gekenmerkt door een dwangmatige
behoefte om een bepaalde activiteit te herhalen. Het gaat niet gepaard met het innemen van
een stof, maar heeft zoals verslavende middelen ook effect op onze gezondheid fysiek en
mentaal, financieel…
Verslaving aan middelen zorgt voor een bevrediging op KT, maar schaad je gezondheid, sociaal leven,
financieel en psychologisch welzijn
Vb. we zijn zo verslaafd aan schermen omdat ze gaan waar wij gaan. Het is gemakkelijk om mee te nemen
We creëren een verslaving vanaf we ons vervelen, ons eenzaam voelen, niet zeker zijn wat we met onszelf
aan moeten, maar ook wanneer we ons niet bijzonder voelen, effectief voelen.
Wij mensen hebben liever het gevoel om genegeerd te worden, dan negatieve kritiek te krijgen
Aandacht en gewoontes:
• Hooked: How to build habit forming products
• Sociale media is niet zozeer ontworpen om mensen te verbinden, maar om zoveel
mogelijk interacties te genereren die gemonetariseerd (omzetten in geld) kunnen
worden
Er wordt een gewoonte gecreëerd door iedere app en dat is ook het doel ervan
Trigger= het geeft de actie aan die vervolgens een gewoonte opbouwt vb. klik hier
Action = het gedrag dat wordt uitgevoerd in afwachting van de beloning. vb. scrollen op
tiktok
Hoe gemakkelijker het gedrag is om te doen, hoe waarschijnlijker we het zullen doen
Reward = het probleem dat wordt opgelost dankzij de ondernomen actie verstrekt de gedragscyclus:
4
