Hst 11: Hoe voel je je?
1 EMOTIE – ÉMOTION – EXMOVERE – EMOVERE
Het begrip ‘emotie’ is niet duidelijk afgelijnd, sommigen beschouwen ‘honger’ en ‘de seksuele
emotie’ als emoties, terwijl anderen die ‘gevoelens’ geen emoties noemen.
Emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt1 tussen onze bezorgdheden of doelen en de
gebeurtenissen in onze wereld. Emoties refereren naar de toestanden die we ervaren wanneer
onze verwachtingen uitkomen, onze plannen gedwarsboomd worden, onze doelen wel/niet
bereikt worden. Ze raken aan onze fundamentele waarden: van wie/wat we houden, wat we
verafschuwen, etc.
Een beschrijving van het gedrag is bijna onmogelijk zonder emoties. Emoties functioneren soms
als een soort verklaring voor gedrag waarvan we niet goed begrijpen waarom het gebeurt, omdat
er geen duidelijke externe reden voor is. Emoties helpen ons om relaties van verschillende aard
aan te gaan en te onderhouden.
➔ Emoties zijn fundamenteel gerelateerd aan onze verhouding tot anderen.
1.1 DIERLIJKE EMOTIES
Emoties hebben een biologische basis die op twee manieren kan begrepen worden:
1. Emoties hebben lichamelijke kenmerken; ze gaan samen met veranderingen van de
hartslag, bloedvaten, ingewanden, etc.
2. De meeste emotie-onderzoekers zijn het erover eens dat dieren ook emoties hebben en
dat er sterke gelijkenissen zijn tussen onze emoties en die van andere diersoorten.
2 EMOTICONS, EMOTIES EN LEUGENDETECTIE AAN DE
AMERIKAANSE GRENZEN
Emoticons geven emoties weer door gebruik te maken van een combinaties van letters of
leestekens, bijvoorbeeld :) of :( wat een blij en een droevig gezichtje is. Het eerste emoticon zou
zijn gebruikt door Scott Fahlman op 19 september 1982. Sindsdien zijn er veel meer emoticons
in gebruik geraakt. We mogen hieruit afleiden dat iedereen omhoog wijzende mondhoeken
associeert met een glimlach, en bijgevolg met blijheid?
Begrijpt iedereen met wat goede wil, de emoticons?
= de ene glimlach is de andere niet: we glimlachen soms uit beleefdheid, om te flirten, om aan
te geven dat we iemand sympathiek vinden, etc. Wanneer we communiceren over onze
emoties, gaat onze glimlach ook gepaard met andere non-verbale signalen.
1
Tussenbeide komt of een verbinding tot stand brengt tussen twee zaken.
Psychologie: Hoe voel je je? 1
, 2.1 EMOTIONELE GEZICHTEN
Uit onderzoek blijkt dat mensen hun emoties vaak slecht gedurende enkele seconden
uitdrukken, door onvrijwillige spieractiviteit. De onderzoekers formuleerden twee hypothesen:
1. De coderingshypothese, emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen uit
verschillende culturen.
2. De decoderingshypothese, mensen uit verschillende culturen emotionele uitingen op
dezelfde manier interpreteren.
Onderzoekers verzamelden 3000 aangezichtfoto’s waarop verschillende mensen
werden afgebeeld die de zes basisemoties uitdrukten die door Darwin waren
onderscheiden: woede, walging, angst, geluk, droevigheid en verassing. Uit die foto’s
selecteerden ze de stimuli die het beste pasten voor elke bestudeerde emotie en ze
toonden die klassikaal aan groepen studenten uit de VS (99), Brazilië (40) en Japan (29).
De deelnemers gaven voor elke foto aan welke van de zes emoties het beste paste bij
het gevoel dat door de geportretteerde persoon werd uitgedrukt. Het voorspelde
antwoorden werd gekozen door 70 tot 97% van de deelnemers, met weinig verschillen
tussen de deelnemers uit de drie landen.
Ze vertelden een emotioneel geladen verhaal aan de proefpersonen en toonde
vervolgens foto’s van personen die drie verschillende emoties uitdrukte. Aan de
deelnemers werd gevraagd om de foto aan te duiden die het beste past bij het verhaal.
Voor droevigheid, bijvoorbeeld, werd het verhaal verteld van een moeder die haar kind
verliest. Voor angst vertelden de onderzoekers dat de persoon alleen in een verlaten hut
zit, zonder wapens, en dat er een wild zwijn komt aanlopen dat wil aanvallen.
➔ De kinderen haalden een betere accuraatheden dan de volwassenen.
In een tweede taak toonden proefpersonen de uitdrukking van wat ze zouden voelen in
de situatie die verteld werd in dezelfde verhalen en de onderzoekers filmden de
gezichtsuitdrukkingen. De filmpjes werden later getoond aan Amerikaanse
universiteitsstudenten, die de correct emotie probeerden te achterhalen.
➔ Vier van de zes hypothesen werden bevestigd, maar niet voor verassing en angst.
Het onderzoek van Ekman en Friesen is de aanzet geweest voor de ontwikkeling van een
herkenningssysteem dat toelaat om de basis van combinaties van de aangezichtsspieren
emoties te herkennen.
Psychologie: Hoe voel je je? 2
1 EMOTIE – ÉMOTION – EXMOVERE – EMOVERE
Het begrip ‘emotie’ is niet duidelijk afgelijnd, sommigen beschouwen ‘honger’ en ‘de seksuele
emotie’ als emoties, terwijl anderen die ‘gevoelens’ geen emoties noemen.
Emotie is een psychologisch proces dat bemiddelt1 tussen onze bezorgdheden of doelen en de
gebeurtenissen in onze wereld. Emoties refereren naar de toestanden die we ervaren wanneer
onze verwachtingen uitkomen, onze plannen gedwarsboomd worden, onze doelen wel/niet
bereikt worden. Ze raken aan onze fundamentele waarden: van wie/wat we houden, wat we
verafschuwen, etc.
Een beschrijving van het gedrag is bijna onmogelijk zonder emoties. Emoties functioneren soms
als een soort verklaring voor gedrag waarvan we niet goed begrijpen waarom het gebeurt, omdat
er geen duidelijke externe reden voor is. Emoties helpen ons om relaties van verschillende aard
aan te gaan en te onderhouden.
➔ Emoties zijn fundamenteel gerelateerd aan onze verhouding tot anderen.
1.1 DIERLIJKE EMOTIES
Emoties hebben een biologische basis die op twee manieren kan begrepen worden:
1. Emoties hebben lichamelijke kenmerken; ze gaan samen met veranderingen van de
hartslag, bloedvaten, ingewanden, etc.
2. De meeste emotie-onderzoekers zijn het erover eens dat dieren ook emoties hebben en
dat er sterke gelijkenissen zijn tussen onze emoties en die van andere diersoorten.
2 EMOTICONS, EMOTIES EN LEUGENDETECTIE AAN DE
AMERIKAANSE GRENZEN
Emoticons geven emoties weer door gebruik te maken van een combinaties van letters of
leestekens, bijvoorbeeld :) of :( wat een blij en een droevig gezichtje is. Het eerste emoticon zou
zijn gebruikt door Scott Fahlman op 19 september 1982. Sindsdien zijn er veel meer emoticons
in gebruik geraakt. We mogen hieruit afleiden dat iedereen omhoog wijzende mondhoeken
associeert met een glimlach, en bijgevolg met blijheid?
Begrijpt iedereen met wat goede wil, de emoticons?
= de ene glimlach is de andere niet: we glimlachen soms uit beleefdheid, om te flirten, om aan
te geven dat we iemand sympathiek vinden, etc. Wanneer we communiceren over onze
emoties, gaat onze glimlach ook gepaard met andere non-verbale signalen.
1
Tussenbeide komt of een verbinding tot stand brengt tussen twee zaken.
Psychologie: Hoe voel je je? 1
, 2.1 EMOTIONELE GEZICHTEN
Uit onderzoek blijkt dat mensen hun emoties vaak slecht gedurende enkele seconden
uitdrukken, door onvrijwillige spieractiviteit. De onderzoekers formuleerden twee hypothesen:
1. De coderingshypothese, emoties worden op dezelfde manier geuit door mensen uit
verschillende culturen.
2. De decoderingshypothese, mensen uit verschillende culturen emotionele uitingen op
dezelfde manier interpreteren.
Onderzoekers verzamelden 3000 aangezichtfoto’s waarop verschillende mensen
werden afgebeeld die de zes basisemoties uitdrukten die door Darwin waren
onderscheiden: woede, walging, angst, geluk, droevigheid en verassing. Uit die foto’s
selecteerden ze de stimuli die het beste pasten voor elke bestudeerde emotie en ze
toonden die klassikaal aan groepen studenten uit de VS (99), Brazilië (40) en Japan (29).
De deelnemers gaven voor elke foto aan welke van de zes emoties het beste paste bij
het gevoel dat door de geportretteerde persoon werd uitgedrukt. Het voorspelde
antwoorden werd gekozen door 70 tot 97% van de deelnemers, met weinig verschillen
tussen de deelnemers uit de drie landen.
Ze vertelden een emotioneel geladen verhaal aan de proefpersonen en toonde
vervolgens foto’s van personen die drie verschillende emoties uitdrukte. Aan de
deelnemers werd gevraagd om de foto aan te duiden die het beste past bij het verhaal.
Voor droevigheid, bijvoorbeeld, werd het verhaal verteld van een moeder die haar kind
verliest. Voor angst vertelden de onderzoekers dat de persoon alleen in een verlaten hut
zit, zonder wapens, en dat er een wild zwijn komt aanlopen dat wil aanvallen.
➔ De kinderen haalden een betere accuraatheden dan de volwassenen.
In een tweede taak toonden proefpersonen de uitdrukking van wat ze zouden voelen in
de situatie die verteld werd in dezelfde verhalen en de onderzoekers filmden de
gezichtsuitdrukkingen. De filmpjes werden later getoond aan Amerikaanse
universiteitsstudenten, die de correct emotie probeerden te achterhalen.
➔ Vier van de zes hypothesen werden bevestigd, maar niet voor verassing en angst.
Het onderzoek van Ekman en Friesen is de aanzet geweest voor de ontwikkeling van een
herkenningssysteem dat toelaat om de basis van combinaties van de aangezichtsspieren
emoties te herkennen.
Psychologie: Hoe voel je je? 2
