Interculturele contacten
Inleiding
Kaart 1513 – hoe afrikaanse continent betrokken werd intercontinentaal en andere kant de
amerikaanse kant
Waarom interculturele contacten?
- Inzetten manier waarop beschavingen contact hadden met elkaar
o Zie afbeelding Vikingen tegen de Indianen die vanuit Groenland Amerika
bereikten
Wie eerste?
Russen? Die via noordpool gebied vroeger bereikte?
Vikingen? Recenter onderzoek?
Spanje/Portugal met Columbus?
- Amerikaanse continent is ge-Europaniseerd (bv. religie) hedendaags ook wel de
Amerikanisering (fastfood, technologie...)
- Handel? Godsdienst? Kennisuitwisseling? Menselijk contact? ...
Hoofdstuk 1 Westen : oudste westelijke globaliseringen
Kaart: Maar één dna van de mens
- Afrika, Europa en Azië sterk verbonden
- Azië Amerika / Groenland
o Amerikaanse bevolking voor stuk eeuwen afgesneden geweest
De eerste migraties hebben een eigen geschiedenis
- Amazonegebied Brazilië begint men meer vondsten te doen (opwarming van de aarde) en
daar stelt men in de vroegste tijden dat dan al in die regio connecties bestonden tussen
woonkernen over 100den kilometers verbonden waren
o Herontdekking dus wat spijtig genoeg veel uit beeld blijft
- Rond MZ de interacties het grootst zijn
o De lange afstanden van Amerika- EU – Azië zijn veel handelslijnen, maar natuurlijk
veel langer reizen dan in MZ
1.1.Amerikaanse routes
Kaart: periodes tot Columbus
- 1492 is niet de start van de geschiedenis van Amerikaans continent (Inca’s, Azteken,...)
- Zien patronen die niet zeer verschillend zijn met andere delen van de wereld = theorie Big
History
o Parallellen zonder dat er interactie is
- Bv. Inca netwerk en Mexicaanse netwerk
, - Moerasgebieden vanaf colombia tot Panama alternatieven via de zee zeer gevaarlijk – dit
zijn redenen waarom dat panama kanaal zo belangrijk was
- Pijltje naar Amazonegebied – veel interacties gezien, maar alleen Azteken en Inca’s zijn
degene die lange documentatie hebben bijgehouden (wie weet hoe veel andere civilizations
er waren en hoe lang die mee zouden zijn gegaan)
1.2. Incapad (verklaring 1: die ecologische veranderingen)
Waarom incapad? Inca’s waren veroveraars? maar er speelt meer mee dan enkel verovering
- Doen niet meer dan overnemen en sofisticeren van wat er voordien al was
- Incapaden waren al langer aanwezig
Dus waarom ontwikkeld?
o Het is eigenlijk de natuurlijke omgeving die de mens dwingt tot Intercultureel
contact!!! De Andes is een enorme muur van gebergte en links is er gewoon moeras
(bv. El niño weersfenomeen/ golfstroom stille Oceaan waarbij warme
wateroppervlakte richting Chille en Peru trekken gevolgen: vissterktes ,
stijgingsregens en wolken botsen tegen de bergen waardoor overstromingen en nood
aan plateau’s
= continuüm want soms nood overname van andere regio’s voor
voedseltekorten
Aan westelijke flank komen dus gemeenschappen die moeten contact opnemen
zodat ze kunnen overleven
Verticale integratie (rode streepjes) = navigeren want via die rode route kan je
naar een plateau voor voedselvoorzieningen
Spanjaarden 1520 in Mexico en decennia later in Peru (goud/Eldorado)
nieuwsgierig maar moesten leren hoe dit netwerk werkten (navigeren met
schepen ook) Wanneer ze die routes kenden, dan werd die confrontatie met
inca’s aangezet
Tahuantinsuyu: de vier windstreken
Native american identity die zo anders is dan de rest van de wereld
1.3.Woestijnvorming Sahara (verklaring 2: menselijke technieken toepassen/ technische
interventie bv. kamelen)
Ecologische uitdaging
- de uitdroging van de Sahara leidde tot nomaden (ca. 2500 v.Chr.) bleven wel navigeren
door deze omgeving, maar nood om te zoeken naar andere mogelijkheden zoals Kamelen/
dromedarissen i.p.v. paarden
o menselijke techniek toepassen (in Andes was dat dus wegen aanleggen en die
plateaus)
o dus steeds meer ook woestijnnomaden groepen
- woestijnvorming zorgde ervoor dat Subsahara Afrika niet van zelfsprekende manier
verbonden is met MZ/ Atlantische Oceaan
o geschiedenis die voor stuk qua communicatie onderscheid van Euraziatische
continent (anders dan woestijnen in Azië met bv. zijderoutes)
- aspecten kamelen?
o Kamelen ingezet als kameelcaravanen – soort groepsvorming om door woestijn te
trekken voor de overlevingskans te vergroten
, o Op bepaalde plaatsen is men sneller met metalen (legering) gaan maken dan op
andere plaatsen, specialisatie dus ook
Dus ook handel, maar ook systematisch iets want brengt hele culturen op
ander niveau
In Sahara nog specifieker want er zijn grote noden ten zuiden van de Sahara
(bv. Zout nodig) probleem is dat er geen zoutmijnen zijn (vinden die in
Marokko dus nood aan Zouthandel van dat Atlasgebergte naar zuiden dus
opnieuw geografische moeilijkheid leidt tot expertise en samenwerking/
technologisering)
1.4.Vallei Tigris (verklaring 3)
Graeber en Wengrow vragen gesteld of landbouw en steden in Mesopotamië het begin van
beschaving voorstelden.
- Er is geen twijfel dat de Tigris of Eufraat fantastische plekken en zo vruchtbaar waren...
(Babyloniërs, Assyriërs); maar moeten we daarom een scheiding maken tussen die culturen
(stedenvorming) en de jagersverzamelaars (de nomaden)
o Beiden zijn even essentieel voor landbouwsamenleving want de jagers vullen aan en
link leggen met stadsbeschaving
ze houden ook contact aan dynamiek van samenleving en menselijke
cultuur
welk gebruik maken mensen op moment van omgeving die niet gevaren zone is, maar die net
omgekeerde is tygris, eufraat, Nijl (vruchtbaar)?
o Zie Huidige Sudan
Grote rijk gevestigd genaamd Kush Empire in huidige egypte/Nubië (Sudan)
Red sea/ MZ
Nijl-rivier (vruchtbaar)
Sudan/ Egypte eigenlijk beide zeer belangrijk, maar verkiezen vaak Egypte als papa geschiedenis
1.5.Middellandse Zeegebied
Directe aanleiding perspectief geschiedenis anders te bekijken
Opdeling culturele zones
- Schotten chronologische ordening geschiedenis in 18 de eeuw – evolutie speelt zich
chronologisch af
Zoeken naar uitgangspunten Braudel; Mondiale kijk Wat als ik de MZ als geheel bestudeer
Archeologen Peregrine en Horden: eenheid in geografische verscheidenheid, die veranderlijk is
Christenen, Ottomanen/moslims?
- Sterke religieuze grenzen
- Histoire evenimentielle
o Waarom gaan die in de MZ aan de slag samen?
o De MZ is een gebied van interacties die leiden tot diepe contacten maar waarbij ook
confrontaties niet te vermijden zijn
Peregrine en Horden vullen aan met de ecologische moeilijkheden dat
confrontaties kunnen aanbrengen
- Eigenlijk is die geografische zone een actor opzich los van de mens (wij bedenken technische
oplossingen zoals plantages, maar confrontatie met die ecologische problemen)
, Wat zijn nu de patronen die maken dat aspecten MZ ruimte beïnvloed worden door godsdienst
- Joodse gemeenten bij moslims en christenen verspreid over heel de MZ
o Enorm veel joodse manuscripten teruggevonden in Caïro
o Joodse families zouden als tactiek zich hebben verspreid over alle kusten van de MZ
en dus overal ergens iemand hebben voor stel we moeten ergens naartoe vertrekken
- Christendom verspreiden door koningen bv. dopen en dan wordt ook gewoon gebied
christenen
- Islam verspreidde enorm snel in 1 eeuw tijd met minder tegenstellingen en conflicten
onderling dan christenen
o Richting Spanje en Noord-Afrika enorm snel
Karel martel slag bij Poitiers 732
- Godsdiensten zijn een gemobiliseerde factor samen
o Creëren splitsingen en eenmaking
o Enorme gevolgen
Zien dus verschillende factoren die contacten kunnen veroorzaken
- Verovering, expansie, religies, handel, reizen...
Hoofdstuk 2: Christenen, moslims en Vikingen onderweg (7 de tot 12de eeuw)
2.1.Snelle islamexpansie
- De expansie op 1-2 eeuwen sterk toegenomen continentaal ook vanaf voornamelijk na het
overlijden van Mohammed 632
- Verspreidde elke richting uit – focus midden oosten (Leviant: Palestina, Syrië en Arabisch
Schiereiland)
- Ontstonden verschillende kalifaten die doorheen de eeuwen zullen regeren (soms ook
concurreren)
2.2.Verklaringen succes islamexpansie
Belangrijke factoren
- Factor Jihad – je wordt geboren in de groep (christendom bekering via doopsel)
o Directe afstammers of niet van profeet
- Culturele factor Arabische Taal (belangrijke eenheidsfactor binnen islam)
o Arabische taal wordt in alle verschillende regio’s geïmporteerd en dat verbindt die
regio’s = scherp sociaal onderscheid (bv. wij zijn Arabische sprekers van Arabische
schiereiland = beter dan die bij de Berbers? – die leerde Arabische en was niet hun
oorspronkelijke taal) dus eenheid en sociale gelaagdheid die dus ook leidt tot weg
pushen binnen in de eenmaking
- Politieke eenheid is niet ‘nodig’
o Er zijn altijd rivaliserende politieke eenheden
o Godsdienst meer eenheid als factor
Op zichzelf een mondiale factor
De islam gaat vanuit dat er een huis van de islam is
Inleiding
Kaart 1513 – hoe afrikaanse continent betrokken werd intercontinentaal en andere kant de
amerikaanse kant
Waarom interculturele contacten?
- Inzetten manier waarop beschavingen contact hadden met elkaar
o Zie afbeelding Vikingen tegen de Indianen die vanuit Groenland Amerika
bereikten
Wie eerste?
Russen? Die via noordpool gebied vroeger bereikte?
Vikingen? Recenter onderzoek?
Spanje/Portugal met Columbus?
- Amerikaanse continent is ge-Europaniseerd (bv. religie) hedendaags ook wel de
Amerikanisering (fastfood, technologie...)
- Handel? Godsdienst? Kennisuitwisseling? Menselijk contact? ...
Hoofdstuk 1 Westen : oudste westelijke globaliseringen
Kaart: Maar één dna van de mens
- Afrika, Europa en Azië sterk verbonden
- Azië Amerika / Groenland
o Amerikaanse bevolking voor stuk eeuwen afgesneden geweest
De eerste migraties hebben een eigen geschiedenis
- Amazonegebied Brazilië begint men meer vondsten te doen (opwarming van de aarde) en
daar stelt men in de vroegste tijden dat dan al in die regio connecties bestonden tussen
woonkernen over 100den kilometers verbonden waren
o Herontdekking dus wat spijtig genoeg veel uit beeld blijft
- Rond MZ de interacties het grootst zijn
o De lange afstanden van Amerika- EU – Azië zijn veel handelslijnen, maar natuurlijk
veel langer reizen dan in MZ
1.1.Amerikaanse routes
Kaart: periodes tot Columbus
- 1492 is niet de start van de geschiedenis van Amerikaans continent (Inca’s, Azteken,...)
- Zien patronen die niet zeer verschillend zijn met andere delen van de wereld = theorie Big
History
o Parallellen zonder dat er interactie is
- Bv. Inca netwerk en Mexicaanse netwerk
, - Moerasgebieden vanaf colombia tot Panama alternatieven via de zee zeer gevaarlijk – dit
zijn redenen waarom dat panama kanaal zo belangrijk was
- Pijltje naar Amazonegebied – veel interacties gezien, maar alleen Azteken en Inca’s zijn
degene die lange documentatie hebben bijgehouden (wie weet hoe veel andere civilizations
er waren en hoe lang die mee zouden zijn gegaan)
1.2. Incapad (verklaring 1: die ecologische veranderingen)
Waarom incapad? Inca’s waren veroveraars? maar er speelt meer mee dan enkel verovering
- Doen niet meer dan overnemen en sofisticeren van wat er voordien al was
- Incapaden waren al langer aanwezig
Dus waarom ontwikkeld?
o Het is eigenlijk de natuurlijke omgeving die de mens dwingt tot Intercultureel
contact!!! De Andes is een enorme muur van gebergte en links is er gewoon moeras
(bv. El niño weersfenomeen/ golfstroom stille Oceaan waarbij warme
wateroppervlakte richting Chille en Peru trekken gevolgen: vissterktes ,
stijgingsregens en wolken botsen tegen de bergen waardoor overstromingen en nood
aan plateau’s
= continuüm want soms nood overname van andere regio’s voor
voedseltekorten
Aan westelijke flank komen dus gemeenschappen die moeten contact opnemen
zodat ze kunnen overleven
Verticale integratie (rode streepjes) = navigeren want via die rode route kan je
naar een plateau voor voedselvoorzieningen
Spanjaarden 1520 in Mexico en decennia later in Peru (goud/Eldorado)
nieuwsgierig maar moesten leren hoe dit netwerk werkten (navigeren met
schepen ook) Wanneer ze die routes kenden, dan werd die confrontatie met
inca’s aangezet
Tahuantinsuyu: de vier windstreken
Native american identity die zo anders is dan de rest van de wereld
1.3.Woestijnvorming Sahara (verklaring 2: menselijke technieken toepassen/ technische
interventie bv. kamelen)
Ecologische uitdaging
- de uitdroging van de Sahara leidde tot nomaden (ca. 2500 v.Chr.) bleven wel navigeren
door deze omgeving, maar nood om te zoeken naar andere mogelijkheden zoals Kamelen/
dromedarissen i.p.v. paarden
o menselijke techniek toepassen (in Andes was dat dus wegen aanleggen en die
plateaus)
o dus steeds meer ook woestijnnomaden groepen
- woestijnvorming zorgde ervoor dat Subsahara Afrika niet van zelfsprekende manier
verbonden is met MZ/ Atlantische Oceaan
o geschiedenis die voor stuk qua communicatie onderscheid van Euraziatische
continent (anders dan woestijnen in Azië met bv. zijderoutes)
- aspecten kamelen?
o Kamelen ingezet als kameelcaravanen – soort groepsvorming om door woestijn te
trekken voor de overlevingskans te vergroten
, o Op bepaalde plaatsen is men sneller met metalen (legering) gaan maken dan op
andere plaatsen, specialisatie dus ook
Dus ook handel, maar ook systematisch iets want brengt hele culturen op
ander niveau
In Sahara nog specifieker want er zijn grote noden ten zuiden van de Sahara
(bv. Zout nodig) probleem is dat er geen zoutmijnen zijn (vinden die in
Marokko dus nood aan Zouthandel van dat Atlasgebergte naar zuiden dus
opnieuw geografische moeilijkheid leidt tot expertise en samenwerking/
technologisering)
1.4.Vallei Tigris (verklaring 3)
Graeber en Wengrow vragen gesteld of landbouw en steden in Mesopotamië het begin van
beschaving voorstelden.
- Er is geen twijfel dat de Tigris of Eufraat fantastische plekken en zo vruchtbaar waren...
(Babyloniërs, Assyriërs); maar moeten we daarom een scheiding maken tussen die culturen
(stedenvorming) en de jagersverzamelaars (de nomaden)
o Beiden zijn even essentieel voor landbouwsamenleving want de jagers vullen aan en
link leggen met stadsbeschaving
ze houden ook contact aan dynamiek van samenleving en menselijke
cultuur
welk gebruik maken mensen op moment van omgeving die niet gevaren zone is, maar die net
omgekeerde is tygris, eufraat, Nijl (vruchtbaar)?
o Zie Huidige Sudan
Grote rijk gevestigd genaamd Kush Empire in huidige egypte/Nubië (Sudan)
Red sea/ MZ
Nijl-rivier (vruchtbaar)
Sudan/ Egypte eigenlijk beide zeer belangrijk, maar verkiezen vaak Egypte als papa geschiedenis
1.5.Middellandse Zeegebied
Directe aanleiding perspectief geschiedenis anders te bekijken
Opdeling culturele zones
- Schotten chronologische ordening geschiedenis in 18 de eeuw – evolutie speelt zich
chronologisch af
Zoeken naar uitgangspunten Braudel; Mondiale kijk Wat als ik de MZ als geheel bestudeer
Archeologen Peregrine en Horden: eenheid in geografische verscheidenheid, die veranderlijk is
Christenen, Ottomanen/moslims?
- Sterke religieuze grenzen
- Histoire evenimentielle
o Waarom gaan die in de MZ aan de slag samen?
o De MZ is een gebied van interacties die leiden tot diepe contacten maar waarbij ook
confrontaties niet te vermijden zijn
Peregrine en Horden vullen aan met de ecologische moeilijkheden dat
confrontaties kunnen aanbrengen
- Eigenlijk is die geografische zone een actor opzich los van de mens (wij bedenken technische
oplossingen zoals plantages, maar confrontatie met die ecologische problemen)
, Wat zijn nu de patronen die maken dat aspecten MZ ruimte beïnvloed worden door godsdienst
- Joodse gemeenten bij moslims en christenen verspreid over heel de MZ
o Enorm veel joodse manuscripten teruggevonden in Caïro
o Joodse families zouden als tactiek zich hebben verspreid over alle kusten van de MZ
en dus overal ergens iemand hebben voor stel we moeten ergens naartoe vertrekken
- Christendom verspreiden door koningen bv. dopen en dan wordt ook gewoon gebied
christenen
- Islam verspreidde enorm snel in 1 eeuw tijd met minder tegenstellingen en conflicten
onderling dan christenen
o Richting Spanje en Noord-Afrika enorm snel
Karel martel slag bij Poitiers 732
- Godsdiensten zijn een gemobiliseerde factor samen
o Creëren splitsingen en eenmaking
o Enorme gevolgen
Zien dus verschillende factoren die contacten kunnen veroorzaken
- Verovering, expansie, religies, handel, reizen...
Hoofdstuk 2: Christenen, moslims en Vikingen onderweg (7 de tot 12de eeuw)
2.1.Snelle islamexpansie
- De expansie op 1-2 eeuwen sterk toegenomen continentaal ook vanaf voornamelijk na het
overlijden van Mohammed 632
- Verspreidde elke richting uit – focus midden oosten (Leviant: Palestina, Syrië en Arabisch
Schiereiland)
- Ontstonden verschillende kalifaten die doorheen de eeuwen zullen regeren (soms ook
concurreren)
2.2.Verklaringen succes islamexpansie
Belangrijke factoren
- Factor Jihad – je wordt geboren in de groep (christendom bekering via doopsel)
o Directe afstammers of niet van profeet
- Culturele factor Arabische Taal (belangrijke eenheidsfactor binnen islam)
o Arabische taal wordt in alle verschillende regio’s geïmporteerd en dat verbindt die
regio’s = scherp sociaal onderscheid (bv. wij zijn Arabische sprekers van Arabische
schiereiland = beter dan die bij de Berbers? – die leerde Arabische en was niet hun
oorspronkelijke taal) dus eenheid en sociale gelaagdheid die dus ook leidt tot weg
pushen binnen in de eenmaking
- Politieke eenheid is niet ‘nodig’
o Er zijn altijd rivaliserende politieke eenheden
o Godsdienst meer eenheid als factor
Op zichzelf een mondiale factor
De islam gaat vanuit dat er een huis van de islam is
