ENTREPRENEURIAL FINANCE – NL SAMENVATTING
Session 1: Introduction
1.1 Setting the stage
- Groeiend aantal private ondernemingen (niet-beursgenoteerd) entrepreneurial finance
- Start-ups moeten creatief zijn in financiering en meer doen met minder middelen
- “Ondernemer” = nieuwe oplossingen vinden voor bestaande problemen (Penrose, 1959)
- Ondernemerschap:
1) Herkennen van kansen
2) Onzekerheid
3) Beperkte middelen
- Financiering = structuring the deal: schuldfinanciering (leningen, obligaties, ...) VS aandelenfinanciering
(gewone aandelen, preferente aandelen, ...) instrumenten slim structureren om controle, rendement en
risico in evenwicht te houden
Entrepreneurial finance? De financiering en waardering van jonge, niet-beursgenoteerde ondernemingen.
Gaat over hoe ondernemers beslissingen nemen over geld wanneer ze nieuwe bedrijven starten of opschalen.
Verschilt van corporate finance, waar managers van gevestigde bedrijven werken met stabiele inkomsten en
toegang tot de kapitaalmarkt.
Waarom is waardering belangrijk voor ondernemers? Omdat elke belangrijke stap in een onderneming een
waarderingsmoment is:
1) Om kapitaal op te halen
2) Om een bedrijf te kopen/verkopen
3) Om een goede deal te sluiten
Waardering is crusciale vaardigheid voor investeerders en ondernemers
1.2 Entrepreneurial finance VS corporate finance
- Starten van een onderneming vereist meer dan een goed idee: ook geld, strategie en de juiste aanpak van
risico’s
- Zonder pad naar winstgevendheid is een bedrijf gewoon een hobby
Belangrijkste risico’s bij innovatieve groeibedrijven:
1) Technologisch risico – werkt de technologie wel?
2) Marktrisico – willen klanten betalen? Hoe groot is de markt?
3) Concurrentierisico – kunnen we ons beschermen tegen concurrentie?
4) Executierisico – kan het team leveren wat het belooft?
5) Regulatoir risico – juridische belemmeringen?
6) Financieringsrisico – kunnen we genoeg geld vinden?
Waarom is ondernemingsfinanciering anders?
Bij jonge bedrijven werken de klassieke modellen van corporate finance niet goed
Ondernemerschap = veel onzekerheid + beperkte middelen + asymmetrische informatie
Problemen met informatie en incentives - Twee agencyproblemen: Investor (principal) VS entrepreneur
(agent)
- Adverse selection (voor investering): investeerders weten niet of ze met de “juiste” ondernemer te maken
hebben
- Moral hazard (na investering): ondernemer gedraagt zich roekeloos of in eigenbelang
oorzaken: onduidelijkheid over waarde idee, vaardigheden ondernemer of toekomst + investeerder en
ondernemer interpreteren informatie verschillend
Hoe deze problemen aanpakken?
1) Informatie-asymmetrie verminderen via pre-investment screening, due diligence, post-investment
monitoring
2) Doelstellingen afstemmen: ondernemer moet eigen geld inbrengen, aandelen geven risico en potentieel
voordeel en gebruikt maken van aangepaste contracten en instrumenten
Kosten van kapitaal anders bij start-ups:
- Klassiek: CAPM = K = rf + B(rm – rf)
- Start-up: CAPM werkt niet want: geen diversificatie, illequiditeit, hoge transactiekosten hurdle rate =
minimale rendement dat een investeerder wilt behalen op een investering vooraleer er extra winst gedeeld
wordt met bijvoorbeeld het mngmt of de oprichters (min IRR)(pas als dit IRR gehaald is krijgt het mngmt een
extra bonus vb carries interest/ratchet) beschermt investeerders en stelt duidelijke prestatiedoelen voor het
team
Belangrijkste verschillen EF en CF:
Aspect Entrepreneurial Finance Corporate Finance
Financieringsbronne Friends & family, crowdfunding, angels, VC,
Banken, kapitaalmarkten
n incubators
Standaard due diligence,
Proces Screening, waardering, term sheet
onderpand
Groei Monitoring, governance, IP-bescherming Fusies, kapitaalbudget, IPO
Exitstrategie Verkoop of IPO Dividenden
,- Traditionele schuldfinanciering vaak niet mogelijk in start-up: geen historiek, geen onderpand, hoge
onzekerheid
- Wel aandelenfinanciering start-ups: business angels + venture capitalists preferente aandelen/
converteerbare leningen
- Waardering is moeiljk voor start-up daarom vaak contingente contracten: earn-outs, ratchets, milestones, ...
waardering afhankelijk maken van toekomstige prestaties
1.3 Stages of venture development
Een onderneming doorloopt verschillende groeifase, elk met eigen uitdagingen en financieringsbehoeften:
1. Seed
- Van idee tot eerste klant (eerste verkoop).
- Activiteiten: prototype ontwikkelen, testen, product aanpassen.
- Duurtijd: enkele maanden tot meerdere jaren.
- Doel: product/markt-fit bewijzen
- Financiering: eigen middelen, friends & family, subsidies, business angels
2. Start-up
- Van eerste verkoop tot break-even (winstgevendheid).
- Focus: product verbeteren, klantenbestand laten groeien, eerste processen opzetten.
- Bedrijf leert efficiënter werken en begint op te schalen.
- Doel: stabiele klantenbasis en omzetgroei
- Financiering: business angels, early-stage venture capital, accelerators
3. Growth/expansion
- Bedrijf is winstgevend, en start met nieuwe producten of markten.
- Er zijn verliezen op nieuwe initiatieven mogelijk, maar de kernactiviteit is winstgevend.
- Groei is de belangrijkste drijfveer.
- Doel: schaalvoordelen realiseren en marktpositie versterken
- Financiering: venture capital, private equity
4. Maturity
- De groei vertraagt, er zijn minder nieuwe projecten.
- Markt en concurrentie zijn verzadigd.
- Disruptieve nieuwkomers vormen mogelijk een bedreiging
- Doel: efficiëntie maximaliseren en stabiliteit behouden
- Financiering: traditionele bankleningen, beursgang (IPO), private equity
Moet je geld ophalen? Als je twijfelt dan is het antwoord nee! Start met bootstrapping!
Hoeveel geld moet je ophalen?
- More is better: Meer ruimte voor fouten en experimenten, minder tijd verliezen met voortdurend fundraisen,
sneller mensen aanwerven en uitbreiden MAAR grotere verwatering en hogere verwachtingen van
investeerders
- Less is more: Minder verwatering, bedrijf groeit waardering stijgt betere voorwaarden bij volgende ronde,
je blijft gefocust op prioiteiten MAAR risico op geldtekort en meer tijd kwijt aan meerdere rondes
Best practice: koppel je fondsenwerving aan duidelijke mijlpalen waarde aantonen en tegen een hogere
waardering nieuwe middelen ophalen! Customer traction, technologische validatie, execution ability
Cash runway: je moet altijd weten hoeveel maanden cash je nog hebt de ideale geldvoorraad is genoeg om tot
aan de volgende mijlpaal te geraken + extra marge (18 tot 24 maanden runway)
Burn rate: hoeveel geld je per maand verliest
Hoe kapitaal ophalen in een vroege fase (voor de eerste ronde)?
- Toon vroege klantintresse: pre-orders, pilotklanten, crowdfundingcampagne, ...
- Stel een sterk team samen: serie-ondernemers of technische topprofielen (mensen met ervaring), goede
balans (comparatief)
- Verlaag het technische risico
, Session 2: Sources of financing
Session 1: Introduction
1.1 Setting the stage
- Groeiend aantal private ondernemingen (niet-beursgenoteerd) entrepreneurial finance
- Start-ups moeten creatief zijn in financiering en meer doen met minder middelen
- “Ondernemer” = nieuwe oplossingen vinden voor bestaande problemen (Penrose, 1959)
- Ondernemerschap:
1) Herkennen van kansen
2) Onzekerheid
3) Beperkte middelen
- Financiering = structuring the deal: schuldfinanciering (leningen, obligaties, ...) VS aandelenfinanciering
(gewone aandelen, preferente aandelen, ...) instrumenten slim structureren om controle, rendement en
risico in evenwicht te houden
Entrepreneurial finance? De financiering en waardering van jonge, niet-beursgenoteerde ondernemingen.
Gaat over hoe ondernemers beslissingen nemen over geld wanneer ze nieuwe bedrijven starten of opschalen.
Verschilt van corporate finance, waar managers van gevestigde bedrijven werken met stabiele inkomsten en
toegang tot de kapitaalmarkt.
Waarom is waardering belangrijk voor ondernemers? Omdat elke belangrijke stap in een onderneming een
waarderingsmoment is:
1) Om kapitaal op te halen
2) Om een bedrijf te kopen/verkopen
3) Om een goede deal te sluiten
Waardering is crusciale vaardigheid voor investeerders en ondernemers
1.2 Entrepreneurial finance VS corporate finance
- Starten van een onderneming vereist meer dan een goed idee: ook geld, strategie en de juiste aanpak van
risico’s
- Zonder pad naar winstgevendheid is een bedrijf gewoon een hobby
Belangrijkste risico’s bij innovatieve groeibedrijven:
1) Technologisch risico – werkt de technologie wel?
2) Marktrisico – willen klanten betalen? Hoe groot is de markt?
3) Concurrentierisico – kunnen we ons beschermen tegen concurrentie?
4) Executierisico – kan het team leveren wat het belooft?
5) Regulatoir risico – juridische belemmeringen?
6) Financieringsrisico – kunnen we genoeg geld vinden?
Waarom is ondernemingsfinanciering anders?
Bij jonge bedrijven werken de klassieke modellen van corporate finance niet goed
Ondernemerschap = veel onzekerheid + beperkte middelen + asymmetrische informatie
Problemen met informatie en incentives - Twee agencyproblemen: Investor (principal) VS entrepreneur
(agent)
- Adverse selection (voor investering): investeerders weten niet of ze met de “juiste” ondernemer te maken
hebben
- Moral hazard (na investering): ondernemer gedraagt zich roekeloos of in eigenbelang
oorzaken: onduidelijkheid over waarde idee, vaardigheden ondernemer of toekomst + investeerder en
ondernemer interpreteren informatie verschillend
Hoe deze problemen aanpakken?
1) Informatie-asymmetrie verminderen via pre-investment screening, due diligence, post-investment
monitoring
2) Doelstellingen afstemmen: ondernemer moet eigen geld inbrengen, aandelen geven risico en potentieel
voordeel en gebruikt maken van aangepaste contracten en instrumenten
Kosten van kapitaal anders bij start-ups:
- Klassiek: CAPM = K = rf + B(rm – rf)
- Start-up: CAPM werkt niet want: geen diversificatie, illequiditeit, hoge transactiekosten hurdle rate =
minimale rendement dat een investeerder wilt behalen op een investering vooraleer er extra winst gedeeld
wordt met bijvoorbeeld het mngmt of de oprichters (min IRR)(pas als dit IRR gehaald is krijgt het mngmt een
extra bonus vb carries interest/ratchet) beschermt investeerders en stelt duidelijke prestatiedoelen voor het
team
Belangrijkste verschillen EF en CF:
Aspect Entrepreneurial Finance Corporate Finance
Financieringsbronne Friends & family, crowdfunding, angels, VC,
Banken, kapitaalmarkten
n incubators
Standaard due diligence,
Proces Screening, waardering, term sheet
onderpand
Groei Monitoring, governance, IP-bescherming Fusies, kapitaalbudget, IPO
Exitstrategie Verkoop of IPO Dividenden
,- Traditionele schuldfinanciering vaak niet mogelijk in start-up: geen historiek, geen onderpand, hoge
onzekerheid
- Wel aandelenfinanciering start-ups: business angels + venture capitalists preferente aandelen/
converteerbare leningen
- Waardering is moeiljk voor start-up daarom vaak contingente contracten: earn-outs, ratchets, milestones, ...
waardering afhankelijk maken van toekomstige prestaties
1.3 Stages of venture development
Een onderneming doorloopt verschillende groeifase, elk met eigen uitdagingen en financieringsbehoeften:
1. Seed
- Van idee tot eerste klant (eerste verkoop).
- Activiteiten: prototype ontwikkelen, testen, product aanpassen.
- Duurtijd: enkele maanden tot meerdere jaren.
- Doel: product/markt-fit bewijzen
- Financiering: eigen middelen, friends & family, subsidies, business angels
2. Start-up
- Van eerste verkoop tot break-even (winstgevendheid).
- Focus: product verbeteren, klantenbestand laten groeien, eerste processen opzetten.
- Bedrijf leert efficiënter werken en begint op te schalen.
- Doel: stabiele klantenbasis en omzetgroei
- Financiering: business angels, early-stage venture capital, accelerators
3. Growth/expansion
- Bedrijf is winstgevend, en start met nieuwe producten of markten.
- Er zijn verliezen op nieuwe initiatieven mogelijk, maar de kernactiviteit is winstgevend.
- Groei is de belangrijkste drijfveer.
- Doel: schaalvoordelen realiseren en marktpositie versterken
- Financiering: venture capital, private equity
4. Maturity
- De groei vertraagt, er zijn minder nieuwe projecten.
- Markt en concurrentie zijn verzadigd.
- Disruptieve nieuwkomers vormen mogelijk een bedreiging
- Doel: efficiëntie maximaliseren en stabiliteit behouden
- Financiering: traditionele bankleningen, beursgang (IPO), private equity
Moet je geld ophalen? Als je twijfelt dan is het antwoord nee! Start met bootstrapping!
Hoeveel geld moet je ophalen?
- More is better: Meer ruimte voor fouten en experimenten, minder tijd verliezen met voortdurend fundraisen,
sneller mensen aanwerven en uitbreiden MAAR grotere verwatering en hogere verwachtingen van
investeerders
- Less is more: Minder verwatering, bedrijf groeit waardering stijgt betere voorwaarden bij volgende ronde,
je blijft gefocust op prioiteiten MAAR risico op geldtekort en meer tijd kwijt aan meerdere rondes
Best practice: koppel je fondsenwerving aan duidelijke mijlpalen waarde aantonen en tegen een hogere
waardering nieuwe middelen ophalen! Customer traction, technologische validatie, execution ability
Cash runway: je moet altijd weten hoeveel maanden cash je nog hebt de ideale geldvoorraad is genoeg om tot
aan de volgende mijlpaal te geraken + extra marge (18 tot 24 maanden runway)
Burn rate: hoeveel geld je per maand verliest
Hoe kapitaal ophalen in een vroege fase (voor de eerste ronde)?
- Toon vroege klantintresse: pre-orders, pilotklanten, crowdfundingcampagne, ...
- Stel een sterk team samen: serie-ondernemers of technische topprofielen (mensen met ervaring), goede
balans (comparatief)
- Verlaag het technische risico
, Session 2: Sources of financing
