Samenvatting spoed en rampen

Zorg in instabiele en complexe situaties




Verpleegkunde in crisis en
noodsituatie

1 Noodplanning
Algemene principes en doelstellingen rampenmanagement – geneeskunde

 Wat is nu juist een noodsituatie?
o “Elke gebeurtenis die schadelijke gevolgen voor het maatschappelijke leven veroorzaakt
of kan veroorzaken, zoals een ernstige verstoring van de openbare veiligheid, een
ernstige bedreiging ten opzichte van het leven of de gezondheid van personen en/of ten
opzichte van belangrijke materiële belangen, en waarbij de coördinatie van de bevoegde
actoren, inclusief de disciplines, is vereist om de dreiging weg te nemen of om de nefaste
gevolgen van de gebeurtenis te beperken.”
 Wat?
o Noodplanning is het geheel van beleidsinstrumenten die bedoeld zijn om een snelle inzet
van beschikbare hulpverleningsmiddelen mogelijk te maken en een optimale coördinatie
van die middelen te realiseren
o Noodplannen worden opgesteld om te zorgen voor de bescherming van de bevolking en
het leefmilieu
 Hoe?
o Noodplannen worden opgesteld om een snelle en gecoördineerde hulpverlening
mogelijk te maken tijdens een noodsituatie en dit op niveau van de burgemeester,
gouverneur en minister
o Soorten noodplannen
 Multidisciplinair Nood- en interventieplan
 Algemeen Nood- en interventieplan (ANIP)
o Elke gemeente moet dat hebben: wie is burgemeester, wie
hoofd van …, wat gevaarlijke bedrijven, waar kinderopvang, waar
busbedrijven (voor vervoer), …
 Bijzonder Nood- en interventieplan (BNIP)
 Monodisciplinair interventieplan
 Intern noodplan




o Soorten noodplannen (Vb.: voor ten Miles, tomorrowland  BNIP wordt opgesteld want
hulpverlening is hier niet op voorbereid.)

Pagina 1 van 31

, Zorg in instabiele en complexe situaties



 Multidisciplinair Nood- en interventieplan
 Algemeen Nood- en interventieplan (ANIP)
o Bevat de algemene richtlijnen en de nodige informatie om het
beheer van een noodsituatie te waarborgen (vb. ANIP-stad
Antwerpen, enz.)
 Bijzonder Nood- en interventieplan (BNIP)
o Aanvulling bij het ANIP met bijkomende specifieke richtlijnen en
afspraken betreffende een specifiek risico (vb. Seveso
noodplannen, Tomorrowland, Antwerp 10-miles, enz.)
 Monodisciplinair interventieplan
 Regelt de interventiemodaliteiten per discipline in overeenstemming
met het NIP (vb. MIP)
 Intern noodplan (vb.: bij KDG, bij ziekenhuis, in gevangenis,)
 Opgesteld door bedrijf of instelling om schadelijke gevolgen van een
noodsituatie te beperken door aangepaste materiële en organisatorische
noodmaatregelen uit te werken
 Fasering
o Het niveau van de response op de noodsituatie is afhankelijk van criteria zoals:
 Feiten: wat is hier gebeurd?
 Geografische uitgestrektheid: per gemeente?  Burgemeester, of internationaal
: federale ministers
 Aantal slachtoffers,
 Milieu - effecten,
 Economische weerslag: vb. in Sues kanaal  stilliggen van zeevaart --> grote
inpakt op economie
 Sociale weerslag,
 Nodige middelen in te zetten in de noodhulp,
 Aard van de noodsituatie (Seveso, terrorisme, enz.)


Coördinatie door burgemeester wanneer de omvang van de
noodsituatie een beheer ervan op gemeentelijk niveau vereist
Gemeentelijk Afkondiging door territoriaal bevoegde burgemeester
e fase



Coördinatie door gouverneur wanneer de omvang van de noodsituatie
een beheer ervan op provinciaal niveau vereist of de directe gevolgen
Provinciale
van de noodsituatie het grondgebied van de gemeente overschrijden
fase Afkondiging door territoriaal bevoegde gouverneur

Nationale coördinatie door minister van Binnenlandse Zaken als o.a.
twee of meer provincies betrokken zijn, de inzetbare middelen
waarover een provincie beschikt beperkter zijn dan de in te zetten
Federale fase middelen
Afkondiging door de minister



 Disciplines: vermijden dat er onware dingen verspreidden worden.


Pagina 2 van 31

, Zorg in instabiele en complexe situaties




Discipline 1: Hulpverlening (Brandweer, Civiele Bescherming)

Discipline 2: Medisch – sanitaire en psychosociale hulpverlening (Ziekenhuizen, MUG, ZW,
RK, VK, PME, DSI)

Discipline 3: Politie van de plaats (Lokale politie – Federale politie)

Discipline 4: Logistieke steun (Civiele Bescherming, Eandis, FANC, …)
Er gebeurd iets in gemeente: iets moet afgesloten worden: hekken (mensen van gemeente)
Of chemisch product dat moet opgezogen moet worden  civiele bescherming,

Discipline 5: Informatie aan de bevolking (informatieambtenaar, bestuurlijke overheid)
 Elke discipline
o Staat onder commando van een DIR (Dir – BW; Dir – Med; Dir – Pol; Dir – Log; Dir – Info)
o Operationeel commando: Dir CP OPS
 Dir CP OPS: (hoofd) deze zitten allemaal samen rond tafel, info winnen en
besluiten nemen. Vragen aan Dir(ecteurs)  brand onder controle, naar waar
wind? zijn veel slachtoffers? Hulp nodig van brandweer? ,…
o Beleidsmatig commando: bevoegde overheid
 3 fasen:
 Gemeentelijke fase: Burgemeester
 Provinciale fase: Provinciegouverneur
 Federale fase: Federaal Minister Binnenlandse Zaken
 Operationele coördinatie: operationele commandopost (CP-OPS)
o Opdrachten:
 Eerste operationele situatierapport opmaken,
 Toezien op regelmatige informatie doorstroming over de evolutie van de
gebeurtenis naar de betrokken overheden en aan de NC112,
 Bevoegde overheden adviseren en de door hen genomen beslissingen (laten)
uitvoeren,
 Bestrijding van de noodsituatie (interventieterrein organiseren, zones opstellen,
enz.)
o Samenstelling:
 De CP-OPS bestaat uit minstens de directeurs van de op het terrein betrokken
disciplines




 Beleidscoördinatie: het coördinatiecomité (CC)
o Opdrachten:
 Noodsituatie evalueren,



Pagina 3 van 31

, Zorg in instabiele en complexe situaties



 De burgemeester/gouverneur/minister adviseren over de te nemen maatregelen
en beslissingen,
 Informatie organiseren aan de bevolking en aangrenzende gemeenten,
 Alle beschermingsacties nemen die nodig zijn om de veiligheid van de bevolking
te waarborgen en de uitvoering ervan coördineren
o Samenstelling:
 Het CC bestaat uit minstens de burgemeester/gouverneur/minister
 Wordt bijgestaan door het coördinatiecomité (vertegenwoordigers van de
disciplines en eventueel experts)
 Wat is nu juist een noodsituatie?
o Geen eenduidige definitie
o Invulling volgens ieders professionele achtergrond en ieders referentiekader:
 Ramp – incident – catastrophe – mass casualty incident – major incident –
multiple casualty incident – collectieve urgentie – rampspoedige gebeurtenis –
disaster – groot ongeval - …
 Algemeen kunnen we (vanuit medisch) perspectief stellen:
Een tijdelijke discrepantie tussen de vraag naar zorgverlening en het beschikbare
aanbod van zorgverlening
 Urgentie vs. Rampengeneeskunde
o Gelijkenissen:
 Onvoorspelbaar in aantal en aard
 Gelijklopende pathofysiologie en gelijklopend diagnostisch – therapeutisch
denken
 Ongeacht leeftijd
o Verschillen:
 Maximale resources voor individuele patiënt vs beperkte resources voor groot
aantal patiënten
 Ethisch denken
 Denken helemaal anders, Ethisch: wie eerste redden? Er is geen juist of
fout antwoord.
 Organisatorisch denken
 Beperkte aangepaste medische technieken (Beperkte middelen in acute fasen)
 Van urgentie – arts/verpleegkundige naar medical incident manager
 Hoofdopdrachten medische discipline:
o Bilan aantal slachtoffers en hun pathologie
o Deelnemen aan de evaluatie van het evolutieve risico
o Nodige medische middelen ter plaatse laten komen
o Zorgen verstrekken en conditioneren voor transport
o Regulatie: je wordt verantwoordelijke voor al de slachtoffers naar de juiste ziekenhuizen
te sturen (vb.: is er een neurochirurg? Is er een pediatrie? …) slachtoffers verdelen, …




 Opbouw rampensite



Pagina 4 van 31