Samenvatting - Oriëntatie op de wereld

Oriëntatie op de wereld 2
1. Visie oriëntatie op de wereld
1.1 Inleiding
Oriëntatie op de wereld = interdisciplinair vakgebied
 Vakgebied waarin kennis, methodes en inzichten
uit verschillende disciplines (of vakken) worden
gecombineerd.
Gericht op:

- Verkennen
- Begrijpen
- Actief omgaan met de fysieke, sociale, culturele en
historische aspecten van de wereld.
Nadruk ligt op: Onderzoekend leren, waarbij kinderen gestimuleerd worden om
vragen te stellen, te experimenteren en ontdekkingen te doen over hun wereld

Algemene bedoeling van oriëntatie op de wereld
Oriëntatie op de wereld:

- komt tegemoet aan de individuele verschillen van kinderen: de nadruk ligt
op ‘elk kind is uniek’.
- maakt alle leren tot levensecht leren
- biedt kinderen de kans om zich op sociaal en communicatief vlak te
ontplooien
- roept voortdurend op tot actie en engagement
- vertoont dynamiek en bewogenheid: tegenover zichzelf en de anderen en
de wereld…
- biedt de mogelijkheid tot samenhang tussen de verschillende leergebieden

Horizontale samenhang
 Leerdomeinen niet afzonderlijk behandelen: De werkelijkheid is een
geheel, dus ook het leren moet geïntegreerd zijn.
 Oriëntatie op de wereld is verbindend: Het zorgt voor samenhang
tussen verschillende leergebieden.
 Kleuters zijn van nature nieuwsgierig: Ze willen ontdekken,
onderzoeken en begrijpen.
 Motoriek en taal helpen bij hun ontdekkingstocht: Zo kunnen ze
actief de wereld verkennen.
 Leerkrachten spelen een belangrijke rol: Ze kunnen interesses
verbreden en verdiepen.
 Veel aanknopingspunten aanwezig: Thema’s liggen voor het grijpen in
de leefwereld van kleuters.

,  Klemtoon op zelf ontdekken: Kleuters moeten ruimte krijgen om op een
onderzoekende manier te leren.
 Brede ontwikkeling als doel: Door gevarieerde situaties aan te bieden,
help je kleuters groeien op verschillende vlakken (natuur, technologie,
maatschappij, tijd, ruimte, …).

1.2 Visie oriëntatie op de wereld
Jonge kinderen staan onbevangen en ontvankelijk in de wereld.
 Nieuwsgierig willen de werkelijkheid
o Exploreren
o Ontdekken
o Onderzoeken
o Begrijpen.

Ervaren, onderzoeken en doen staan centraal.
 Zes invalshoeken:
o Samenleving
o Bewegingscultuur
o Natuur
o Tijd
o Ruimte
o Techniek
 Kinderen ontdekken hoe alles met elkaar samenhangt.
Uitdagende vragen en onderzoekende opdrachten
 stimuleren tot exploreren, onderzoeken en experimenteren.


1.3 Wereld oriënterend denken
Voorwaarde om effectief te kunnen leren zijn:
Ä De ervaringen
Ä De beleving die kleuters hierbij opdoen
Ä De betrokkenheid

Belangrijke vragen voor de leerkracht.
Ä Hoe laat ik kleuters ervaringen opdoen?
Ä Hoe kan ik hun nieuwsgierigheid voeden?

Kenmerken van het denken van kleuters
🔄 Egocentrisch en concreet
 Kleuters denken egocentrisch
 Hebben behoefte aan speelse, concrete en zintuiglijke ervaringen

,  Denken en beleven anders dan volwassenen
 Maken geen onderscheid tussen levend en levenloos
→ Kenmerken van zichzelf kennen ze toe aan dingen (bv. speelgoed)
🧩 Op zoek naar samenhang
 Streven naar een samenhangend wereldbeeld
→ Die samenhang klopt niet altijd met onze logica
 Stellen veel waarom- en waartoevragen
→ Ze zoeken naar de bedoeling of toepassing van dingen

Wereldoriëntatie bij kleuters
🧪 Spontaan ontdekkend leren
 Is onvervangbaar
 Ontstaat door concrete ervaringen
 Kleuters ontdekken zélf de samenhang tussen handelen en
waarnemen
→ Dit vraagt voldoende tijd en ruimte om te verkennen
🧱 Belang van concreet materiaal
 Activiteiten met concreet materiaal beïnvloeden hun denkbeelden
over de werkelijkheid
 Kleuters leren door te verkennen
 Ze starten een experimentele dialoog met materialen en organismen:
→ Spelenderwijs, associatief, herhalend, onderzoekend
→ Ze delen ontdekkingen vaak met anderen

De leeromgeving als sleutel tot betrokkenheid
🌟 Een uitnodigende omgeving is essentieel:
 Moet veelzijdig en uitdagend materiaal bieden
 Moet alle zintuigen prikkelen
 Moet ruimte geven voor hardop denken
 Stimuleert betrokkenheid en zorgzaamheid
🌱 Natuur en levende organismen
 Kinderen kunnen zorgzaam omgaan met planten en dieren
 De levende natuur verhoogt de belevingskans en betrokkenheid
Maar: betrokkenheid kan ook buiten de natuur liggen, in een breder terrein