Bourdieu
Inhoudsopgave
Kapitaal: de energie van de sociale fysica ...................................................................................... 2
De sociale logica van velden ......................................................................................................... 6
Habitus ....................................................................................................................................... 11
Algerije: de causaliteit van het waarschijnlijke .............................................................................. 16
Het nieuwe kapitaal: sociale reprocutie en het onderwijssysteem ................................................. 20
De liefde voor kunst: de behoefte aan cultuur als gecultiveerde behoefte ...................................... 21
La Distinction .............................................................................................................................. 28
Intellectuelen: de utopie van a-topie: naar een sociologie van intellectuelen ................................. 34
De staat: een socio-logische conclusie......................................................................................... 44
Het examen ................................................................................................................................. 48
,Kapitaal: de energie van de sociale fysica
- Staat niet los van habitus en veld
- Bourdieu heeft atypische visie op theorie ó Habermas
o Habermas: theorie voor de theorie zonder echte empirische toepassing (en
dit geldt eigenlijk voor het gros van de auteurs van die tijd)
o Bourdieu: concepten als instrumenten die voor onderzoek bedoelt zijn en
door onderzoek verfijnd moeten worden
à Habitus, kapitaal, velden zijn open begrippen die in empirisch onderzoek gebruikt
moeten worden, zijn dus geen universele wetten
Net zoals er in de fysieke wereld een bepaalde kracht is (zwaartekracht!) die we niet zien
maar die wel allesbepalend is, is er in de sociale wereld ook een equivalent van
zwaartekracht. Die maakt dat grote sprongen (postbode klimt op tot CEO van de post)
heel zeldzaam zijn.
De ongelijkheid die ondanks de democratisering van het onderwijs blijft bestaan, valt niet
toe te kennen aan puur economische verschillen. Er moet dus een ander ingrediënt zijn
dat kinderen van Franse bourgeoisie en hoge opgeleiden het beter doen in het onderwijs.
ð Héritage culturel: cultureel erfgoed
o Taal: juiste uitspraak, grammatica
o Culturele kennis: literatuur, muziek…
Die socialisatie begint al heel vroeg waardoor het als een tweede natuur aanvoelt. Taal is
een duidelijk indicator hiervoor: accent valt moeilijk te verbergen.
#examenvraag: Schets de invloed van Weber op het denken van Bourdieu.
Weber: 3 centrale groeperingen
In de sociale wereld zijn er 3 basisgroeperingen die belangrijk zijn om sociale stratificatie
te begrijpen.
1. Klasse: bepaald door positie in de productieverhoudingen (klasse is niet gelijk aan
een groep ó Marx)
2. Stand: delen eenzelfde soort visie, mentaliteit en vormen in dat opzicht dus ook
meer een groep
3. Partij: groep die zich verenigt rond een bepaald doel om een belang te realiseren.
Ze hebben een kernboodschap à politieke partij is hier het basisvoorbeeld van
Bourdieu neemt deze op en gebruikt die om zijn kapitaalvormen te ontwikkelen.
Klasse à economisch kapitaal
Stand à cultureel kapitaal
Partij à sociaal kapitaal
,Economisch kapitaal: geheel aan materiële hulpbronnen
Cultureel kapitaal: bourdieu gebruikt aan het einde van zijn leven steeds minder dit begrip
maar informationeel kapitaal. Maar tegen die tijd was cultureel kapitaal wel al de
gangbare vorm. Met informationeel kapitaal bedoelt hij alle vormen van kennis die
materieel of symbolisch profijt (aanzien) kan putten.
Cultureel kapitaal is in dat opzicht te eng, het gaat niet enkel over cultuur, alle vormen van
kennis kunnen op bepaalde voorwaarden winst genereren.
Sociaal kapitaal: veel meer dan vrienden en kennissen, maar toegang tot een bepaald
netwerk dat bepaalde winsten oplevert.
Kapitaal = macht
- Geld is macht
o Maakt dingen mogelijk. Mensen met geld kunnen bepaalde ervaringen
meemaken die andere niet kunnen. Geld opent deuren.
o Accumulatie van geld vergt tijd à werken/investeren zijn handelingen die
zich in de tijd ontplooien
o Economisch kapitaal kan gemonopoliseerd worden en overgedragen
worden naar andere generaties
o De waarde van economisch kapitaal wordt bepaald door zijn schaarste
o Onderhevig aan devaluatie
- Kennis is macht
o Opent deuren
o Maakt dingen mogelijk
o Mensen met een bepaald soort kennis kunnen dingen die anderen niet
kunnen à met een laptop omgaan
o Net zoals geld verondersteld de accumulatie van cultureel kapitaal tijd
§ Verschil met economisch kapitaal: accumulatie economisch
kapitaal kan uitbesteedt worden aan derden
§ Cultureel kapitaal = zelf investeren en dat kost tijd
o Bepaalde kennisvormen kunnen ook gemonopoliseerd worden: dit soort
kennis is enkel voor ons
o Ook overerfbaar
o Onderhevig aan devaluatie
- Kennissen is macht
o Maken dingen mogelijk
o ‘lange arm’: papa kan je stageplaats fixen
o Verwerven van sociale relaties vergt ook tijd
o Kan worden gemonopoliseerd
o Overerfbaar: adelstitels, vandaag de dag niet adel maar wel nog steeds
geldig (Coucke, Trump…)
o Onderhevig aan devaluatie à als iedereen toegang heeft tot een exclusief
netwerk is het per definitie niet meer exclusief
ð Bepalen sociale positie en status
ð Elk van die 3 werken autonoom maar zijn wel sterk met elkaar verbonden
ð Bourdieu ziet economisch kapitaal nog steeds als de dominante kaptaalvorm
, Naast die 3 basisvormen heb je nog een 4de vorm van kapitaal = symbolisch kapitaal. Dit
is de vorm die elk van die 3 kapitaalsvormen aanneemt als het status genereerd.
Dingen worden pas kapitaal als er een markt (sociale ruimte) voor bestaat waarbij het een
bepaalde winst oplevert. Taal wordt pas een vorm van kapitaal in bv. onderwijs.
ð Die markt = velden
Bv. Gevorderde kennis van statistische methoden is winstgevend in veld van sociologie
maar veel minder in veld van wijsbegeerte
Velden = ruimte waarbinnen gestreden wordt over de waarde van bepaald kapitaal en
deze staat dus constant ter discussie. (zie les velden)
Je hebt een zekere mate van economisch kapitaal nodig om cultureel kapitaal te
verwerven in onderwijs à hoe meer de waarde daalt (iedereen haalt diploma’s) à meer
studeren à kost geld à om cultureel kapitaal te vergroten wordt de economische last
groter
Conversie van economisch kapitaal naar cultureel kapitaal maar ook:
Conversie van economisch kapitaal naar sociaal kapitaal:
- Sociale netwerken worden voornamelijk rond gift-tegengift cyclus opgebouwd à
veronderstelt een minimum aan kapitaal
o Mensen in armoede leven vaker in sociale isolatie
- Binnen logica van netwerk onderhouden = feesten zeer goede investering
3 kapitaalvormen zijn niet allemaal even standvastig voor Bourdieu
- Sociaal kapitaal is niet zo duurzaam
- Meest duurzame vorm = belichaamd cultureel kapitaal
o Duurt heel lang om te verwerven maar eens je het hebt verworven is het
bijna onmogelijk om het te verliezen
o Hebben wordt een zijn
- Economisch kapitaal kan verdwijnen (faillissement)
Hoe makkelijker kapitaal over te dragen is, hoe doorzichter het is
- Economische reproductie is een heel doorzichtige vorm van sociale reproductie
o Fils à papa
- Cultureel kapitaal is veel moeilijker over te dragen
o Vergt veel tijd
o Als cultureel kapitaal zich niet kan verzilveren in een diploma, ben je er niets
mee à vereist derden
o Is dus heel afhankelijk van onderwijssysteem om over te dragen
o Is een meer verhulde vorm, geeft idee weer van talent, natuurlijke gave
o Levert des te meer status op
o Voordeel diploma: niemand gaat jou competentie nog uitdagen, lot van de
autodidact is dat die constant zijn competentie moet bewijzen
Belangrijk onderscheid tussen vormen in cultureel kapitaal:
Inhoudsopgave
Kapitaal: de energie van de sociale fysica ...................................................................................... 2
De sociale logica van velden ......................................................................................................... 6
Habitus ....................................................................................................................................... 11
Algerije: de causaliteit van het waarschijnlijke .............................................................................. 16
Het nieuwe kapitaal: sociale reprocutie en het onderwijssysteem ................................................. 20
De liefde voor kunst: de behoefte aan cultuur als gecultiveerde behoefte ...................................... 21
La Distinction .............................................................................................................................. 28
Intellectuelen: de utopie van a-topie: naar een sociologie van intellectuelen ................................. 34
De staat: een socio-logische conclusie......................................................................................... 44
Het examen ................................................................................................................................. 48
,Kapitaal: de energie van de sociale fysica
- Staat niet los van habitus en veld
- Bourdieu heeft atypische visie op theorie ó Habermas
o Habermas: theorie voor de theorie zonder echte empirische toepassing (en
dit geldt eigenlijk voor het gros van de auteurs van die tijd)
o Bourdieu: concepten als instrumenten die voor onderzoek bedoelt zijn en
door onderzoek verfijnd moeten worden
à Habitus, kapitaal, velden zijn open begrippen die in empirisch onderzoek gebruikt
moeten worden, zijn dus geen universele wetten
Net zoals er in de fysieke wereld een bepaalde kracht is (zwaartekracht!) die we niet zien
maar die wel allesbepalend is, is er in de sociale wereld ook een equivalent van
zwaartekracht. Die maakt dat grote sprongen (postbode klimt op tot CEO van de post)
heel zeldzaam zijn.
De ongelijkheid die ondanks de democratisering van het onderwijs blijft bestaan, valt niet
toe te kennen aan puur economische verschillen. Er moet dus een ander ingrediënt zijn
dat kinderen van Franse bourgeoisie en hoge opgeleiden het beter doen in het onderwijs.
ð Héritage culturel: cultureel erfgoed
o Taal: juiste uitspraak, grammatica
o Culturele kennis: literatuur, muziek…
Die socialisatie begint al heel vroeg waardoor het als een tweede natuur aanvoelt. Taal is
een duidelijk indicator hiervoor: accent valt moeilijk te verbergen.
#examenvraag: Schets de invloed van Weber op het denken van Bourdieu.
Weber: 3 centrale groeperingen
In de sociale wereld zijn er 3 basisgroeperingen die belangrijk zijn om sociale stratificatie
te begrijpen.
1. Klasse: bepaald door positie in de productieverhoudingen (klasse is niet gelijk aan
een groep ó Marx)
2. Stand: delen eenzelfde soort visie, mentaliteit en vormen in dat opzicht dus ook
meer een groep
3. Partij: groep die zich verenigt rond een bepaald doel om een belang te realiseren.
Ze hebben een kernboodschap à politieke partij is hier het basisvoorbeeld van
Bourdieu neemt deze op en gebruikt die om zijn kapitaalvormen te ontwikkelen.
Klasse à economisch kapitaal
Stand à cultureel kapitaal
Partij à sociaal kapitaal
,Economisch kapitaal: geheel aan materiële hulpbronnen
Cultureel kapitaal: bourdieu gebruikt aan het einde van zijn leven steeds minder dit begrip
maar informationeel kapitaal. Maar tegen die tijd was cultureel kapitaal wel al de
gangbare vorm. Met informationeel kapitaal bedoelt hij alle vormen van kennis die
materieel of symbolisch profijt (aanzien) kan putten.
Cultureel kapitaal is in dat opzicht te eng, het gaat niet enkel over cultuur, alle vormen van
kennis kunnen op bepaalde voorwaarden winst genereren.
Sociaal kapitaal: veel meer dan vrienden en kennissen, maar toegang tot een bepaald
netwerk dat bepaalde winsten oplevert.
Kapitaal = macht
- Geld is macht
o Maakt dingen mogelijk. Mensen met geld kunnen bepaalde ervaringen
meemaken die andere niet kunnen. Geld opent deuren.
o Accumulatie van geld vergt tijd à werken/investeren zijn handelingen die
zich in de tijd ontplooien
o Economisch kapitaal kan gemonopoliseerd worden en overgedragen
worden naar andere generaties
o De waarde van economisch kapitaal wordt bepaald door zijn schaarste
o Onderhevig aan devaluatie
- Kennis is macht
o Opent deuren
o Maakt dingen mogelijk
o Mensen met een bepaald soort kennis kunnen dingen die anderen niet
kunnen à met een laptop omgaan
o Net zoals geld verondersteld de accumulatie van cultureel kapitaal tijd
§ Verschil met economisch kapitaal: accumulatie economisch
kapitaal kan uitbesteedt worden aan derden
§ Cultureel kapitaal = zelf investeren en dat kost tijd
o Bepaalde kennisvormen kunnen ook gemonopoliseerd worden: dit soort
kennis is enkel voor ons
o Ook overerfbaar
o Onderhevig aan devaluatie
- Kennissen is macht
o Maken dingen mogelijk
o ‘lange arm’: papa kan je stageplaats fixen
o Verwerven van sociale relaties vergt ook tijd
o Kan worden gemonopoliseerd
o Overerfbaar: adelstitels, vandaag de dag niet adel maar wel nog steeds
geldig (Coucke, Trump…)
o Onderhevig aan devaluatie à als iedereen toegang heeft tot een exclusief
netwerk is het per definitie niet meer exclusief
ð Bepalen sociale positie en status
ð Elk van die 3 werken autonoom maar zijn wel sterk met elkaar verbonden
ð Bourdieu ziet economisch kapitaal nog steeds als de dominante kaptaalvorm
, Naast die 3 basisvormen heb je nog een 4de vorm van kapitaal = symbolisch kapitaal. Dit
is de vorm die elk van die 3 kapitaalsvormen aanneemt als het status genereerd.
Dingen worden pas kapitaal als er een markt (sociale ruimte) voor bestaat waarbij het een
bepaalde winst oplevert. Taal wordt pas een vorm van kapitaal in bv. onderwijs.
ð Die markt = velden
Bv. Gevorderde kennis van statistische methoden is winstgevend in veld van sociologie
maar veel minder in veld van wijsbegeerte
Velden = ruimte waarbinnen gestreden wordt over de waarde van bepaald kapitaal en
deze staat dus constant ter discussie. (zie les velden)
Je hebt een zekere mate van economisch kapitaal nodig om cultureel kapitaal te
verwerven in onderwijs à hoe meer de waarde daalt (iedereen haalt diploma’s) à meer
studeren à kost geld à om cultureel kapitaal te vergroten wordt de economische last
groter
Conversie van economisch kapitaal naar cultureel kapitaal maar ook:
Conversie van economisch kapitaal naar sociaal kapitaal:
- Sociale netwerken worden voornamelijk rond gift-tegengift cyclus opgebouwd à
veronderstelt een minimum aan kapitaal
o Mensen in armoede leven vaker in sociale isolatie
- Binnen logica van netwerk onderhouden = feesten zeer goede investering
3 kapitaalvormen zijn niet allemaal even standvastig voor Bourdieu
- Sociaal kapitaal is niet zo duurzaam
- Meest duurzame vorm = belichaamd cultureel kapitaal
o Duurt heel lang om te verwerven maar eens je het hebt verworven is het
bijna onmogelijk om het te verliezen
o Hebben wordt een zijn
- Economisch kapitaal kan verdwijnen (faillissement)
Hoe makkelijker kapitaal over te dragen is, hoe doorzichter het is
- Economische reproductie is een heel doorzichtige vorm van sociale reproductie
o Fils à papa
- Cultureel kapitaal is veel moeilijker over te dragen
o Vergt veel tijd
o Als cultureel kapitaal zich niet kan verzilveren in een diploma, ben je er niets
mee à vereist derden
o Is dus heel afhankelijk van onderwijssysteem om over te dragen
o Is een meer verhulde vorm, geeft idee weer van talent, natuurlijke gave
o Levert des te meer status op
o Voordeel diploma: niemand gaat jou competentie nog uitdagen, lot van de
autodidact is dat die constant zijn competentie moet bewijzen
Belangrijk onderscheid tussen vormen in cultureel kapitaal:
