samenvatting persoonsgerichte ondersteuningsplanning

HOOFDSTUK 1: INTRODUCTIE
ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP

Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe kwaliteit van leven, de inclusie
en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.

METHODISCH HANDELEN

= basiskenmerk van ons orthopedagogisch handelen  bestaat uit vier centrale kenmerken:

Doelgericht Gewenste doelen samen voorop stellen + samen nadenken over hoe jullie aan deze
vooropgestelde doelen kunnen werken
BELANGRIJK  de persoon zelf heeft de regie
Bewust Afvragen welke invloed jouw gedrag op de ander heeft.
Je kan duiden waarom je met die persoon op die bepaalde manier handelt.  dit sluit niet
uit dat je niet meer intuïtief kan handelen
Systematisch Stap voor stap handelen + elke stap in de richting van de gewenste situatie + moet
verbonden zijn met de voorafgaande situatie.
Zodra iets in gang gezet is, vraag je je telkens af wat de volgende stap moet zijn en welke
ondersteuning de persoon daarbij nodig heeft.
Procesmatig Loopt alles volgens plan?  voortdurend afvragen of je in de richting van het
vooropgestelde doel werkt en of er eventuele bijsturingen nodig zijn.
Je vertrekt ALTIJD vanuit de vraag van de persoon.

Je hebt een functionele relatie met de persoon.

VERSCHILLENDE SOORTEN PLANNEN (ALS NEERSLAG VAN METHODISCH HANDELEN)
beleidsplan afdelingsplan Persoonlijk ondersteuningsplan
- Organisatie - Onderdeel organisatie - Individu
Visie, missie, doelstellingen + Vertaling doelstelling vanuit Specifieke ondersteuning voor
werkwijze van de organisatie beleidsplan voor specifieke één specifieke persoon
afdeling



VAN HANDELINGSPLANNING NAAR EEN PERSOONSGERICHT ONDERSTEUNINGSPROCES

Sinds jaren ’80: handelingsplan = centraal begrip in de orthopedagogiek

 Definitie van Rink voor handelingsplan = het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich
beraden over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten verbeterd kan worden ten gevolge
van hun eigen optreden naar de cliënten toe.

Klemtoon op  dynamiek, de betrokkenheid en permanente karakter van proces

 ‘het gebeuren’ = iets dynamisch = permanent gebeuren = handelen stopt nooit

 hierdoor komen we tot gelijke indelingen van verschillende processen:




1

,BESLUIT  we vinden in deze verschillende cyclische processen in grote lijnen steeds dezelfde fasen terug: dit
hebben we in één schema gegoten = cyclisch proces met 4 fasen:



Rink spreekt over ‘de instelling’  die we binnen de tijdsgeest van de jaren
’80 moeten plaatsen.

Handelingsplan zinvol als we … werken? (waar)

 Residentieel
 Ambulant
 Outreachend werken

De term: ‘funtionarissen’  enkel deskundigen moeten zich met het
handelingsplan bezighouden, MAAR wie in een voorziening kan worden
beschouwd als deskundig?

Klomp maakte daarom onderscheid tussen drie verschillende modellen:

Het deskundigheidsmodel Opstellen van het plan = taak van de deskundigen (orthopedagoog,
psycholoog, psychiater, hoofdopvoeder)
+ gaan het vervolgens vertalen naar degenen die de personen dagelijks
ondersteunen
Het betrokkenheidmodel Staat centraal = de professionals die dagelijks ondersteuning bieden aan de
personen
Staan dicht bij de persoon  gaan zelfstandig plan opstellen (kunnen wel
beroep doen op specifieke deskundigen)
Het participatiemodel Opmaken plan  verantwoordelijkheid van de persoon zelf en iedereen die
nauw betrokken is bij de persoon = staan centraal (nemen als volwaardige
partners deel aan het proces)
Vertrekken vanuit leven van alledag



Rink spreekt daarnaast over ‘de leefsituatie’  beklemtoont dat handelingsplan gaar over een persoon in een
specifieke context:

 Wie is de persoon?
 Wie is het netwerk/ de context rond de persoon?

Tot slot stelt Rink dat het gaat over ‘hun eigen optreden’  hij verwijst hier naar het samen handelen.




VAN DE PAST NAAR DE FUTURE


2

, Enkel focus op beperking Wensen, dromen, sterktes, krachten
Medisch denken Ondersteuningsnoden
Focus op verzorgen Samen met bewoner en netwerk
Deskundigen beslissen wat er gebeurd Kwaliteit van leven




PARADIGMAOMSLAG

= een grote ingrijpende verandering in de manier waarop een bepaald onderwerp of fenomeen wordt
begrepen en bestudeert.

sinds de jaren 90’ paradigmaomslag

 Persoon in totaliteit met ook oog voor mogelijkheden en veerkracht.
 Natuurlijk netwerk als partner waarmee men in dialoog gaat.
 Niet enkel oog voor de kwaliteit van de zorg, maar focus meer en meer ook op kwaliteit van leven =
van zorg-  ondersteuningsdenken
 Persoon centraal en heeft de regie over zijn leven = geïndividualiseerde ondersteuning


WHAT’S IN A NAME
Verschillende namen  (individueel) ondersteuningsplan, behandelplan, therapieplan, (individueel)
handelingsplan, zorgplan, begeleidingsplan, hulpverleningsplan

Wij kiezen voor:

 Persoonsgericht ondersteuningsproces  de persoon zelf wordt centraal gesteld + ondersteuning
vertrekt vanuit de noden

Het hele cyclische proces dat ons orthopedagogische handelen stuurt.

 Persoonlijk ondersteuningsplan  nadruk wordt gelegd op de persoonsgerichte benadering bij het
plannen van ondersteuning aan personen

Is het neergeschreven product van dit doorlopen proces.




UITDAGINGEN


3

, UITDAGINGEN OP VERSCHILLENDE NIVEAUS

Economisch niveau:

 Schaarste aan middelen (begrotingstekort)

Sociaal-politiek niveau:

 Nadruk op sociaal-maatschappelijke voordelen die voortvloeien uit persoonsgericht ondersteuning,
gecombineerd met de verwachtingen dat organisaties efficiënter en effectiever moeten gaan werken

Professioneel niveau:

 Verschuiving van algemene dienstverlening naar geïndividualiseerde ondersteuning.

 deze drie niveaus beïnvloeden elkaar

UITDAGING OP ORGANISATIENIVEAU  GEÏNDIVIDUALISEERDE ONDERSTEUNING

Nieuw kwaliteitsdecreet (3 mei 2023):

 Brede visie op kwaliteit (kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg neemt belangrijke plek in)
 Decreet plaatst participatie van de persoon
 Organisaties moeten zichtbaar maken hoe ze doelgericht ondersteuning aanbied die bijdraagt tot
kwaliteit van personen

 het persoonsgerichte ondersteuningsproces en daarbij het persoonlijk ondersteuningsplan kunnen dit
zichtbaar maken

MAAR het persoonlijk ondersteuningsplan heeft een dubbele doelstelling wat zorgt voor hindering: enerzijds
focus op doelstelling van de voorziening en anderzijds focus op de persoon.

UITDAGINGEN VOOR PROFESSIONALS

Hoe maken we een bruikbaar (haalbaar) POP dat bijdraagt tot de kwaliteit van leven van de persoon?

 Uitdaging om een POP te ontwikkelen dat daadwerkelijk een werkinstrument is waarmee ze in de
dagelijkse praktijk aan de slag kunnen
 Budget nodig voor implementeren van kwalitatief persoonsgericht ondersteuningsproces
 Grote personeelstekorten
 Behoefte aan training over het persoonsgericht ondersteuningsproces bij professionals  wat komt er
wel en wat komt er niet in?
 POP blijft vaak iets waar organisatiedoelstellingen belangrijker zijn dan persoonlijke doelstellingen

Hoe kunnen we de persoon zelf actief betrekken binnen dit hele proces?

 Personen die niet voor zichzelf kunnen spreken zijn vaak minder betrokken, dan personen die welk
kunnen communiceren  hoe kunnen we het POP toegankelijk maken

Hoe kunnen we vlot samenwerken met alle betrokkenen uit het persoonlijk en professionele netwerk van de
persoon?




4