Psychologie
Psychodynamisch perspectief
Inleiding
- Grondlegger Sigmund Freud
- De psychoanalyse van Freud focust op het onbewuste als motor van ons gedrag.
- De psychoanalyse bestaat dus niet.
- Het gaat in al deze varianten telkens om volgende essenties: hoe mensen hun onbewuste
wensen en verlangens vervullen in samenhang met de mogelijkheden en beperkingen
vanuit de omgeving.
Mensbeeld en uitgangspunten
- Mens = driftwezen, voortduurend op weg naar lustbevrediging
- De mens is geen rationeel wezen. Hij is, minder dan hij zelf denkt, geen baas over
zichtzelf. Hij geeft, minder dan hij denkt, zelf richting aan het eigen leven.
- Menselijk gedrag wordt in belangrijke mate bepaald door krachten waar hij zelf geen vat
op heeft: enerzijds op aangeboren factoren en anderzijds op omgevingsfactoren die hij
niet steeds naar zijn hand kan zetten.
- Menselijk gedrag in het hier-en-nu, volgens het psychodynamisch perspectief, een functie
van het verleden en dan vooral van de ervaringen die mensen, in hun kindertijd hebben
opgedaan. In het verleden zijn deze ervaringen onbewust is terwijl ze wel ingrijpend
kunnen geweest zijn.
- Het onbewuste bestaat uit wensen die niet geaccepteerd werden en onderdrukt
werden/worden door de omgeving. De maatschappij zorgt ervoor dat men deze driften
en instincten niet ongeremd uitgeleeft, maar dat er een laagje vernis van fatsoen
overheen wordt gelegd.
- Het waarneembare gedrag van mensen wordt dus bepaald door zowel de onbewuste
wensen als het verbod/gebod erop. Het Conflictmodel
- twee belangrijke consequenties
o we bepalen ons gedrag niet of veel minder dan we zelf willen/lopen/denken; het
wordt meer dan ons lief is mee bepaald door onbewuste krachten waar we geen
greep op hebben.
o Als ons gedrag heeft betekenis, waarbij de uitingsvorm wordt bepaald door twee
invloeden: de wens en het verbod/gebod
- Psychdynamisch perspectief, geen wezenlijk verschil tussen normaal en gestoord gedrag.
- Het onstaan van beide soorten gedrag is met dezelfde principes te verklaren.
1
,Constructie van het onbewust
- Het bewustzijn 3 concepten
o Het bewuste
o Het onbewuste
o Het voorbewuste
- Het bewuste is de verzameling aan mechanismen die iemand bij zichzelf herkent als
motieven van zijn gedrag en waarvoor hij controle heeft.
- Bewuste, wat iemand kent van zichzelf en op basis waarvan hij bewust kan kiezen om iets
te doen of te laten.
- Het onbewuste is de tegenpool van het bewuste. Het onbewuste bestaat zowel uit nooit
bewust geworden driften als uit verdrogen inhouden.
- Deze laatste onbewuste inhouden ontstaan omdat we onaangename gevoelens en
gedachten zoveel mogelijk willen mijden. We ervaren liever lust dan onlust. Wat we
willen vermijden, verdringen, we uit ons ‘ bewuste bewustzijn’ naar het onbewuste.
- Van dit proces – de verdringen – zijn we ons troywens vaak niet bewust.
- Het is een vat vol onlustgevoelens, waar de wetten van de logica zijn losgelaten en die
voordurend dreigen door te dringenn in ons bewuste leven
- Hou goed voor ogen dat het onbewuste geen plek is maar een modus een niet (meer
van) willen weten
- Het is de uitkomst van een mentaal proces waar men zich, zoals gezegd, vaak niet bewust
van is.
- Ervoor zorgen dat wat in het onbewuste zat, kost energie en ontsnapt soms aan onze
controle
- Het voorbewuste is een ‘overgangsmodus’ tussen het bewuste en het onbewuste.
2
, Persoonlijkheidstheorie
Constructie van de persoonlijkheid
- Persoonlijkheid is 3 delen gevormd vanaf de geboorte tot de volwassenheid maar met
grote nadruk op de vroege kindertijd
- Het ‘ES’ of het onbewuste werkt volgens het lustprincipe en houdt weinig of geen reking
met de eisen of de verwachtingen van de omgeving.
- Het onbewuste gebaseerd op het lustprincipe, dan is er tegelijkertijd de vaststelling dat
deze bevrediging eigenlijk altijd te laat komt.
- Een conflict = Spannening tussen de verlangens naar bevrediging (lustprincipe) en de
staat vvan onlust (frustratie)
- Een deel van het onbewuste groeit, net door de invloed van de buitenwereld of de
omgeving, uit tot het ‘ich’ of het ‘ik’.
- Eerste instantie ik ten dienst van de driftbevrediging
- Het ik is vrij egocentrisch de omgeving te manipuleren
- Op deze manier levert het een strijd met de buitenwereld.
- Tweede instantie beseft het IK dat het, om te kunnen ‘overleven’ in de omgeving,
realistisch moet zijn: naast het driftmatige vanuit het onbewuste zijn er de verwachting
vanuit de omgeving.
- Het IK voert dus niet alleen strijd met wat vanuit de omgeving op hem afkomt, maar ook
met wat hem vanuit het onbewuste aanstuurt.
- Het IK heeft de opdracht de verbindende factor te zijn tussen onze interne driften en
onze extrene handelingen en verwachtingen. Het IK tracht een compromie te vinden
tussen onze ‘blinde driften’ en het aanvaardbaar handelen
- Het IK bewuste contorlecentrum van ons handelen.
- aantal copingsstrateën: die ons laten zien hoe het IK zich als verbindende factor tussen
interne driften en externe handelingen met vallen en opstaan tracht staande t ehouden
tav zichzelf en de anderen.
- Volwassene en sterk IK e bevredigende combinatie van spontaniteit en behoedzaamheid.
- Hij is star noch impulsief
- Beheerst verstandige plannen bedenken en uitvoeren
- Andere niet belet die ook te kunnen doen voor zichzelf
- Het IK het UBER-ICH of Boven-IK concept verwijst Freud de verwachtingen, eisen,
waarden, normen,… vanuit de omgeving
- De kennismaking met de buitenaf verwachte/opgelegde waarden, regels en normen.
- Extern geweten: Geleidelijk aan echter worden deze sociale waarden en normen
verinnerlijkt, waarvoor elk kind ze zichzelf oplegt, niet omdat anderen die van hem
verwachten, maar omdat hij er zich vanuit zichzelf rekening wil mee houden.
Geconfronteerd met waarden, normen en regels van binnenuit of maw met de eigen
keuzes
- Wanneer de verinnerlijkte regels, normen en waarden ervaren worden als komende
vanuit zichzelf dan spreken we van een ontwikkelde UBER ICH of boven -ik
3
Psychodynamisch perspectief
Inleiding
- Grondlegger Sigmund Freud
- De psychoanalyse van Freud focust op het onbewuste als motor van ons gedrag.
- De psychoanalyse bestaat dus niet.
- Het gaat in al deze varianten telkens om volgende essenties: hoe mensen hun onbewuste
wensen en verlangens vervullen in samenhang met de mogelijkheden en beperkingen
vanuit de omgeving.
Mensbeeld en uitgangspunten
- Mens = driftwezen, voortduurend op weg naar lustbevrediging
- De mens is geen rationeel wezen. Hij is, minder dan hij zelf denkt, geen baas over
zichtzelf. Hij geeft, minder dan hij denkt, zelf richting aan het eigen leven.
- Menselijk gedrag wordt in belangrijke mate bepaald door krachten waar hij zelf geen vat
op heeft: enerzijds op aangeboren factoren en anderzijds op omgevingsfactoren die hij
niet steeds naar zijn hand kan zetten.
- Menselijk gedrag in het hier-en-nu, volgens het psychodynamisch perspectief, een functie
van het verleden en dan vooral van de ervaringen die mensen, in hun kindertijd hebben
opgedaan. In het verleden zijn deze ervaringen onbewust is terwijl ze wel ingrijpend
kunnen geweest zijn.
- Het onbewuste bestaat uit wensen die niet geaccepteerd werden en onderdrukt
werden/worden door de omgeving. De maatschappij zorgt ervoor dat men deze driften
en instincten niet ongeremd uitgeleeft, maar dat er een laagje vernis van fatsoen
overheen wordt gelegd.
- Het waarneembare gedrag van mensen wordt dus bepaald door zowel de onbewuste
wensen als het verbod/gebod erop. Het Conflictmodel
- twee belangrijke consequenties
o we bepalen ons gedrag niet of veel minder dan we zelf willen/lopen/denken; het
wordt meer dan ons lief is mee bepaald door onbewuste krachten waar we geen
greep op hebben.
o Als ons gedrag heeft betekenis, waarbij de uitingsvorm wordt bepaald door twee
invloeden: de wens en het verbod/gebod
- Psychdynamisch perspectief, geen wezenlijk verschil tussen normaal en gestoord gedrag.
- Het onstaan van beide soorten gedrag is met dezelfde principes te verklaren.
1
,Constructie van het onbewust
- Het bewustzijn 3 concepten
o Het bewuste
o Het onbewuste
o Het voorbewuste
- Het bewuste is de verzameling aan mechanismen die iemand bij zichzelf herkent als
motieven van zijn gedrag en waarvoor hij controle heeft.
- Bewuste, wat iemand kent van zichzelf en op basis waarvan hij bewust kan kiezen om iets
te doen of te laten.
- Het onbewuste is de tegenpool van het bewuste. Het onbewuste bestaat zowel uit nooit
bewust geworden driften als uit verdrogen inhouden.
- Deze laatste onbewuste inhouden ontstaan omdat we onaangename gevoelens en
gedachten zoveel mogelijk willen mijden. We ervaren liever lust dan onlust. Wat we
willen vermijden, verdringen, we uit ons ‘ bewuste bewustzijn’ naar het onbewuste.
- Van dit proces – de verdringen – zijn we ons troywens vaak niet bewust.
- Het is een vat vol onlustgevoelens, waar de wetten van de logica zijn losgelaten en die
voordurend dreigen door te dringenn in ons bewuste leven
- Hou goed voor ogen dat het onbewuste geen plek is maar een modus een niet (meer
van) willen weten
- Het is de uitkomst van een mentaal proces waar men zich, zoals gezegd, vaak niet bewust
van is.
- Ervoor zorgen dat wat in het onbewuste zat, kost energie en ontsnapt soms aan onze
controle
- Het voorbewuste is een ‘overgangsmodus’ tussen het bewuste en het onbewuste.
2
, Persoonlijkheidstheorie
Constructie van de persoonlijkheid
- Persoonlijkheid is 3 delen gevormd vanaf de geboorte tot de volwassenheid maar met
grote nadruk op de vroege kindertijd
- Het ‘ES’ of het onbewuste werkt volgens het lustprincipe en houdt weinig of geen reking
met de eisen of de verwachtingen van de omgeving.
- Het onbewuste gebaseerd op het lustprincipe, dan is er tegelijkertijd de vaststelling dat
deze bevrediging eigenlijk altijd te laat komt.
- Een conflict = Spannening tussen de verlangens naar bevrediging (lustprincipe) en de
staat vvan onlust (frustratie)
- Een deel van het onbewuste groeit, net door de invloed van de buitenwereld of de
omgeving, uit tot het ‘ich’ of het ‘ik’.
- Eerste instantie ik ten dienst van de driftbevrediging
- Het ik is vrij egocentrisch de omgeving te manipuleren
- Op deze manier levert het een strijd met de buitenwereld.
- Tweede instantie beseft het IK dat het, om te kunnen ‘overleven’ in de omgeving,
realistisch moet zijn: naast het driftmatige vanuit het onbewuste zijn er de verwachting
vanuit de omgeving.
- Het IK voert dus niet alleen strijd met wat vanuit de omgeving op hem afkomt, maar ook
met wat hem vanuit het onbewuste aanstuurt.
- Het IK heeft de opdracht de verbindende factor te zijn tussen onze interne driften en
onze extrene handelingen en verwachtingen. Het IK tracht een compromie te vinden
tussen onze ‘blinde driften’ en het aanvaardbaar handelen
- Het IK bewuste contorlecentrum van ons handelen.
- aantal copingsstrateën: die ons laten zien hoe het IK zich als verbindende factor tussen
interne driften en externe handelingen met vallen en opstaan tracht staande t ehouden
tav zichzelf en de anderen.
- Volwassene en sterk IK e bevredigende combinatie van spontaniteit en behoedzaamheid.
- Hij is star noch impulsief
- Beheerst verstandige plannen bedenken en uitvoeren
- Andere niet belet die ook te kunnen doen voor zichzelf
- Het IK het UBER-ICH of Boven-IK concept verwijst Freud de verwachtingen, eisen,
waarden, normen,… vanuit de omgeving
- De kennismaking met de buitenaf verwachte/opgelegde waarden, regels en normen.
- Extern geweten: Geleidelijk aan echter worden deze sociale waarden en normen
verinnerlijkt, waarvoor elk kind ze zichzelf oplegt, niet omdat anderen die van hem
verwachten, maar omdat hij er zich vanuit zichzelf rekening wil mee houden.
Geconfronteerd met waarden, normen en regels van binnenuit of maw met de eigen
keuzes
- Wanneer de verinnerlijkte regels, normen en waarden ervaren worden als komende
vanuit zichzelf dan spreken we van een ontwikkelde UBER ICH of boven -ik
3
