0 De mediamachine
Media = alomtegenwoordig in onze steeds meer digitaliserende maatsch : groot belang
Media-industrie is op korte tijd v toestand v schaarste naar overvloed geëvolueerd
media zijn onlosmakelijk verbonden met bijna alle aspecten v ons leven
Mediacontent = product v aandachtecon gericht op grijpen en behouden v aandacht v
mediaconsument
dient in belangrijke mate een commerciële logica : investeringen id productie en
distributie moet terugverdiend worden
Complex netwerk v mediabedrijven : maken/verdelen/verkopen/commercialiseren
mediacontent
Bedrijven behoren tot verschillende deelsectoren : werken volgens andere econ principes,
hebben aparte marktstructuur en -dynamiek en uiteenlopende businessmodellen (vb kranten
en magazines, radio- en tv-omroepen, persagentschappen,…)
= vormen samen mediasector
Techn ontwikkelingen : moeilijker om afbakening v mediasector volgens medium te behouden
Toenemende convergentie tussen deelsectoren
Concentreren v verschillende media-activiteiten onder 1 dak leidde tot multimediale
mediabedrijven (vb DPD media, Mediahuis) die actief zijn in verschillende deelsectoren
Vb grens tussen televisiesector en nieuwsmediasector bijna onmogelijk te trekken
Digitale techn doet traditionele afbakening nog verder afbrokkelen : platformen zoals
yt/tiktok/insta zijn moeilijker in 1 vakje te stoppen
traditionele mediabedrijven gebruiken deze platformen ook om hun mediacontent ah
publiek aan te bieden
Grenzen tussen aparte deelsectoren v media-industrie zijn vndg min of meer gesloopt
Ook geografische grenzen zijn bijna volledig verdwenen : internationale
technologieplatformen steken klassieke mediabedrijven voorbij
Lokale mediabedrijven krijgen intense concurrentie v internationale spelers zoals
google/netflix
sommige v deze internationale spelers zoals apple/amazon halen niet eens het
meeste v hun inkomsten uit de mediasector, maar hebben wel belangrijke
mediaplatformen (vb apple tv+, twitch)
Internationalisering : de wereld is een mondiaal dorp geworden door moderne techn
dankzij het internet is de andere kant vd wereld letterlijk slechts 1 klik verwijderd
Digitale platformen nemen steeds vaker rol v poortwachter v klassieke mediabedrijven over :
zij beslissen welke content we consumeren
, daarvoor schreven de klassieke nieuwsmedia, televisie-/radiozenders voor welke
content we lezen/bekijken/beluisteren
Grote platformen (vb yt/insta/netflix) hebben manier waarop we media consumeren
grondig veranderd : elke consument krijgt gepersonaliseerd aanbod
Veel minder mensen spenderen tijd aan klassiek mediamerken
Deze ontwikkelingen stellen het businessmodel v klassieke mediabedrijven op de proef en
kunnen de toekomst ervan in gevaar brengen
Media in beweging
Mediabedrijven werken in snel veranderende wereld (internationalisering, digitalisering,
platformisering) gekenmerkt door techn vooruitgang, financieel-econ onzekerheid,
globalisering, geopol instabiliteit, verschuivingen in mediaconsumptie, maatsch polarisatie,…
Polycrisis : verschillende neg ontwikkelingen versterken elkaar
situatie v permanente onzekerheid : ‘future shock’ = te veel veranderingen op korte
tijd leiden tot angst en frustratie bij grote groep mensen
Veel mediabedrijven hebben moeite om snelle opeenvolging v veranderingen bij te
benen en zich aan te passen ad nieuwe spelregels vd digitale econ
Mediabedrijven moeten digitaal transformeren en met nieuwe businessmodellen
experimenteren om relevant te blijven : moeten zichzelf opnieuw uitvinden (velen zullen
hierin niet slagen)
Veranderingen worden vaak als baanbrekend omschreven, maar zijn niet zelden ‘oude wijn in
nieuwe zakken’ : ‘hoe meer dingen veranderen, hoe meer ze hetzelfde blijven’
Vb populariteit v streaming betekent niet dood v tv : tv wordt minder live (lineair) bekeken,
streaming vormt innovatieve distributiemanier om deze content op aanvraag bij publiek te
brengen
streaming biedt producenten v tv of andere audiovisuele content een alternatief om
hun content te verdelen
tv-bedrijven die eigen streamingplatformen opzetten (vb disney+/vrt max) bewijzen
dat tv niet dood is : content wordt verder bekeken, op welke manier ze ook
verdeeld/geconsumeerd wordt
Oud en nieuw leven met en naast elkaar voort : meeste gezinnen in VL kopen
streamingsabbonement zonder betaaltelevisieabonnement op te zeggen
tv en streaming vullen elkaar eerder aan, dan dat ze elkaar vervangen
Lineaire (live) tv blijft het reclamemedium bij uitstek : deze zenders zetten steeds meer in op
eigen streamingplatformen
netflix etc schuiven steeds meer op richting televisiemodel (vb 1 afl per week)
Werelden v klassieke tv-zenders en streamingplatformen komen steeds dichter bij
elkaar : tv past zich voortdurend aan aan de veranderende voorkeuren/verwachtingen
vd mediaconsument
,Mediamorphosis : proces waarbij oude en nieuwe media eerst naast elkaar bestaan en
langzamerhand met elkaar verweven raken (ipv elkaar vervangen)
snel einde v traditionele media voorspellen = kort door de bocht : impact v digitale
techn op mediasector is een evolutie, geen revolutie
Om de toekomst vd media-industrie te verkennen is het zinvol om achteruit te blikken :
patronen uit het verleden helpen ons beter het heden te begrijpen en mogelijke
toekomstscenario’s te bedenken
Huidige structuur media-econ = gebaseerd op ontwikkelingen uit het verleden : kan enkel
begrepen worden met goed inzicht id historische dynamiek tussen verschillende maatsch
krachten die tot deze structuur hebben geleid
Mediatechnologie is in grote mate afh v de heersende machtsverhouding binnen de
samenleving
potentieel v nieuwe mediatech wordt sterk beïnvloedt door overheidsinterventie en
regulering
Media zijn geen koekjes
Mediabedrijven zijn geen koekjesfabrieken of autoproducenten : ze worden blootgesteld aan
vergelijkbare finacieel-econ wetmatigheden als andere sectoren, maar hebben enkele spec
econ kenmerken
1 No business like the media business
Voor jaren ’70 vertoonde mediasector amper commerciële kenmerken (vooral buiten VS) :
kleinschalige mediabedrijven met weinig concurrentie onderling
Vanaf jaren ’80 wereldwijde liberaliseringsgolf : snelle commercialisering v mediasector
monopolies v publieke omroepen in EU
doorbraak commerciële tv en radio
marketingdenken steeds meer ingeburgerd bij kranten- en persbedrijven
Besef : wetensch inzichten in financiële en econ krachten noodzakelijk om ontluikende
media-econ beter te begrijpen
Vanaf jaren ’90 dijt vakgebied vanuit N-Amerika uit naar andere delen vd wereld =
internationalisering v media-econ
+ internationale expansie v amerikaanse mediabedrijven
+ opkomst v multinationale media-ondernemingen
+ integratie v regionale mediamarkten id wereldwijde media-econ
Media-econ : past econ theorieën/concepten/principes toe om werking en structuur v
mediabedrijven en -industrieën te verklaren
, Robert Picard = 1 vd grondleggers : media-economen bestuderen hoe mediabedrijven
met de beschikbare middelen de info- en entertainmentbehoeften v
publiek/adverteerders/maatsch vervullen
Middelen zijn beperkt en kunnen niet in alle behoeften voorzien : schaarste
Econ = wetensch vd schaarste
Media-econ focust dus op hoe mediabedrijven hun schaarse middelen op efficiënte wijze
aanwenden om vraag nr mediaproducten tegemoet te komen
Schaarse middelen nodig voor productie v goederen/diensten = productiefactoren
- Arbeid : creatief talent (media-industrie = ‘poeple business’
digitale tech verandert arbeidsomstandigheden in snel tempo : werk wordt
instabieler en flexibeler, processen worden geautomatiseerd, belang v digitale
‘knowhow’ neemt toe
- Grondstoffen : materiële (vb krantenpapier, opnamestudio) of immateriële (vb data,
programmarechten)
kunnen extern worden aangekocht, deel uitmaken v bedrijfsovername of intern
ontwikkeld zijn
- Kapitaal : nodig om te investeren in arbeid en grondstoffen, kan worden verstrekt door
eigenaars, beursgang of externe financiers (vb bank)
Prijs v productiefactoren komt tot stand door spel v vraag en aanbod = 1 vd meest
fundamentele principes v vrijemarktecon : prijs v een goed wordt bepaald wnr vraag en
aanbod in evenwicht zijn
als vraag daalt, zal prijs dalen als vraag stijgt, zal prijs stijgen
evenwicht tussen vraag en aanbod = altijd in beweging : vraag kan wijzigen als…
- consumenten andere behoeften of voorkeuren krijgen
- wnr ze door stijgende prijzen naar alternatieven uitwijken (vb kabelknippers)
aanbod evolueert ook voortdurend door…
- veranderende grondstofprijzen,
- aanbod v concurrerende producten
- door tech voortuigang (vb aantal papieren kranten vermindert)
Econ draait rond creëren v schaarste, maar op eerste zicht wordt media-econ gekenmerkt
door overvloed (gigantisch aanbod v content, platformen, toestellen)
Mediaproducten = publiek goed : niet-rivaliserend (vb als wij heel veel nr spotify luisteren,
betekent dat niet dat iem anders er minder naar kan luisteren)
Schaarste in media-econ is zoals dat een goede vriendin belangrijker is dan vele volgers
mediabedrijven creëren kunstmatige schaarste bij gebrek aan tech schaarste in
digitale wereld
- exclusieve uitzendrechten : opbod tussen verschillende aanbieders
- toegang tot mediaproducten beperkt voor niet-betalende gebruikers
- kopieerbeveiliging
- sommige boeken worden in bep oplage/als collectors items uitgebracht
- …
Media = alomtegenwoordig in onze steeds meer digitaliserende maatsch : groot belang
Media-industrie is op korte tijd v toestand v schaarste naar overvloed geëvolueerd
media zijn onlosmakelijk verbonden met bijna alle aspecten v ons leven
Mediacontent = product v aandachtecon gericht op grijpen en behouden v aandacht v
mediaconsument
dient in belangrijke mate een commerciële logica : investeringen id productie en
distributie moet terugverdiend worden
Complex netwerk v mediabedrijven : maken/verdelen/verkopen/commercialiseren
mediacontent
Bedrijven behoren tot verschillende deelsectoren : werken volgens andere econ principes,
hebben aparte marktstructuur en -dynamiek en uiteenlopende businessmodellen (vb kranten
en magazines, radio- en tv-omroepen, persagentschappen,…)
= vormen samen mediasector
Techn ontwikkelingen : moeilijker om afbakening v mediasector volgens medium te behouden
Toenemende convergentie tussen deelsectoren
Concentreren v verschillende media-activiteiten onder 1 dak leidde tot multimediale
mediabedrijven (vb DPD media, Mediahuis) die actief zijn in verschillende deelsectoren
Vb grens tussen televisiesector en nieuwsmediasector bijna onmogelijk te trekken
Digitale techn doet traditionele afbakening nog verder afbrokkelen : platformen zoals
yt/tiktok/insta zijn moeilijker in 1 vakje te stoppen
traditionele mediabedrijven gebruiken deze platformen ook om hun mediacontent ah
publiek aan te bieden
Grenzen tussen aparte deelsectoren v media-industrie zijn vndg min of meer gesloopt
Ook geografische grenzen zijn bijna volledig verdwenen : internationale
technologieplatformen steken klassieke mediabedrijven voorbij
Lokale mediabedrijven krijgen intense concurrentie v internationale spelers zoals
google/netflix
sommige v deze internationale spelers zoals apple/amazon halen niet eens het
meeste v hun inkomsten uit de mediasector, maar hebben wel belangrijke
mediaplatformen (vb apple tv+, twitch)
Internationalisering : de wereld is een mondiaal dorp geworden door moderne techn
dankzij het internet is de andere kant vd wereld letterlijk slechts 1 klik verwijderd
Digitale platformen nemen steeds vaker rol v poortwachter v klassieke mediabedrijven over :
zij beslissen welke content we consumeren
, daarvoor schreven de klassieke nieuwsmedia, televisie-/radiozenders voor welke
content we lezen/bekijken/beluisteren
Grote platformen (vb yt/insta/netflix) hebben manier waarop we media consumeren
grondig veranderd : elke consument krijgt gepersonaliseerd aanbod
Veel minder mensen spenderen tijd aan klassiek mediamerken
Deze ontwikkelingen stellen het businessmodel v klassieke mediabedrijven op de proef en
kunnen de toekomst ervan in gevaar brengen
Media in beweging
Mediabedrijven werken in snel veranderende wereld (internationalisering, digitalisering,
platformisering) gekenmerkt door techn vooruitgang, financieel-econ onzekerheid,
globalisering, geopol instabiliteit, verschuivingen in mediaconsumptie, maatsch polarisatie,…
Polycrisis : verschillende neg ontwikkelingen versterken elkaar
situatie v permanente onzekerheid : ‘future shock’ = te veel veranderingen op korte
tijd leiden tot angst en frustratie bij grote groep mensen
Veel mediabedrijven hebben moeite om snelle opeenvolging v veranderingen bij te
benen en zich aan te passen ad nieuwe spelregels vd digitale econ
Mediabedrijven moeten digitaal transformeren en met nieuwe businessmodellen
experimenteren om relevant te blijven : moeten zichzelf opnieuw uitvinden (velen zullen
hierin niet slagen)
Veranderingen worden vaak als baanbrekend omschreven, maar zijn niet zelden ‘oude wijn in
nieuwe zakken’ : ‘hoe meer dingen veranderen, hoe meer ze hetzelfde blijven’
Vb populariteit v streaming betekent niet dood v tv : tv wordt minder live (lineair) bekeken,
streaming vormt innovatieve distributiemanier om deze content op aanvraag bij publiek te
brengen
streaming biedt producenten v tv of andere audiovisuele content een alternatief om
hun content te verdelen
tv-bedrijven die eigen streamingplatformen opzetten (vb disney+/vrt max) bewijzen
dat tv niet dood is : content wordt verder bekeken, op welke manier ze ook
verdeeld/geconsumeerd wordt
Oud en nieuw leven met en naast elkaar voort : meeste gezinnen in VL kopen
streamingsabbonement zonder betaaltelevisieabonnement op te zeggen
tv en streaming vullen elkaar eerder aan, dan dat ze elkaar vervangen
Lineaire (live) tv blijft het reclamemedium bij uitstek : deze zenders zetten steeds meer in op
eigen streamingplatformen
netflix etc schuiven steeds meer op richting televisiemodel (vb 1 afl per week)
Werelden v klassieke tv-zenders en streamingplatformen komen steeds dichter bij
elkaar : tv past zich voortdurend aan aan de veranderende voorkeuren/verwachtingen
vd mediaconsument
,Mediamorphosis : proces waarbij oude en nieuwe media eerst naast elkaar bestaan en
langzamerhand met elkaar verweven raken (ipv elkaar vervangen)
snel einde v traditionele media voorspellen = kort door de bocht : impact v digitale
techn op mediasector is een evolutie, geen revolutie
Om de toekomst vd media-industrie te verkennen is het zinvol om achteruit te blikken :
patronen uit het verleden helpen ons beter het heden te begrijpen en mogelijke
toekomstscenario’s te bedenken
Huidige structuur media-econ = gebaseerd op ontwikkelingen uit het verleden : kan enkel
begrepen worden met goed inzicht id historische dynamiek tussen verschillende maatsch
krachten die tot deze structuur hebben geleid
Mediatechnologie is in grote mate afh v de heersende machtsverhouding binnen de
samenleving
potentieel v nieuwe mediatech wordt sterk beïnvloedt door overheidsinterventie en
regulering
Media zijn geen koekjes
Mediabedrijven zijn geen koekjesfabrieken of autoproducenten : ze worden blootgesteld aan
vergelijkbare finacieel-econ wetmatigheden als andere sectoren, maar hebben enkele spec
econ kenmerken
1 No business like the media business
Voor jaren ’70 vertoonde mediasector amper commerciële kenmerken (vooral buiten VS) :
kleinschalige mediabedrijven met weinig concurrentie onderling
Vanaf jaren ’80 wereldwijde liberaliseringsgolf : snelle commercialisering v mediasector
monopolies v publieke omroepen in EU
doorbraak commerciële tv en radio
marketingdenken steeds meer ingeburgerd bij kranten- en persbedrijven
Besef : wetensch inzichten in financiële en econ krachten noodzakelijk om ontluikende
media-econ beter te begrijpen
Vanaf jaren ’90 dijt vakgebied vanuit N-Amerika uit naar andere delen vd wereld =
internationalisering v media-econ
+ internationale expansie v amerikaanse mediabedrijven
+ opkomst v multinationale media-ondernemingen
+ integratie v regionale mediamarkten id wereldwijde media-econ
Media-econ : past econ theorieën/concepten/principes toe om werking en structuur v
mediabedrijven en -industrieën te verklaren
, Robert Picard = 1 vd grondleggers : media-economen bestuderen hoe mediabedrijven
met de beschikbare middelen de info- en entertainmentbehoeften v
publiek/adverteerders/maatsch vervullen
Middelen zijn beperkt en kunnen niet in alle behoeften voorzien : schaarste
Econ = wetensch vd schaarste
Media-econ focust dus op hoe mediabedrijven hun schaarse middelen op efficiënte wijze
aanwenden om vraag nr mediaproducten tegemoet te komen
Schaarse middelen nodig voor productie v goederen/diensten = productiefactoren
- Arbeid : creatief talent (media-industrie = ‘poeple business’
digitale tech verandert arbeidsomstandigheden in snel tempo : werk wordt
instabieler en flexibeler, processen worden geautomatiseerd, belang v digitale
‘knowhow’ neemt toe
- Grondstoffen : materiële (vb krantenpapier, opnamestudio) of immateriële (vb data,
programmarechten)
kunnen extern worden aangekocht, deel uitmaken v bedrijfsovername of intern
ontwikkeld zijn
- Kapitaal : nodig om te investeren in arbeid en grondstoffen, kan worden verstrekt door
eigenaars, beursgang of externe financiers (vb bank)
Prijs v productiefactoren komt tot stand door spel v vraag en aanbod = 1 vd meest
fundamentele principes v vrijemarktecon : prijs v een goed wordt bepaald wnr vraag en
aanbod in evenwicht zijn
als vraag daalt, zal prijs dalen als vraag stijgt, zal prijs stijgen
evenwicht tussen vraag en aanbod = altijd in beweging : vraag kan wijzigen als…
- consumenten andere behoeften of voorkeuren krijgen
- wnr ze door stijgende prijzen naar alternatieven uitwijken (vb kabelknippers)
aanbod evolueert ook voortdurend door…
- veranderende grondstofprijzen,
- aanbod v concurrerende producten
- door tech voortuigang (vb aantal papieren kranten vermindert)
Econ draait rond creëren v schaarste, maar op eerste zicht wordt media-econ gekenmerkt
door overvloed (gigantisch aanbod v content, platformen, toestellen)
Mediaproducten = publiek goed : niet-rivaliserend (vb als wij heel veel nr spotify luisteren,
betekent dat niet dat iem anders er minder naar kan luisteren)
Schaarste in media-econ is zoals dat een goede vriendin belangrijker is dan vele volgers
mediabedrijven creëren kunstmatige schaarste bij gebrek aan tech schaarste in
digitale wereld
- exclusieve uitzendrechten : opbod tussen verschillende aanbieders
- toegang tot mediaproducten beperkt voor niet-betalende gebruikers
- kopieerbeveiliging
- sommige boeken worden in bep oplage/als collectors items uitgebracht
- …
