Samenvatting sociale psychologie:
Hoofdstuk 1: Wat is sociale psychologie
1.1. Inleiding – de ‘dancing plague’
- 1518, Staatsburg
- Vrouw danst op straat & kan niet stoppen
- Anderen dansen mee
- Andere voorvallen
- Besmet met de dansziekte: dancing plague of dancing mania
Verklaringen:
- Bezeten door de duivel
- Epilepsie
- Vergiftiging
Verklaringen sociale psychologie:
- Maatschappelijk moeilijke omstandigheden → stressfactoren → grotere kans op
psychische aandoeningen
- Massahysterie & angst voor de plaag (hypochondrie = angst om ziek te worden)
1.2. Studieobject & definitie van de sociale psychologie
1.2.1. Materiële en formele object
Materiële object:
= gedrag
- Invloed van andere op gedrag van het individu
- Observeerbaar – subtiel
- Bewuste of onbewuste
Formele object
= wetmatigheden
- Wetenschap
- Erklären (verklaren) en bestehen (begrijpen)
1.2.2. Sociale psychologie vs. sociologie vs. algemene psychologie
Algemene psychologie Sociologie Algemene psychologie
- Gedrag van een - Gedrag van - Gedrag van groepen
individu in normale individuen - Samenleving in zijn
omstandigheden (=psychologie) in geheel
- Gedragingen binnen sociale relaties (= - Wetmatigheden in
en buiten een sociaal) sociale structuren
sociale context en gehelen
(groepen, cultuur,
maatschappij,
enz.)
,1.2.3. Overlap?
- Kijken wat de meerwaarde is van de wetenschappen
voor elkaar
- Beide verschillende invalshoeken zijn handig
1.2.4. Definitie
= Sociale psychologie is een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen
hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de
waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van
anderen.”
Ontleding:
- 3 doelen van psychologie
- Het individu
- Het sociale
- Het subjectieve
1.3. Geschiedenis van de sociale psychologie
1.3.1. Oudheid
Plato:
- Mensen bezitten geen aangeboren neiging tot sociaal gedrag
- Mens streeft vooral eigenbelangen na in zijn relaties met andere
Aristoteles:
- Mens = van nature een gemeenschapswezen
1.3.2. Eind 19e eeuw – begin 20e eeuw
Eerste stappen in de sociale psychologie samen met het ontstaan van de psychologie
- N. Triplett: fietsonderzoek
o Als mensen in groep fietsen, fietsen ze sneller
- G. Le Bon: collectieve geest
- G. Tarde: imitatie en contra-imitatie
o Imitatie: mensen van lagere Klaasen gaan gedrag van hogere klasse
immiteren waardoor hogere later anders moeten voordoen om een
onderscheid te hebben
o Contra-imitatie: het tegengestelde van nadoen, afzetten regenover
modellen
Eerste tijdschrift waarin werd verwezen naar de sociale psychologie
- ‘The journal of abnormal psychology and Social psychology’ – 1921
- ‘The journal of Abnormal Psychology’ – 1908
o Psychologie was sterk verbonden met hypnose en beïnvloeding
o Bekeken vanuit een zeer filosofische invalshoek, weinig ruimte voor
onderzoek en experimenten
- ‘The journal of Social Psychology’ – 1930
o Meer empirische vaststellingen
o Sluit sterker aan bij de sociale psychologie vandaag de dag
,1.3.3. Voor WO2
Zoektocht naar eigen identiteit
- Allport, boek 1924
→ Nam twijfel weg door te stellen: dat de sociale psychologie de studie is van het
gedrag van het individu in zoverre het andere individuen beïnvloedt of een reactie
vormt op het gedrag van andere individuen
- Sociale psychologie = onderdeel van de psychologie van het individu
- Definitie sociale psychologie = sociale beïnvloeding (Allport, 1924)
- Thema’s: sociale waarneming en attitudes
- Sociometrie = interpersoonlijke relaties in kaart brengen
o Met wie wel of niet willen samenwerken
1.3.4. Na WO2 + koude oorlog
Grote bloei van sociale psychologie
- Thema’s vanuit oorlogsvoering en rassenhaat: leiderschap, gehoorzaamheid,
groepsdruk (im)moreel gedrag, vooroordelen, enz.
- VS beheersten
1.3.5. 2e helft van 20e eeuw
Brede publiek aanspreken met populaire thema’s
- Experimenten
- Festinger: sektes
- Bv. D. Morris: De naakte aap, De mensentuin
o Verband tussen gedrag van primaten en de gedragingen van de mens
1.4. Het belang van ons sociale leven
- Mensen zijn kuddedieren
o Veilig voelen, overleven, taken verdelen, bij te leren, te ontplooien…
1.4.1. Sociale behoeften en huidhonger
Voorbeelden:
- Corona → lockdown
- Eenzaamheid
Gevolgen voor algemeen welbevinden:
- Verhoogd aantal oproepen bij Tele-Onthaal
- Angst en eenzaamheid
- Meer relationele problemen
- Meer mishandeling
Online alternatieven:
- Geen verzachting voor het sociale gemis
- Zoom fatigue
o = mentale uitputting die optreedt bij het veelvuldig luisteren en
converseren via platforms
o Uitputtende factoren:
▪ Maar een deel van het non-verbale zichbaar, veel ogen, gezichten
dichtbij, spiegelbeeld van jezelf
, ▪ Meer vergaderingen/ online meetings dan normaal (geen
verplaatsing nodig)
Lichamelijk contact:
- = sociale behoefte
- Knuffelcontact → huidhonger
o Gemis aan prikkels: knuffel, streling, kus…
Neurologisch:
- Insula
o Linkt tast en aanraking aan emotionele beleving en koppelt hier
aangenaam/ onaangenaam gevoel aan
- Oxytocine
o Knuffelhormoon, sociale contacten en vreugde gevoelens
- Positief effect op mentaal en fysiek welbevinden
Grotsyndroom:
- Na lange periode van beperkt sociaal contact
- Vergelijking: daglicht dat pijn doet na verblijf in donkere grot
- Verklaringen:
o Mens = gewoontedier (routines)
o Angst voor besmetting
1.4.2. Sociale verbondenheid in motivatietheorieën
Behoeftenhiëarchie van Abraham Maslow:
- Sociale verbondenheid speelt belangrijke rol
- Onderste lagen moeten voldaan zijn om naar boven te kunnen
gaan
Fysiologische behoeften Voedsel, water, slaap, seks
Veiligheid Zekerheid, stabiliteit, bescherming, structuur…
Liefde en samenhorigheid
Achting Respect en waardering, bij anderen en jezelf,
zelfvertrouwen
Zelfactualisering Behoeften om telenten te ontwikkelen en te groeien
waar je goed in bent
Zelf- deteminatietheorie van E. Deci en R. Ryan:
- 3 belangrijke voorwaarden voor intrinsieke motivatie
- 3 basisbehoeften (alle 3 even belangrijk)
o Universeel
o Geen hiërarchie
Autonomie Eigen controle over dingen die je doet
Bv. Huiswerk maken, werkgever
Competentie Gevoel van je bent goed in wat je doet als je taken en
verantwoordelijkheden beheerst
Relationele verbondenheid We hebben nood aan verbinding te hebben met
collega’s of medestudenten
Hoofdstuk 1: Wat is sociale psychologie
1.1. Inleiding – de ‘dancing plague’
- 1518, Staatsburg
- Vrouw danst op straat & kan niet stoppen
- Anderen dansen mee
- Andere voorvallen
- Besmet met de dansziekte: dancing plague of dancing mania
Verklaringen:
- Bezeten door de duivel
- Epilepsie
- Vergiftiging
Verklaringen sociale psychologie:
- Maatschappelijk moeilijke omstandigheden → stressfactoren → grotere kans op
psychische aandoeningen
- Massahysterie & angst voor de plaag (hypochondrie = angst om ziek te worden)
1.2. Studieobject & definitie van de sociale psychologie
1.2.1. Materiële en formele object
Materiële object:
= gedrag
- Invloed van andere op gedrag van het individu
- Observeerbaar – subtiel
- Bewuste of onbewuste
Formele object
= wetmatigheden
- Wetenschap
- Erklären (verklaren) en bestehen (begrijpen)
1.2.2. Sociale psychologie vs. sociologie vs. algemene psychologie
Algemene psychologie Sociologie Algemene psychologie
- Gedrag van een - Gedrag van - Gedrag van groepen
individu in normale individuen - Samenleving in zijn
omstandigheden (=psychologie) in geheel
- Gedragingen binnen sociale relaties (= - Wetmatigheden in
en buiten een sociaal) sociale structuren
sociale context en gehelen
(groepen, cultuur,
maatschappij,
enz.)
,1.2.3. Overlap?
- Kijken wat de meerwaarde is van de wetenschappen
voor elkaar
- Beide verschillende invalshoeken zijn handig
1.2.4. Definitie
= Sociale psychologie is een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen
hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de
waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van
anderen.”
Ontleding:
- 3 doelen van psychologie
- Het individu
- Het sociale
- Het subjectieve
1.3. Geschiedenis van de sociale psychologie
1.3.1. Oudheid
Plato:
- Mensen bezitten geen aangeboren neiging tot sociaal gedrag
- Mens streeft vooral eigenbelangen na in zijn relaties met andere
Aristoteles:
- Mens = van nature een gemeenschapswezen
1.3.2. Eind 19e eeuw – begin 20e eeuw
Eerste stappen in de sociale psychologie samen met het ontstaan van de psychologie
- N. Triplett: fietsonderzoek
o Als mensen in groep fietsen, fietsen ze sneller
- G. Le Bon: collectieve geest
- G. Tarde: imitatie en contra-imitatie
o Imitatie: mensen van lagere Klaasen gaan gedrag van hogere klasse
immiteren waardoor hogere later anders moeten voordoen om een
onderscheid te hebben
o Contra-imitatie: het tegengestelde van nadoen, afzetten regenover
modellen
Eerste tijdschrift waarin werd verwezen naar de sociale psychologie
- ‘The journal of abnormal psychology and Social psychology’ – 1921
- ‘The journal of Abnormal Psychology’ – 1908
o Psychologie was sterk verbonden met hypnose en beïnvloeding
o Bekeken vanuit een zeer filosofische invalshoek, weinig ruimte voor
onderzoek en experimenten
- ‘The journal of Social Psychology’ – 1930
o Meer empirische vaststellingen
o Sluit sterker aan bij de sociale psychologie vandaag de dag
,1.3.3. Voor WO2
Zoektocht naar eigen identiteit
- Allport, boek 1924
→ Nam twijfel weg door te stellen: dat de sociale psychologie de studie is van het
gedrag van het individu in zoverre het andere individuen beïnvloedt of een reactie
vormt op het gedrag van andere individuen
- Sociale psychologie = onderdeel van de psychologie van het individu
- Definitie sociale psychologie = sociale beïnvloeding (Allport, 1924)
- Thema’s: sociale waarneming en attitudes
- Sociometrie = interpersoonlijke relaties in kaart brengen
o Met wie wel of niet willen samenwerken
1.3.4. Na WO2 + koude oorlog
Grote bloei van sociale psychologie
- Thema’s vanuit oorlogsvoering en rassenhaat: leiderschap, gehoorzaamheid,
groepsdruk (im)moreel gedrag, vooroordelen, enz.
- VS beheersten
1.3.5. 2e helft van 20e eeuw
Brede publiek aanspreken met populaire thema’s
- Experimenten
- Festinger: sektes
- Bv. D. Morris: De naakte aap, De mensentuin
o Verband tussen gedrag van primaten en de gedragingen van de mens
1.4. Het belang van ons sociale leven
- Mensen zijn kuddedieren
o Veilig voelen, overleven, taken verdelen, bij te leren, te ontplooien…
1.4.1. Sociale behoeften en huidhonger
Voorbeelden:
- Corona → lockdown
- Eenzaamheid
Gevolgen voor algemeen welbevinden:
- Verhoogd aantal oproepen bij Tele-Onthaal
- Angst en eenzaamheid
- Meer relationele problemen
- Meer mishandeling
Online alternatieven:
- Geen verzachting voor het sociale gemis
- Zoom fatigue
o = mentale uitputting die optreedt bij het veelvuldig luisteren en
converseren via platforms
o Uitputtende factoren:
▪ Maar een deel van het non-verbale zichbaar, veel ogen, gezichten
dichtbij, spiegelbeeld van jezelf
, ▪ Meer vergaderingen/ online meetings dan normaal (geen
verplaatsing nodig)
Lichamelijk contact:
- = sociale behoefte
- Knuffelcontact → huidhonger
o Gemis aan prikkels: knuffel, streling, kus…
Neurologisch:
- Insula
o Linkt tast en aanraking aan emotionele beleving en koppelt hier
aangenaam/ onaangenaam gevoel aan
- Oxytocine
o Knuffelhormoon, sociale contacten en vreugde gevoelens
- Positief effect op mentaal en fysiek welbevinden
Grotsyndroom:
- Na lange periode van beperkt sociaal contact
- Vergelijking: daglicht dat pijn doet na verblijf in donkere grot
- Verklaringen:
o Mens = gewoontedier (routines)
o Angst voor besmetting
1.4.2. Sociale verbondenheid in motivatietheorieën
Behoeftenhiëarchie van Abraham Maslow:
- Sociale verbondenheid speelt belangrijke rol
- Onderste lagen moeten voldaan zijn om naar boven te kunnen
gaan
Fysiologische behoeften Voedsel, water, slaap, seks
Veiligheid Zekerheid, stabiliteit, bescherming, structuur…
Liefde en samenhorigheid
Achting Respect en waardering, bij anderen en jezelf,
zelfvertrouwen
Zelfactualisering Behoeften om telenten te ontwikkelen en te groeien
waar je goed in bent
Zelf- deteminatietheorie van E. Deci en R. Ryan:
- 3 belangrijke voorwaarden voor intrinsieke motivatie
- 3 basisbehoeften (alle 3 even belangrijk)
o Universeel
o Geen hiërarchie
Autonomie Eigen controle over dingen die je doet
Bv. Huiswerk maken, werkgever
Competentie Gevoel van je bent goed in wat je doet als je taken en
verantwoordelijkheden beheerst
Relationele verbondenheid We hebben nood aan verbinding te hebben met
collega’s of medestudenten
