Samenvatting aansprakelijkheidsrecht
Week 2
Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
214. Causaliteit: vestiging en omvang
Bij de causaliteit worden twee fasen onderscheiden:
1. De fase van de vestiging van aansprakelijkheid;
2. De fase van de omvang van de aansprakelijkheid.
In de eerste fase gaat het om de vraag of er aansprakelijkheid is, terwijl het in de tweede
fase gaat om de vraag of er aansprakelijkheid is, terwijl het in de tweede fase gaat om de
vraag hoever die aansprakelijkheid strekt. Bij de eerste fase moet er een causaal verband
bestaan tussen de onrechtmatige daad of wanprestatie en de schade.
215. Een (bewijs) probleem in de vestigingsfase
De omkeringsregels brengt mee dat het bestaan van een causaal verband tussen de
onrechtmatige daad of tekortkoming en het ontstaan van de schade wordt aangenomen,
tenzij degene die wordt aangesproken, bewijst dat de bedoelde schade ook zonder die
gedraging of tekortkoming zou zijn ontstaan. Voor het maken van deze uitzondering op art.
150 Rv is alleen plaats voor zover het gaat om schending van een norm die ertoe strekt een
specifiek gevaar ter zake van het ontstaan van schade bij een ander te voorkomen en als dit
gevaar door de normschending in het algemeen in aanmerkelijke mate wordt vergroot.
216. Van de adequatieleer naar de leer van de toerekening naar redelijkheid
Op grond van art. 6:98 BW komt alleen de schade die in zodanig verband staat met de
gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar berust dat zij hem, mede
gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade, als gevolg van deze gebeurtenis
kan worden toegerekend, voor vergoeding in aanmerking. Dit wordt de leer van toerekening
naar redelijkheid genoemd.
217. Multifactorbenadering
In de leer van de toerekening naar redelijkheid is het belangrijk om tot deelregels te komen
aan de hand van een afweging van verschillende factoren als aard van de aansprakelijkheid,
aard van de schade, mate van schuld en dergelijke. Sommige van deze factoren worden in
art. 6:98 BW, maar deze opsomming is niet limitatief. Ook andere factoren kunnen een rol
spelen, zoals de mate van schuld en de mate van voorzienbaarheid. Bij de aard van de
aansprakelijkheid kan je denken aan het onderscheid tussen schuld- en
risicoaansprakelijkheid, maar ook aan het onderscheid tussen contractuele aansprakelijkheid
en buitencontractuele aansprakelijkheid. Bij de aard van de schade ligt het voor de hand te
denken aan het onderscheid tussen personenschade, zaakschade en zuivere
vermogensschade.
AV&S 2013/4
1. Inleiding
De Hoge Raad heeft in de arresten Nationale-Nederlanden/zoon en Deloitte
Belastingadviseurs/H&H beheer uitgangspunten gegeven voor de causaliteitsonzekerheid.
Het uitgangspunt is dat degene die schadevergoeding vordert dit causale verband tussen de
normschending en de schade, moet stellen en bij betwisting dient te bewijzen.
Onder proportionele aansprakelijkheid wordt verstaan een aansprakelijkheid naar rato van
veroorzakingswaarschijnlijkheid of een aansprakelijkheid naar rato van de kans dat de
schade door de normschending waarop de aansprakelijkheid is gebaseerd, is veroorzaakt.
Bij de toepassing van het leerstuk van de kansschade wordt de oplossing gezocht voor het
causaliteitsbewijs in het hanteren van een ander schadebegrip. Vergoeding van kansschade
is namelijk in plaats van vergoeding van de daadwerkelijke schade.
,In het arrest Nationale-Nederlanden/zoon en moeder is een proportionele aansprakelijkheid
toegepast. In het arrest Deloitte Belastingadviseurs / H&H Beheer is het leerstuk kansschade
toegepast.
4.1 Echte proportionele aansprakelijkheid
Volgens de Hoge Raad wordt onder proportionele aansprakelijkheid verstaan een
aansprakelijkheid naar rato van veroorzakingswaarschijnlijk.
4.2 Kansschade en proportionele aansprakelijkheid: te onderscheiden figuren
Volgens de Hoge Raad moet onderscheid worden gemaakt tussen het leerstuk van de
proportionele aansprakelijkheid en de kansschade. Volgens de Hoge Raad kan proportionele
aansprakelijkheid een optie zijn als op zichzelf vaststaat of vast te stellen is dat er sprake is
van schade, maar onzeker of de oorzaak daarvan is gelegen in de normschending.
Toepassing van de leer van de kansschade kan volgens de Hoge Raad een geëigende
oplossing zijn als onzeker is of er wel sprake is van schade, omdat het de vraag is of zonder
de normovertreding de feitelijke situatie anders zou zijn geweest.
4.3 De motiveringsplicht van de rechter
Vanwege de terughoudendheid van de rechter bij de toepassing van de proportionele
aansprakelijkheid moet de rechter als hij hiertoe overgaat in zijn motivering verantwoorden
dat de strekking van de geschonden norm en de aard van de normschending deze
toepassing in het concrete geval rechtvaardigen.
4.4 Het vereiste van een reële kans en conditio sine qua non verband
De Hoge Raad sluit niet dat wat het conditio sine qua non verband in een concreet geval een
bijzondere bewijsregel wordt toegepast.
4.5 Proportionele aansprakelijkheid en de billijkheidscorrectie van art. 6:101 BW
Bij de toepassing van de proportionele aansprakelijkheid voor een billijkheidscorrectie van
het percentage van de vergoedingsplicht van de aansprakelijke persoon geen ruimte.
4.6 Resterende ruimte voor eigen schuld
Vermindering van de vergoedingsplicht vanwege eigen schuld onder omstandigheden is wel
mogelijk in geval van toepassing van een proportionele aansprakelijkheid. Het gaat dan om
de normale rechtstreekse toepassing van art. 6:101 lid 1 BW.
Boek
17. Inleiding
Het uitgangspunt is dat iemand alleen aansprakelijk is voor schade die in causaal verband
staat met gebeurtenissen waarvoor hij aansprakelijk wordt gehouden. Degene die
wanprestatie pleegt, onrechtmatig handelt of met een risicoaansprakelijkheid is belast, is
slechts gehouden tot vergoeding van de schade die het gevolg is van zijn wanprestatie,
onrechtmatige daad of onrechtmatigheid waarvoor hij het risico draagt.
18. Criteria ter bepaling van het causaal verband
Volgens de heersende leer geldt als uitgangspunt dat er een condicio sine qua non verband
moet bestaan tussen de schade en de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid wordt
gebaseerd om de veroorzaker van deze gebeurtenis tot vergoeding van de desbetreffende
schade aan te kunnen spreken. Door middel van de condicio sine qua non toets wordt
onderzocht of er feitelijk sprake is van een oorzakelijk verband. Zou de schade zonder de
desbetreffende wanprestatie, onrechtmatige gedraging niet of niet in dezelfde mate zijn
opgetreden. Uiteindelijk is bepalend of de schade in redelijkheid aan de hiervoor
aansprakelijk gestelde persoon is toe te rekenen in de zin van art. 6:98 BW. Dit impliceert
enerzijds met een positief antwoord op de condicio sine qua non toets het causaal verband
,niet per definitie gegeven en anderzijds is met een negatieve uitkomst van de condicio sine
qua non toets niet per definitie gegeven dat causaal verband niet aanwezig wordt
geoordeeld.
19. Reikwijdte condicio sine qua non toets
De condicio sine qua non toets geldt als uitgangspunt ten aanzien van iedere schadepost
afzonderlijk. Het maken van een onderscheid tussen de vestigingsfase van de
aansprakelijkheid en de omvangsfase van de aansprakelijkheid in het kader van de
vaststelling van het causaal verband.
20.1 Algemeen
Voor het aannemen van een condicio sine qua non verband is niet vereist dat 100%
zekerheid bestaat dat een bepaalde schadepost zonder de aansprakelijkheidsvestigende
gebeurtenis achterwege zou zijn gebleven. Aangenomen wordt dat een redelijke mate van
waarschijnlijkheid in dit verband voldoende is.
20.3 Redelijke mate van waarschijnlijkheid: een feitelijk criterium met normatieve invloeden
Voor het leveren van een condicio sine qua non verband is voldoende dat het oorzakelijk
verband naar de overtuiging van de rechter met een redelijke mate van waarschijnlijkheid
komt vast te staan. Hoewel dit een feitelijk oordeel betreft over het bestaan van een oorzaak-
gevolg-relatie, lijken normatieve invalshoeken een rol te spelen, zoals de aard van de
aansprakelijkheid en de aard van de schade.
21. Gevolg aanwezigheid condicio sine qua non verband
Hoewel voor de aanwezigheid van een causaal verband uiteindelijk bepalend is of de
desbetreffende schade in redelijkheid aan de aansprakelijkgestelde persoon kan worden
toegerekend, is met de aanwezigheid van een condicio sine qua non verband in beginsel zijn
aansprakelijkheid voor alle veroorzaakte schade gegeven.
22. Schadeplichtigheid
Bij het ontbreken van het condicio sine qua non verband is aansprakelijkheid in beginsel niet
aan de orde. Op dit beginsel wordt in de wet en in de rechtspraak uitzonderingen gemaakt.
Uiteindelijk is namelijk bepalend of de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid wordt
gebaseerd als oorzaak in de zin van art. 6:98 BW is aan te merken en derhalve of de schade
in redelijkheid aan de voor deze gebeurtenis aansprakelijkgestelde persoon kan worden
toegerekend.
24. Nadere afbakening: meervoudige causaliteit van aansprakelijkheid vestigende
gebeurtenissen
Er kunnen ook meerdere aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen de schade hebben
veroorzaakt. Hierbij kan worden gedacht aan:
1. Samenlopende oorzaken;
2. Afzonderlijke, gelijktijdig werkende oorzaken;
3. Afzonderlijke, achtereenvolgend werkende oorzaken;
4. Onderbreking van de causaliteit;
5. Alternatieve causaliteit.
25. Samenlopende oorzaken
Onder samenlopende oorzaken wordt de situatie verstaan dat er twee of meer
aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen hebben plaatsgevonden die samen de schade
hebben veroorzaakt. De veroorzaker van ieder van deze gebeurtenissen is aansprakelijk
voor de gehele schade. Een afwijking van de regel dat bij samenlopende oorzaken iedere
veroorzaker aansprakelijk is voor de gehele schade, wordt aangenomen als er sprake is van
opeenvolgende fouten en de tweede fout in redelijkheid niet aan de veroorzaker van de
eerste fout als een gevolg daarvan kan worden toegerekend.
, 26. Afzonderlijke, gelijktijdig werkende oorzaken
Met afzonderlijke gelijktijdig werkende oorzaken wordt gedoeld op de situatie dat een schade
door twee aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen afzonderlijk wordt veroorzaakt, in die
zin dat iedere gebeurtenis onafhankelijk van de andere de gehele schade waarvan
vergoeding wordt gevorderd, veroorzaakt heeft of kan hebben. Aangenomen wordt dat
iedere veroorzaker aansprakelijk is voor de gehele schade, ook al zou deze ook zijn
ingetreden als de gebeurtenis waarvoor hij aansprakelijk wordt gehouden wordt weggedacht
en condicio sine qua non verband strikt genomen ontbreekt.
27. Afzonderlijke, achtereenvolgend werkende oorzaken
Hierbij gaat het om de situatie dat een bepaalde gebeurtenis schade veroorzaakt en er
nadien een andere gebeurtenis plaatsvindt, ter zake waarvan aannemelijk is dat als de
schade niet reeds door de eerste gebeurtenis zou zijn ontstaan, dit door de tweede
gebeurtenis zou zijn geschied. De tweede gebeurtenis doet in zo’n geval niet af aan de
verplichting tot schadevergoeding van degene die voor de eerste gebeurtenis aansprakelijk
is, ook al ontbreekt strikt genomen het condicio sine qua non verband tussen deze eerste
gebeurtenis en de schade.
28. Onderbreking van de causaliteit
Met onderbreking van de causaliteit wordt bedoeld dat voordat de schade die het te
verwachten gevolg is van een aansprakelijkheidvestigende gebeurtenis zich daadwerkelijk
verwezenlijkt, zich een andere gebeurtenis voordoet die reeds direct tot dezelfde schade
leidt en daardoor de verwezenlijking van deze schade ten gevolge van de eerste gebeurtenis
voorkomt.
29. Alternatieve causaliteit
Alternatieve causaliteit betreft de situatie dat de schade het gevolg kan zijn van twee of meer
gebeurtenissen, voor elk waarvan een andere persoon aansprakelijk is en vaststaat dat de
schade door ten minste een van deze gebeurtenissen is ontstaan. Op grond van art. 6:99
BW rust de verplichting om de schade te vergoeden in dat geval op ieder van deze
personen, tenzij hij bewijst dat deze niet het gevolg is van een gebeurtenis waarvoor hijzelf
aansprakelijk is.
30.1 Redelijke kosten ter voorkoming van schade
Redelijke kosten ter voorkoming van schade die als gevolg van de gebeurtenis waarop de
aansprakelijkheid berust, mocht worden verwacht, voor vergoeding in aanmerking komen
(art. 6:96 lid 2 BW). Niet vereist is dat de kostenmaatregelen betreffen die zonder de
aansprakelijkheidsvestigende gebeurtenis niet zouden zijn getroffen en deze gebeurtenis niet
zouden zijn getroffen en deze gebeurtenis derhalve voor deze maatregelen is.
30.2 Groepsaansprakelijkheid
Op grond van art. 6:166 lid 1 BW is een ieder die toerekenbaar deel uit maakt van ene
groep, waarvan hij vanwege de kans op schade geen deel uit had behoren te maken,
aansprakelijk voor de schade die vanuit deze groep wordt toegebracht.
31. Inleiding
Op grond van art. 6:98 BW komt alleen voor vergoeding in aanmerking de schade die in
zodanig verband staat met de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar
berust, dat zij hem, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade, als
een gevolg van deze gebeurtenis kan worden toegerekend. Dit is de leer van de redelijke
toerekening.
32. Reikwijdte art. 6:98 BW; TNR
Week 2
Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding
214. Causaliteit: vestiging en omvang
Bij de causaliteit worden twee fasen onderscheiden:
1. De fase van de vestiging van aansprakelijkheid;
2. De fase van de omvang van de aansprakelijkheid.
In de eerste fase gaat het om de vraag of er aansprakelijkheid is, terwijl het in de tweede
fase gaat om de vraag of er aansprakelijkheid is, terwijl het in de tweede fase gaat om de
vraag hoever die aansprakelijkheid strekt. Bij de eerste fase moet er een causaal verband
bestaan tussen de onrechtmatige daad of wanprestatie en de schade.
215. Een (bewijs) probleem in de vestigingsfase
De omkeringsregels brengt mee dat het bestaan van een causaal verband tussen de
onrechtmatige daad of tekortkoming en het ontstaan van de schade wordt aangenomen,
tenzij degene die wordt aangesproken, bewijst dat de bedoelde schade ook zonder die
gedraging of tekortkoming zou zijn ontstaan. Voor het maken van deze uitzondering op art.
150 Rv is alleen plaats voor zover het gaat om schending van een norm die ertoe strekt een
specifiek gevaar ter zake van het ontstaan van schade bij een ander te voorkomen en als dit
gevaar door de normschending in het algemeen in aanmerkelijke mate wordt vergroot.
216. Van de adequatieleer naar de leer van de toerekening naar redelijkheid
Op grond van art. 6:98 BW komt alleen de schade die in zodanig verband staat met de
gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar berust dat zij hem, mede
gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade, als gevolg van deze gebeurtenis
kan worden toegerekend, voor vergoeding in aanmerking. Dit wordt de leer van toerekening
naar redelijkheid genoemd.
217. Multifactorbenadering
In de leer van de toerekening naar redelijkheid is het belangrijk om tot deelregels te komen
aan de hand van een afweging van verschillende factoren als aard van de aansprakelijkheid,
aard van de schade, mate van schuld en dergelijke. Sommige van deze factoren worden in
art. 6:98 BW, maar deze opsomming is niet limitatief. Ook andere factoren kunnen een rol
spelen, zoals de mate van schuld en de mate van voorzienbaarheid. Bij de aard van de
aansprakelijkheid kan je denken aan het onderscheid tussen schuld- en
risicoaansprakelijkheid, maar ook aan het onderscheid tussen contractuele aansprakelijkheid
en buitencontractuele aansprakelijkheid. Bij de aard van de schade ligt het voor de hand te
denken aan het onderscheid tussen personenschade, zaakschade en zuivere
vermogensschade.
AV&S 2013/4
1. Inleiding
De Hoge Raad heeft in de arresten Nationale-Nederlanden/zoon en Deloitte
Belastingadviseurs/H&H beheer uitgangspunten gegeven voor de causaliteitsonzekerheid.
Het uitgangspunt is dat degene die schadevergoeding vordert dit causale verband tussen de
normschending en de schade, moet stellen en bij betwisting dient te bewijzen.
Onder proportionele aansprakelijkheid wordt verstaan een aansprakelijkheid naar rato van
veroorzakingswaarschijnlijkheid of een aansprakelijkheid naar rato van de kans dat de
schade door de normschending waarop de aansprakelijkheid is gebaseerd, is veroorzaakt.
Bij de toepassing van het leerstuk van de kansschade wordt de oplossing gezocht voor het
causaliteitsbewijs in het hanteren van een ander schadebegrip. Vergoeding van kansschade
is namelijk in plaats van vergoeding van de daadwerkelijke schade.
,In het arrest Nationale-Nederlanden/zoon en moeder is een proportionele aansprakelijkheid
toegepast. In het arrest Deloitte Belastingadviseurs / H&H Beheer is het leerstuk kansschade
toegepast.
4.1 Echte proportionele aansprakelijkheid
Volgens de Hoge Raad wordt onder proportionele aansprakelijkheid verstaan een
aansprakelijkheid naar rato van veroorzakingswaarschijnlijk.
4.2 Kansschade en proportionele aansprakelijkheid: te onderscheiden figuren
Volgens de Hoge Raad moet onderscheid worden gemaakt tussen het leerstuk van de
proportionele aansprakelijkheid en de kansschade. Volgens de Hoge Raad kan proportionele
aansprakelijkheid een optie zijn als op zichzelf vaststaat of vast te stellen is dat er sprake is
van schade, maar onzeker of de oorzaak daarvan is gelegen in de normschending.
Toepassing van de leer van de kansschade kan volgens de Hoge Raad een geëigende
oplossing zijn als onzeker is of er wel sprake is van schade, omdat het de vraag is of zonder
de normovertreding de feitelijke situatie anders zou zijn geweest.
4.3 De motiveringsplicht van de rechter
Vanwege de terughoudendheid van de rechter bij de toepassing van de proportionele
aansprakelijkheid moet de rechter als hij hiertoe overgaat in zijn motivering verantwoorden
dat de strekking van de geschonden norm en de aard van de normschending deze
toepassing in het concrete geval rechtvaardigen.
4.4 Het vereiste van een reële kans en conditio sine qua non verband
De Hoge Raad sluit niet dat wat het conditio sine qua non verband in een concreet geval een
bijzondere bewijsregel wordt toegepast.
4.5 Proportionele aansprakelijkheid en de billijkheidscorrectie van art. 6:101 BW
Bij de toepassing van de proportionele aansprakelijkheid voor een billijkheidscorrectie van
het percentage van de vergoedingsplicht van de aansprakelijke persoon geen ruimte.
4.6 Resterende ruimte voor eigen schuld
Vermindering van de vergoedingsplicht vanwege eigen schuld onder omstandigheden is wel
mogelijk in geval van toepassing van een proportionele aansprakelijkheid. Het gaat dan om
de normale rechtstreekse toepassing van art. 6:101 lid 1 BW.
Boek
17. Inleiding
Het uitgangspunt is dat iemand alleen aansprakelijk is voor schade die in causaal verband
staat met gebeurtenissen waarvoor hij aansprakelijk wordt gehouden. Degene die
wanprestatie pleegt, onrechtmatig handelt of met een risicoaansprakelijkheid is belast, is
slechts gehouden tot vergoeding van de schade die het gevolg is van zijn wanprestatie,
onrechtmatige daad of onrechtmatigheid waarvoor hij het risico draagt.
18. Criteria ter bepaling van het causaal verband
Volgens de heersende leer geldt als uitgangspunt dat er een condicio sine qua non verband
moet bestaan tussen de schade en de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid wordt
gebaseerd om de veroorzaker van deze gebeurtenis tot vergoeding van de desbetreffende
schade aan te kunnen spreken. Door middel van de condicio sine qua non toets wordt
onderzocht of er feitelijk sprake is van een oorzakelijk verband. Zou de schade zonder de
desbetreffende wanprestatie, onrechtmatige gedraging niet of niet in dezelfde mate zijn
opgetreden. Uiteindelijk is bepalend of de schade in redelijkheid aan de hiervoor
aansprakelijk gestelde persoon is toe te rekenen in de zin van art. 6:98 BW. Dit impliceert
enerzijds met een positief antwoord op de condicio sine qua non toets het causaal verband
,niet per definitie gegeven en anderzijds is met een negatieve uitkomst van de condicio sine
qua non toets niet per definitie gegeven dat causaal verband niet aanwezig wordt
geoordeeld.
19. Reikwijdte condicio sine qua non toets
De condicio sine qua non toets geldt als uitgangspunt ten aanzien van iedere schadepost
afzonderlijk. Het maken van een onderscheid tussen de vestigingsfase van de
aansprakelijkheid en de omvangsfase van de aansprakelijkheid in het kader van de
vaststelling van het causaal verband.
20.1 Algemeen
Voor het aannemen van een condicio sine qua non verband is niet vereist dat 100%
zekerheid bestaat dat een bepaalde schadepost zonder de aansprakelijkheidsvestigende
gebeurtenis achterwege zou zijn gebleven. Aangenomen wordt dat een redelijke mate van
waarschijnlijkheid in dit verband voldoende is.
20.3 Redelijke mate van waarschijnlijkheid: een feitelijk criterium met normatieve invloeden
Voor het leveren van een condicio sine qua non verband is voldoende dat het oorzakelijk
verband naar de overtuiging van de rechter met een redelijke mate van waarschijnlijkheid
komt vast te staan. Hoewel dit een feitelijk oordeel betreft over het bestaan van een oorzaak-
gevolg-relatie, lijken normatieve invalshoeken een rol te spelen, zoals de aard van de
aansprakelijkheid en de aard van de schade.
21. Gevolg aanwezigheid condicio sine qua non verband
Hoewel voor de aanwezigheid van een causaal verband uiteindelijk bepalend is of de
desbetreffende schade in redelijkheid aan de aansprakelijkgestelde persoon kan worden
toegerekend, is met de aanwezigheid van een condicio sine qua non verband in beginsel zijn
aansprakelijkheid voor alle veroorzaakte schade gegeven.
22. Schadeplichtigheid
Bij het ontbreken van het condicio sine qua non verband is aansprakelijkheid in beginsel niet
aan de orde. Op dit beginsel wordt in de wet en in de rechtspraak uitzonderingen gemaakt.
Uiteindelijk is namelijk bepalend of de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid wordt
gebaseerd als oorzaak in de zin van art. 6:98 BW is aan te merken en derhalve of de schade
in redelijkheid aan de voor deze gebeurtenis aansprakelijkgestelde persoon kan worden
toegerekend.
24. Nadere afbakening: meervoudige causaliteit van aansprakelijkheid vestigende
gebeurtenissen
Er kunnen ook meerdere aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen de schade hebben
veroorzaakt. Hierbij kan worden gedacht aan:
1. Samenlopende oorzaken;
2. Afzonderlijke, gelijktijdig werkende oorzaken;
3. Afzonderlijke, achtereenvolgend werkende oorzaken;
4. Onderbreking van de causaliteit;
5. Alternatieve causaliteit.
25. Samenlopende oorzaken
Onder samenlopende oorzaken wordt de situatie verstaan dat er twee of meer
aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen hebben plaatsgevonden die samen de schade
hebben veroorzaakt. De veroorzaker van ieder van deze gebeurtenissen is aansprakelijk
voor de gehele schade. Een afwijking van de regel dat bij samenlopende oorzaken iedere
veroorzaker aansprakelijk is voor de gehele schade, wordt aangenomen als er sprake is van
opeenvolgende fouten en de tweede fout in redelijkheid niet aan de veroorzaker van de
eerste fout als een gevolg daarvan kan worden toegerekend.
, 26. Afzonderlijke, gelijktijdig werkende oorzaken
Met afzonderlijke gelijktijdig werkende oorzaken wordt gedoeld op de situatie dat een schade
door twee aansprakelijkheidvestigende gebeurtenissen afzonderlijk wordt veroorzaakt, in die
zin dat iedere gebeurtenis onafhankelijk van de andere de gehele schade waarvan
vergoeding wordt gevorderd, veroorzaakt heeft of kan hebben. Aangenomen wordt dat
iedere veroorzaker aansprakelijk is voor de gehele schade, ook al zou deze ook zijn
ingetreden als de gebeurtenis waarvoor hij aansprakelijk wordt gehouden wordt weggedacht
en condicio sine qua non verband strikt genomen ontbreekt.
27. Afzonderlijke, achtereenvolgend werkende oorzaken
Hierbij gaat het om de situatie dat een bepaalde gebeurtenis schade veroorzaakt en er
nadien een andere gebeurtenis plaatsvindt, ter zake waarvan aannemelijk is dat als de
schade niet reeds door de eerste gebeurtenis zou zijn ontstaan, dit door de tweede
gebeurtenis zou zijn geschied. De tweede gebeurtenis doet in zo’n geval niet af aan de
verplichting tot schadevergoeding van degene die voor de eerste gebeurtenis aansprakelijk
is, ook al ontbreekt strikt genomen het condicio sine qua non verband tussen deze eerste
gebeurtenis en de schade.
28. Onderbreking van de causaliteit
Met onderbreking van de causaliteit wordt bedoeld dat voordat de schade die het te
verwachten gevolg is van een aansprakelijkheidvestigende gebeurtenis zich daadwerkelijk
verwezenlijkt, zich een andere gebeurtenis voordoet die reeds direct tot dezelfde schade
leidt en daardoor de verwezenlijking van deze schade ten gevolge van de eerste gebeurtenis
voorkomt.
29. Alternatieve causaliteit
Alternatieve causaliteit betreft de situatie dat de schade het gevolg kan zijn van twee of meer
gebeurtenissen, voor elk waarvan een andere persoon aansprakelijk is en vaststaat dat de
schade door ten minste een van deze gebeurtenissen is ontstaan. Op grond van art. 6:99
BW rust de verplichting om de schade te vergoeden in dat geval op ieder van deze
personen, tenzij hij bewijst dat deze niet het gevolg is van een gebeurtenis waarvoor hijzelf
aansprakelijk is.
30.1 Redelijke kosten ter voorkoming van schade
Redelijke kosten ter voorkoming van schade die als gevolg van de gebeurtenis waarop de
aansprakelijkheid berust, mocht worden verwacht, voor vergoeding in aanmerking komen
(art. 6:96 lid 2 BW). Niet vereist is dat de kostenmaatregelen betreffen die zonder de
aansprakelijkheidsvestigende gebeurtenis niet zouden zijn getroffen en deze gebeurtenis niet
zouden zijn getroffen en deze gebeurtenis derhalve voor deze maatregelen is.
30.2 Groepsaansprakelijkheid
Op grond van art. 6:166 lid 1 BW is een ieder die toerekenbaar deel uit maakt van ene
groep, waarvan hij vanwege de kans op schade geen deel uit had behoren te maken,
aansprakelijk voor de schade die vanuit deze groep wordt toegebracht.
31. Inleiding
Op grond van art. 6:98 BW komt alleen voor vergoeding in aanmerking de schade die in
zodanig verband staat met de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar
berust, dat zij hem, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade, als
een gevolg van deze gebeurtenis kan worden toegerekend. Dit is de leer van de redelijke
toerekening.
32. Reikwijdte art. 6:98 BW; TNR
