FORENSISCHE VICTIMOLOGIE – TENTAMEN
Week 1: Emancipatie en juridische kaders - Hoorcollege
Forensische victimologie en TVOH Waarom relevant?
- Slachtoffers zelf naar voren gekomen olv Tim Hofman.
- Dit heeft geleid tot strafrechtelijke aandacht en media-aandacht.
- Geloofwaardigheid slachtoffers stond hier centraal.
Slachtofferemancipatie: een korte geschiedenis
Verschillende factoren (Groenhuijsen, 2008):
1. Toegenomen mondigheid van burgers.
2. Terroristische acties in jaren ’70 vorige eeuw (Molukkers).
3. Vrouwenbeweging (breder dan alleen slachtofferervaring; grondrechten).
4. Toename criminaliteit vanaf jaren ’60 (criminologische verklaring).
a. Zowel in geregistreerde criminaliteit als in slachtoffersurveys.
De meeste factoren hebben een endogeen karakter: ze zijn niet de primaire oorzaak van
slachtofferemancipatie.
Endogeniteit = wanneer verschillende verklaringen met elkaar samenhangen.
- Hier is sprake van wanneer een omgekeerd verband tussen een verklarende factor
en de uitkomst die men probeert te verklaren niet kan worden uitgesloten.
Exogene factoren staan tegenover endogene factoren = factoren die niet door andere
factoren worden verklaard. Bijvoorbeeld de opkomst van radio en televisie.
Succesvolle slachtofferbeweging kenmerken (niet altijd allemaal aanwezig):
- Geschikte aanleiding.
- Vertolker(s) met aanzien (‘law of the few’).
o Enkelingen die samen enorm veel voor elkaar kregen.
- Wetenschappelijke onderbouwing.
- Juiste timing en politiek klimaat.
- Media-aandacht.
Zes casussen:
Tweede Wereldoorlog
- Vlak na de oorlog was sprake van slachtoffermarginalisatie.
- De Neurenberg-processen waren bijzonder, omdat de slachtoffers afwezig waren als
toehoorders. Zij waren meer getuigen dan onderdeel van het proces.
- Een uitzondering waren de verzetsstrijders, voor hen was het één en ander geregeld.
o Al tijdens WO2 opgezet: lobby voor vergoedingsregelingen verzetsstrijders.
- Het bleef hierna heel lang stil tot de jaren ’70, want ‘ze moesten het land opbouwen’.
o Drie oorlogsmisdadigers werden gratie verleend groot protest tegen!
o Veel media-aandacht.
o Belangrijke rol in vertolken slachtoffers was Jan Bastiaans, een psychiater
gespecialiseerd in oorlogstrauma.
o Hierdoor kwamen ze terug op het voornemen en werd geen gratie verleend.
- Resultaten slachtofferbeweging hulpverlening slachtoffers WO2
o Tot jaren ’70: hulpverlening gericht op praktische (huisvesting, kleding,
voedsel) en medische zorg gebrekkige communicatiemiddelen + Nederland
was geen verzorgingsstaat.
o Begin jaren ’70: Lobby Bastiaans: opkomst psychosociale hulpverlening.
o Schadevergoeding slachtoffers WO2.
Kort na WO2: 1947 – wet buitengewoon pensioen (uitsluitend
verzetsslachtoffers) = schadevergoeding actief slachtofferschap.
1
, Terug- of nabetaling achterstallig loon.
Actief = de verzetsstrijders.
Eind jaren ’40 – eind jaren ’60: rijksgroepsregelingen (als onderdeel
Algemene Bijstandswet = zorgverlening passief slachtofferschap).
Passief = mensen die zijn blootgesteld aan Naziregime.
Begin jaren ’70 – helft jaren ’80:
1971: omkering bewijslast Wet buitengewoon pensioen.
1972: Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers.
1984: Wet uitkering burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945.
1994: Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie naoorlogse
generatie (transgenerationeel slachtofferschap).
- Omkering bewijslast Ziekte of gebrek gevolg van verzet in de oorlog?
o Tot 1971: bewijslast causaal verband bij slachtoffer.
Leidde tot secundair slachtofferschap.
o Vanaf 1971: bewijslast ontbreken causaal verband bij Buitengewone
Pensioenraad causaal verband voorondersteld, tenzij tegenbewijs..
De Vietnamoorlog belangrijk m.b.t. PTSS
- Voor het eerst een oorlog die makkelijk via de televisie werd gedeeld. Dat leidde
ertoe dat Amerikanen niemand wilde sturen, want het zouden allemaal gekken zijn.
Tijdens en vlak na de oorlog:
- Weinig tot geen maatschappelijke steun + Vietnamvets zijn ‘gevaarlijke gekken’.
o Dat laatste werd ook in films en dergelijke zo voorgedaan.
Eind jaren ’70 – begin jaren ’80:
- Vietnamvets werden gezien als helden – kwamen terug en vertelden!
- Verdienden erkenning… dit werd ook weer weergegeven in film en muziek.
VVAW en ‘street corner psychiatry’.
- Vereniging Vietnamsvets (Vietnam Veterans Against the War) samen de straat op om
te protesteren met psychiaters als vertolkers street corner psychiatry.
- In de PTSS-lobby zie je veel kenmerken van een succesvolle slachtofferbeweging.
Resultaten slachtofferbeweging:
- PTSS erkend als stoornis in DSM (1980) – pas later in Europa door scepsis.
o PTSS als grondslag uitkering wegens ‘combat-related injury’.
o PTSS als grondslag voor ‘NGRI’-verweer (ontoerekeningsvatbaar)
o In beginsel zegt DSM niets over oorzaak, maar bij PTSS wordt wél iets
gezegd over de oorzaak: blootstelling traumatische gebeurtenis (mega
belangrijk voor Vietnamvets)
o Gebruik wetenschappelijk onderzoek – leidde tot enorme prevalentie van
blootstelling aan gevechtshandelingen, dan feitelijk mogelijk was geweest.
- War veterans memorials en onderscheidingen.
- GGZ-centra voor getraumatiseerde oorlogsveteranen.
o Nog steeds een belangrijke component Amerikaanse gezondheidszorg (gaat
meer geld in op dan in hele civiele gezondheidszorg van de VS).
De Molukse acties
- Ging om kinderen van Molukkers die in de oorlog van Nederland in Indonesië aan de
Nederlandse zijde hebben gevochten, die in Nederland mochten verblijven.
o Nederland zou de onafhankelijke staat voor hen waarmaken. Dit lukte niet en
leidde tot grote onvrede hierdoor ontstonden terroristische acties.
- Gijzeling van het Indonesisch consulaat, treinkaping, gijzeling basisschool.
o Eerst waren de gegijzelden in treinkaping de slachtoffers.
o Nu worden de kapers ook gezien als slachtoffers, vanwege het niet nakomen
afspraken door Nederlandse regering.
Aantal kapers geëxecuteerd.
2
, Aanvankelijk nauwelijks aandacht voor, maar dit beeld is heel erg
veranderd slachtofferdynamiek.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o Halverwege jaren ’70: Centrale Beleids- en Ondersteuningsgroep ten behoeve
van de Nazorg van ex-Gegijzelden (olv Bastiaans).
o Eind jaren ’70 en halverwege jaren ’80: Onderzoek Stressgroep RUL: ‘gewone
slachtoffers (van gijzelingen) hebben ook behoefte aan psychosociale hulp
(i.o.v. C.B.O.G.) > geïnstitutionaliseerde slachtofferhulp.
o Law of the few + gebruik wetenschappelijk onderzoek.
De vrouwenbeweging
- Overgevlogen vanuit de VS vrouwen gingen massaal voor hun rechten de straat
op.
- Ze gebruikten hun slachtofferervaring om hun geluid kracht bij te zetten; ze wilden
gelijke rechten als mannen. Daarvoor werden ze heel lang niet serieus genomen.
- Bevestiging van achterstallige positie ten opzichte van mannen.
- Resultaten slachtofferbeweging (ideeën overgekomen vanuit de VS)
o Diverse belangenorganisaties (o.a.):
1975: Vrouwen Tegen Verkrachting.
1976: Vrouwen tegen Seksueel Geweld.
1982: Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling binnen het
gezin.
1983: Tegen haar wil.
o 1973: telefonische hulplijnen.
o 1974: blijf-van-mijn-lijf-huis Amsterdam.
o 1982: Kijkduinconferentie Ongeveer een derde van de meisjes heeft te
maken gehad met seksueel geweld. Dit werd niet serieus genomen, het kon
nooit zo veel zijn. Dit heeft d’Ancona niet weerhouden toch allerlei beleid
tegen seksueel geweld tegen vrouwen op te stellen.
Al dat beleid zit buiten het strafrecht.
o 1990: Kabinetsnota ‘Bestrijding seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes’.
- Strafbaarstelling verkrachting binnen het huwelijk pas in de jaren ’90.
- Leidde tot ontzettend veel maatschappelijke kritiek, vooral vanuit rechtspsychologen
spraakmakende misbruikzaken en tegengeluiden:
o Poppenmethodearrest (NJ 1989/748) erg onbetrouwbaar!
Lobby van rechtspsychologen die zich hard hebben gemaakt.
HR maakt korte metten met die methode.
o 2004: Rapport ‘Omstreden herinneringen’ – onbetrouwbaar?
o 2007: Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken Door politie en
Justitie ingeschakeld om seksueel misbruik dat in de jeugd zou hebben
plaatsgevonden te beoordelen.
Fysieke kindermishandeling
- Dit is ook op de kaart gezet vanuit de VS, te danken aan medici het viel artsen op
dat kinderen op onverwachte plekken blauwe plekken hadden.
o In dit geval werd wetenschap niet zozeer gebruikt om kracht bij te zetten,
maar was het de wetenschap zelf die uit eigen beweging dit probleem op de
maatschappelijke agenda zette.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o 1970: Vereniging tegen kindermishandeling.
o 1972: Bureaus vertrouwensartsen (de latere advies- en meldpunten
kindermishandeling).
Artsen waren bang om te melden door het beroepsgeheim. Het
beroepsgeheim wordt vaak belangrijker geacht dan melden.
3
, - Recente(re) ontwikkelingen
o Integratie problematiek verbreding problematiek richtlijnen voor
professionals, zorgspecialisatie (Centra voor Seksueel Geweld), toename
overheidsbescherming (huisverbod) + Wet Seksuele Misdrijven in 2024.
Wet voorheen: om verkrachting aan te tonen moest bijvoorbeeld verzet
worden aangetoond + dwang.
Wet nu: geen sprake van toestemming; bewijslast verlaagd.
Net als bij oorlogsleed.
o Ook hier speelt het causaliteitsvraagstuk een rol in compensatie.
o De verschillende onderwerpen versmelten onder de term ‘huiselijk geweld’.
o Er komt aandacht voor specifieke soorten misbruik en geweld, bijv. in kerken.
Sekstoerisme en vrouwenhandel
- Inval FIOD bij seksboerderij – interesse in fraude, niet in de vrouwen.
o Het bleken buitenlandse vrouwen, hierdoor kwamen vragen over legaliteit.
o Zij bleken uiteindelijk slachtoffers van mensenhandel.
- Exogeen: toevallige ontdekking.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o Kwam op de politieke agenda terecht.
o Onderzoek ingezet naar de omvang van het probleem.
o Diverse belangenorganisaties; verblijf, bescherming en opvang (sinds 2010:
COSMs), intensivering opsporing, Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(2000) en verbreding problematiek (arbeids- en criminele uitbuiting).
Overige ontwikkelingen
- 1976: Schadefonds Geweldsmisdrijven.
- Vanaf begin jaren ’80: betere behandeling slachtoffers in strafrecht en uitbreiding van
schadevergoedingsmogelijkheden.
- Slachtofferhulp:
o Begin jaren ’80: hulpverleningsprojecten in Groningen, A’dam en R’dam.
o 1984: Vereniging Landelijk Overleg Slachtofferhulp.
o 2002: Slachtofferhulp Nederland.
- 1989: Fonds Slachtofferhulp.
- 2005: International Victimology Institute Tilburg.
- 2007: Arq Psychotrauma Expert Groep.
- De besproken voorzieningen bevinden zich vooral buiten het strafrecht, maar ook
binnen het strafrecht zijn er veel veranderingen.
TVOH: medewerkers mogen niet blootgesteld worden aan dit soort gedrag. Hier was al
langer onderzoek naar, maar schijnbaar was het weer nodig om dit onder de aandacht te
brengen.
Relevante wet- en regelgeving
Internationaal algemeen (o.a.):
- Meerdere conventies en regelingen zijn vanaf 1980 opgekomen. Momenteel meest
van belang zijn:
o 1983: European Convention on the Compensation of Victims of Violent
Crimes
o 2012: Directive EU & Council establishing mimimum standards on the rights,
support, and protection of victims of crime.
- Opkomen voor belangen van verschillende vormen van slachtofferschap.
o Geleden schade door slachtoffers van geweld.
o Grondslag voor ons schadefonds.
4
Week 1: Emancipatie en juridische kaders - Hoorcollege
Forensische victimologie en TVOH Waarom relevant?
- Slachtoffers zelf naar voren gekomen olv Tim Hofman.
- Dit heeft geleid tot strafrechtelijke aandacht en media-aandacht.
- Geloofwaardigheid slachtoffers stond hier centraal.
Slachtofferemancipatie: een korte geschiedenis
Verschillende factoren (Groenhuijsen, 2008):
1. Toegenomen mondigheid van burgers.
2. Terroristische acties in jaren ’70 vorige eeuw (Molukkers).
3. Vrouwenbeweging (breder dan alleen slachtofferervaring; grondrechten).
4. Toename criminaliteit vanaf jaren ’60 (criminologische verklaring).
a. Zowel in geregistreerde criminaliteit als in slachtoffersurveys.
De meeste factoren hebben een endogeen karakter: ze zijn niet de primaire oorzaak van
slachtofferemancipatie.
Endogeniteit = wanneer verschillende verklaringen met elkaar samenhangen.
- Hier is sprake van wanneer een omgekeerd verband tussen een verklarende factor
en de uitkomst die men probeert te verklaren niet kan worden uitgesloten.
Exogene factoren staan tegenover endogene factoren = factoren die niet door andere
factoren worden verklaard. Bijvoorbeeld de opkomst van radio en televisie.
Succesvolle slachtofferbeweging kenmerken (niet altijd allemaal aanwezig):
- Geschikte aanleiding.
- Vertolker(s) met aanzien (‘law of the few’).
o Enkelingen die samen enorm veel voor elkaar kregen.
- Wetenschappelijke onderbouwing.
- Juiste timing en politiek klimaat.
- Media-aandacht.
Zes casussen:
Tweede Wereldoorlog
- Vlak na de oorlog was sprake van slachtoffermarginalisatie.
- De Neurenberg-processen waren bijzonder, omdat de slachtoffers afwezig waren als
toehoorders. Zij waren meer getuigen dan onderdeel van het proces.
- Een uitzondering waren de verzetsstrijders, voor hen was het één en ander geregeld.
o Al tijdens WO2 opgezet: lobby voor vergoedingsregelingen verzetsstrijders.
- Het bleef hierna heel lang stil tot de jaren ’70, want ‘ze moesten het land opbouwen’.
o Drie oorlogsmisdadigers werden gratie verleend groot protest tegen!
o Veel media-aandacht.
o Belangrijke rol in vertolken slachtoffers was Jan Bastiaans, een psychiater
gespecialiseerd in oorlogstrauma.
o Hierdoor kwamen ze terug op het voornemen en werd geen gratie verleend.
- Resultaten slachtofferbeweging hulpverlening slachtoffers WO2
o Tot jaren ’70: hulpverlening gericht op praktische (huisvesting, kleding,
voedsel) en medische zorg gebrekkige communicatiemiddelen + Nederland
was geen verzorgingsstaat.
o Begin jaren ’70: Lobby Bastiaans: opkomst psychosociale hulpverlening.
o Schadevergoeding slachtoffers WO2.
Kort na WO2: 1947 – wet buitengewoon pensioen (uitsluitend
verzetsslachtoffers) = schadevergoeding actief slachtofferschap.
1
, Terug- of nabetaling achterstallig loon.
Actief = de verzetsstrijders.
Eind jaren ’40 – eind jaren ’60: rijksgroepsregelingen (als onderdeel
Algemene Bijstandswet = zorgverlening passief slachtofferschap).
Passief = mensen die zijn blootgesteld aan Naziregime.
Begin jaren ’70 – helft jaren ’80:
1971: omkering bewijslast Wet buitengewoon pensioen.
1972: Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers.
1984: Wet uitkering burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945.
1994: Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie naoorlogse
generatie (transgenerationeel slachtofferschap).
- Omkering bewijslast Ziekte of gebrek gevolg van verzet in de oorlog?
o Tot 1971: bewijslast causaal verband bij slachtoffer.
Leidde tot secundair slachtofferschap.
o Vanaf 1971: bewijslast ontbreken causaal verband bij Buitengewone
Pensioenraad causaal verband voorondersteld, tenzij tegenbewijs..
De Vietnamoorlog belangrijk m.b.t. PTSS
- Voor het eerst een oorlog die makkelijk via de televisie werd gedeeld. Dat leidde
ertoe dat Amerikanen niemand wilde sturen, want het zouden allemaal gekken zijn.
Tijdens en vlak na de oorlog:
- Weinig tot geen maatschappelijke steun + Vietnamvets zijn ‘gevaarlijke gekken’.
o Dat laatste werd ook in films en dergelijke zo voorgedaan.
Eind jaren ’70 – begin jaren ’80:
- Vietnamvets werden gezien als helden – kwamen terug en vertelden!
- Verdienden erkenning… dit werd ook weer weergegeven in film en muziek.
VVAW en ‘street corner psychiatry’.
- Vereniging Vietnamsvets (Vietnam Veterans Against the War) samen de straat op om
te protesteren met psychiaters als vertolkers street corner psychiatry.
- In de PTSS-lobby zie je veel kenmerken van een succesvolle slachtofferbeweging.
Resultaten slachtofferbeweging:
- PTSS erkend als stoornis in DSM (1980) – pas later in Europa door scepsis.
o PTSS als grondslag uitkering wegens ‘combat-related injury’.
o PTSS als grondslag voor ‘NGRI’-verweer (ontoerekeningsvatbaar)
o In beginsel zegt DSM niets over oorzaak, maar bij PTSS wordt wél iets
gezegd over de oorzaak: blootstelling traumatische gebeurtenis (mega
belangrijk voor Vietnamvets)
o Gebruik wetenschappelijk onderzoek – leidde tot enorme prevalentie van
blootstelling aan gevechtshandelingen, dan feitelijk mogelijk was geweest.
- War veterans memorials en onderscheidingen.
- GGZ-centra voor getraumatiseerde oorlogsveteranen.
o Nog steeds een belangrijke component Amerikaanse gezondheidszorg (gaat
meer geld in op dan in hele civiele gezondheidszorg van de VS).
De Molukse acties
- Ging om kinderen van Molukkers die in de oorlog van Nederland in Indonesië aan de
Nederlandse zijde hebben gevochten, die in Nederland mochten verblijven.
o Nederland zou de onafhankelijke staat voor hen waarmaken. Dit lukte niet en
leidde tot grote onvrede hierdoor ontstonden terroristische acties.
- Gijzeling van het Indonesisch consulaat, treinkaping, gijzeling basisschool.
o Eerst waren de gegijzelden in treinkaping de slachtoffers.
o Nu worden de kapers ook gezien als slachtoffers, vanwege het niet nakomen
afspraken door Nederlandse regering.
Aantal kapers geëxecuteerd.
2
, Aanvankelijk nauwelijks aandacht voor, maar dit beeld is heel erg
veranderd slachtofferdynamiek.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o Halverwege jaren ’70: Centrale Beleids- en Ondersteuningsgroep ten behoeve
van de Nazorg van ex-Gegijzelden (olv Bastiaans).
o Eind jaren ’70 en halverwege jaren ’80: Onderzoek Stressgroep RUL: ‘gewone
slachtoffers (van gijzelingen) hebben ook behoefte aan psychosociale hulp
(i.o.v. C.B.O.G.) > geïnstitutionaliseerde slachtofferhulp.
o Law of the few + gebruik wetenschappelijk onderzoek.
De vrouwenbeweging
- Overgevlogen vanuit de VS vrouwen gingen massaal voor hun rechten de straat
op.
- Ze gebruikten hun slachtofferervaring om hun geluid kracht bij te zetten; ze wilden
gelijke rechten als mannen. Daarvoor werden ze heel lang niet serieus genomen.
- Bevestiging van achterstallige positie ten opzichte van mannen.
- Resultaten slachtofferbeweging (ideeën overgekomen vanuit de VS)
o Diverse belangenorganisaties (o.a.):
1975: Vrouwen Tegen Verkrachting.
1976: Vrouwen tegen Seksueel Geweld.
1982: Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling binnen het
gezin.
1983: Tegen haar wil.
o 1973: telefonische hulplijnen.
o 1974: blijf-van-mijn-lijf-huis Amsterdam.
o 1982: Kijkduinconferentie Ongeveer een derde van de meisjes heeft te
maken gehad met seksueel geweld. Dit werd niet serieus genomen, het kon
nooit zo veel zijn. Dit heeft d’Ancona niet weerhouden toch allerlei beleid
tegen seksueel geweld tegen vrouwen op te stellen.
Al dat beleid zit buiten het strafrecht.
o 1990: Kabinetsnota ‘Bestrijding seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes’.
- Strafbaarstelling verkrachting binnen het huwelijk pas in de jaren ’90.
- Leidde tot ontzettend veel maatschappelijke kritiek, vooral vanuit rechtspsychologen
spraakmakende misbruikzaken en tegengeluiden:
o Poppenmethodearrest (NJ 1989/748) erg onbetrouwbaar!
Lobby van rechtspsychologen die zich hard hebben gemaakt.
HR maakt korte metten met die methode.
o 2004: Rapport ‘Omstreden herinneringen’ – onbetrouwbaar?
o 2007: Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken Door politie en
Justitie ingeschakeld om seksueel misbruik dat in de jeugd zou hebben
plaatsgevonden te beoordelen.
Fysieke kindermishandeling
- Dit is ook op de kaart gezet vanuit de VS, te danken aan medici het viel artsen op
dat kinderen op onverwachte plekken blauwe plekken hadden.
o In dit geval werd wetenschap niet zozeer gebruikt om kracht bij te zetten,
maar was het de wetenschap zelf die uit eigen beweging dit probleem op de
maatschappelijke agenda zette.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o 1970: Vereniging tegen kindermishandeling.
o 1972: Bureaus vertrouwensartsen (de latere advies- en meldpunten
kindermishandeling).
Artsen waren bang om te melden door het beroepsgeheim. Het
beroepsgeheim wordt vaak belangrijker geacht dan melden.
3
, - Recente(re) ontwikkelingen
o Integratie problematiek verbreding problematiek richtlijnen voor
professionals, zorgspecialisatie (Centra voor Seksueel Geweld), toename
overheidsbescherming (huisverbod) + Wet Seksuele Misdrijven in 2024.
Wet voorheen: om verkrachting aan te tonen moest bijvoorbeeld verzet
worden aangetoond + dwang.
Wet nu: geen sprake van toestemming; bewijslast verlaagd.
Net als bij oorlogsleed.
o Ook hier speelt het causaliteitsvraagstuk een rol in compensatie.
o De verschillende onderwerpen versmelten onder de term ‘huiselijk geweld’.
o Er komt aandacht voor specifieke soorten misbruik en geweld, bijv. in kerken.
Sekstoerisme en vrouwenhandel
- Inval FIOD bij seksboerderij – interesse in fraude, niet in de vrouwen.
o Het bleken buitenlandse vrouwen, hierdoor kwamen vragen over legaliteit.
o Zij bleken uiteindelijk slachtoffers van mensenhandel.
- Exogeen: toevallige ontdekking.
- Resultaten slachtofferbeweging:
o Kwam op de politieke agenda terecht.
o Onderzoek ingezet naar de omvang van het probleem.
o Diverse belangenorganisaties; verblijf, bescherming en opvang (sinds 2010:
COSMs), intensivering opsporing, Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(2000) en verbreding problematiek (arbeids- en criminele uitbuiting).
Overige ontwikkelingen
- 1976: Schadefonds Geweldsmisdrijven.
- Vanaf begin jaren ’80: betere behandeling slachtoffers in strafrecht en uitbreiding van
schadevergoedingsmogelijkheden.
- Slachtofferhulp:
o Begin jaren ’80: hulpverleningsprojecten in Groningen, A’dam en R’dam.
o 1984: Vereniging Landelijk Overleg Slachtofferhulp.
o 2002: Slachtofferhulp Nederland.
- 1989: Fonds Slachtofferhulp.
- 2005: International Victimology Institute Tilburg.
- 2007: Arq Psychotrauma Expert Groep.
- De besproken voorzieningen bevinden zich vooral buiten het strafrecht, maar ook
binnen het strafrecht zijn er veel veranderingen.
TVOH: medewerkers mogen niet blootgesteld worden aan dit soort gedrag. Hier was al
langer onderzoek naar, maar schijnbaar was het weer nodig om dit onder de aandacht te
brengen.
Relevante wet- en regelgeving
Internationaal algemeen (o.a.):
- Meerdere conventies en regelingen zijn vanaf 1980 opgekomen. Momenteel meest
van belang zijn:
o 1983: European Convention on the Compensation of Victims of Violent
Crimes
o 2012: Directive EU & Council establishing mimimum standards on the rights,
support, and protection of victims of crime.
- Opkomen voor belangen van verschillende vormen van slachtofferschap.
o Geleden schade door slachtoffers van geweld.
o Grondslag voor ons schadefonds.
4
