Filosofische reflectie voor biomedische
wetenschappen
Voorwoord
- Russell: filosofie leert ons om pijnlijke onzekerheden te verdragen
- Wetenschapsfilosofisch gedeelte:
o Filosofische relevantie van het darwinisme
o Concept van seksuele geaardheid
o Onderscheid tussen wetenschap en pseudowetenschap
o Wetenschappelijke waarde van de evolutionaire psychologie
- Bio-etisch gedeelte
o Dierenrechten
o Genetische gewijzigde gewassen
o Klimaatverandering
- Niemand weet eigenlijk waar wijsbegeerte over gaat
- Boek: filosofie geeft taak om onzekerheid te verdragen (Russell) & op te zoeken
Hoofstuk 1 – Wat is filosofie?
- Ambrose Bierce: “Een stelsel van vele wegen die van nergens tot niets leiden.”
- Vragen waarop geen eenduidig en sluitend antwoord kan worden gegeven
- Geen lijst met kenmerken waar alle filosofen & enkel de filosofie over eens is er bestaat niet
zoiets als de essentie van de filosofie
- Eerste paragraaf: 3 kenmerken die rol kunnen spelen om filosofie te schetsen
o Attitude
o Methodologie
o Domein
- Tweede paragraaf: 4 deeldomeinen, onmogelijk om te bepalen wat essentie is van elk
deeldomein
- Derde paragraaf: geschiedenis van filosofie
1. Drie kenmerken: attitude, methodologie, domein
Vele definities filosofie (attitude)
- Nigel Warburton: “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t agree what
it’s about.”
- Etymologie woord ‘filosofie’: liefde voor de wijsheid of verlangen om te weten
- Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid
- ‘wijsheid’
o Filosoof: iemand die zekere levenswijze vertegenwoordigd
o Politici, wetenschappers, kunstenaars en religieuze leiders kunnen ook levenswijs zijn
- Sommige definities: kritische kracht van filosofen benadrukt piekeren over
dingen die mensen vanzelfsprekend vinden (party-poopers)
o Autoriteiten worden uitgedaagd en hun uitspraken in twijfel te trekken
- René Descartes: gezichtsvermogen bedriegt ons vaak
o Illusie van Müller-Lyer conclusie Descartes: zintuigen bedriegen ons
o Als zintuigen onbetrouwbaar zijn, is dan ook onze kennis onbetrouwbaar?
Descartes: wel
- Kritiek is niet altijd einddoel van filosofie – leren dat we ons niet altijd moeten neerleggen bij
status quo
, - Is kritisch denken een uniek filosofische bezigheid? = Kunnen we filosofen onderscheiden van
niet-filosofen obv hun kritische geest? Zijn wetenschappers bv niet of minder kritisch dan
filosofen? onjuist
- Wetenschappers & filosofen gemeenschappelijke attitudes: kritisch & ruimdenkend,
beroep op rationele argumenten en overwegingen, niet laten misleiden door
schijnbare vanzelfsprekendheden
- “Wat is wetenschap?” Richard Feynman (fysicus): “Een van de kwaliteiten van de
wetenschap is dat ze ons de waarde van rationeel denken bijbrengt, en het belang van
vrijheid van denken; ze leert ons dat het loont om te twijfelen aan de waarheid van wat ons
verteld wordt.”
o Vraag stellen: waarin wetenschap verschilt van filosofie.
Methodologie
Eigen intuïties (van filosofen)
- ‘intuïtie’
o Kennis die op een onmiddellijke manier wordt verkregen (18-19 e eeuw)
Descartes: heldere & welonderscheiden ideeën (des idées claires et distrinctes)
ideeën of intuïties die geen redelijk mens zou durven betwijfelen
Vb. Descartes: je pense donc je suis ik ben zodra ik denk
o Spontane overtuiging die we in onze eigen geest aantreffen wanneer we over
een bepaald onderwerp beginnen te denken (20e eeuw, eerder negatief)
Common sense – gezond verstand: moeilijk te veranderen/opgeven, zelfs met
bewijs
- Fauteuilfilosofen (armchair philosophers): filosofen die enkel gebruik maken van intuïties en
zelden/nooit empirisch onderzoek
Conceptuele analyse
- Luciano Floridi: filosofie is conceptual engineering – ontrafelen en verbeteren van
concepten die we in het dagelijks leven misschien te achteloos gebruiken (liefde,
tijd, vrijheid, essentie, ziekte)
- Populair, maar niet door alle filosofen
- Betere concepten betere vragen stellen betere onderzoek
o Kern van alle wetenschappen, incl. filosofie
- Methode niet bruikbaar om filosofie en wetenschap te onderscheiden
Gedachte-experiment
- Een instrument van de verbeelding, dat gebruikt wordt om nieuwe informatie over een thema
te verkrijgen zonder gebruikt te maken van nieuwe empirische data
- Voordelen:
o Verhelderen een probleem door het te visualiseren
o Leveren gegevens op die voor of tegen een bepaalde theorie kunnen worden gebruikt
o Financiële, technologische en morele problemen omzeilen
- Hersenen-in-een-vat (brain in a vat): experiment dat sceptische positie over kennis
ondersteunt
o Inbeelden: hersenen op andere planeet waar een doorgedraaide wetenschapper ons
brein allerlei signalen geeft hersenen kunnen niet nagaan of gedachten & indrukken
echt zijn, dus ook niet of wij al dan niet hersenen in een vat zijn
o Gelijkenissen met Descartes’ gedachten-experiment: malin génie
o Resultaat: afleiden dat de zekerheden waar we zo trots op zijn, eigenlijk geen
echte, fundamentele zekerheden zijn
- Ook in wetenschap, economie, geschiedenis, fysica
o Kat-paradox (fysicus, Erwin Schrödinger)
o Lift-experiment (Einstein)
- Geen uniek onderscheidend kenmerk
Terug naar beginvragen
, - Wat is filosofie? Waarin verschilt filosofie van andere kenisdomeinen, zoals wetenschap?
- Laatste deel antwoord: aard van de vragen en problemen waarmee ze zich bezighouden
- Vragen: abstract, eigenaardig
- Thomas Nagel: “We zouden niet ver komen in het leven als we de ideeën tijd, getal, kennis,
taal, goed en slecht niet meestal als vanzelfsprekend beschouwden, maar in de filosofie
onderzoeken we die dingen zelf.”
- Bestaat tijd? Waarom in één richting?
- Filosofen voorliefde voor moeilijke & onbeantwoordbare vragen
o Filosofie lijkt meer op kunst dan op wetenschap
- Stelling: geen vooruitgang in filosofie, maar wel in wetenschap onderuithalen
o In wetenschap ook geen echte vooruitgang, in tegenstelling tot wat onze intuïtie zegt
(Kuhn)
Paradigma’s volgen elkaar op (wetenschap), binnen paradigma’s soms wel
vooruitgang, maar tussen paradisma’s onderling niet
o In filosofie wel vooruitgang
Psychologie komt uit filosofie
Newton (beschreef zich als filosoof): Philosophiae Naturalis Principa Mathematica
Sommige filosofische vragen worden wel beantwoord brandstof van
nieuwe wetenschap => vooruitgang in filosofie wetenschappers met pluimen
lopen
2. Vier deeldomeinen
- Wat is filosofie? academische discipline die 4 deeldomeinen omvat: metafysica, logica,
epistemologie, moraalfilosofie nog steeds geen goed antwoord, want wat is metafysica/…?
Metafysica (nadenken over tijd, geest en wilsvrijheid)
- Aard en structuur van wereld bestudeerd
- Aristoteles: Metafysica (titel van werk)
o Niet duidelijk of titel op chronologische manier of structurele manier moeten begrijpen
- Vragen over bestaan: Wat betekent het voor iets of iemand dat hij/zij/het bestaat? Op grond
waarvan kunnen we zeggen dat iets bestaat? Bestaat alleen materie, of bestaan ook niet-
materiële zaken?
- Vragen over tijd
- Zou tijd bestaan als er geen mensen op aarde zouden rondlopen? Verhouding tussen lichaam
en geest.
- Zijn wij meer dan onze hersenen?
o Materialisten (= fysicalisten): niet: alles is opgebouwd mbv materie (physical stuff) en
dat geldt ook voor onze mentale toestanden (overtuigingen, herinneringen, verlangens,
…), mentale toestanden zijn hersentoestanden
o Dualisten: mentale toestanden opgebouwd zijn uit geestesspul (mental stuff)
Vraag: Wat is geestesspul?
- Debat over wilsvrijheid
- Bestaat vrije wil? in dagelijks leven: wel
- Sommige wetenschappers: vrije wil bestaat niet redenering als we aannemen:
o Dat wij onze hersenen zijn wij (incl. mentale toestand) samenvallen met onze
hersenen
o Dat onze hersenen uit fysisch spul bestaat
o Dat fysisch spul onderworpen is aan de deterministische wetten van de fysica
o Conclusie: dan kan er geen vrije wil bestaan
- Wat is ‘determinisme’?
o Alle gebeurtenissen en standen van zaken in de wereld worden veroorzaakt door
voorafgaande gebeurtenissen en standen van zaken
o Wat betekent ‘veroorzaken’?
Probabilistische oorzaken & deterministische oorzaken
, Vb. probabilistisch: genen: gen maakt vorming van eigenschap X
waarschijnlijker, samen met alle andere genen en omgevingsfactoren
genen zijn geen deterministische oorzaak
Deterministische oorzaken: garanderen een bepaald resultaat
o Fysisch spul is er aan onderworpen
- Stel: vrije wil bestaan niet
o Probleem met rechtsysteem
- Waarom vallen debatten over tijd, geest, wilsvrijheid onder metafysica geen antwoord
Logica
- Logica legt uit wat het betekent om deugdelijk te redeneren en te argumenteren
argumentatieve hygiëne (onderdeel kritisch denken)
- Weerleggen van drogredenen
o Slip pory slope: als we vandaag A doen, zal vroeg of laat B volgen. B is onwenselijk, dus
mogen we A niet doen
- Logici willen weten of zo’n redenering geldig of ongeldig is en waarom.
Epistemologie of kennisleer
- Aard, structuur en mogelijkheid van onze kennis
- Epistemologie: willen weten wat reikwijdte is van onze kennis – Wat kunnen we weten? Wat is
kennis precies? Hoe weten we wat we denken te weten?
- Hoe kennis verwerven? Wat is zeker kennis? Wat betekent overtuigd zijn van iets?
- Twijfelzucht van Descartes & hersenen in een vat epistemologisch experiment: gaat over de
vraag of en in welke mate het gerechtvaardigd is te geloven dat wat we weten waar is
Ethiek of moraalfilosofie
- Wat is moraal? leven zit vol met dingen die we zouden moeten doen
- Normatieve universum (beschrijving van filosofen): verzameling van rechten, plichten,
aanbevelingen, geboden en verboden
- Vragen over ethische, praktische of juridische, moreel of ethische kwesties
- Typische thema’s: Wat is goed doen, goed persoon zijn, goed leven? meerdere antwoorden
o Intuïties gedachten-exp.: trolly problem (zie hoofdstuk dierenrechten)
Vier deeldomeinen onderverdelen in specifieke takken van filosofie
- Ethiek > politieke filosofie
- Epistemologie > wetenschapsfilosofie, genetisch gewijzigde gewassen
- Metafysisch > natuurlijke soorten
- Wetenschapsfilosofie:
o Algemene: fundamentele filosofische kwesties ivm wetenschap
o Toegepast (instrumenteel): willen weten of onderzoeksresultaten van wetenschap X een
nieuw licht kunnen werpen op filosofische problemen buiten wetenschap X
Biologie: iets te vertalen over concept van menselijke natuur?
o Feynman is niet overtuigd van nut van wetenschapsfilosofie: “Het nut van
wetenschapsfilosofie voor wetenschappers is ongeveer even groot als het nut van
ornithologie voor vogels.” wetenschapper te dom om aan wetenschapsfilosofie te
doen: wetenschapsfilosofie is irrelevant voor wetenschap
3. Korte geschiedenis van westerse filosofie
- De vraag ‘Wat is filosofie?’ beantwoorden door te kijken naar de geschiedenis
- Iemand is een filosoof in de mate dat hij/zij zich bezighoudt met filosofen uit het verleden
o Niet ok volgens logici: definitie obv drogredenen – begging the question
o Cirkelredenering: iets wordt als juist beschouwd terwijl het eigenlijk nog moet worden
bewezen
o Hier: we gaan er al vanuit dat we weten wat filosofie is
- Grillige geschiedenis discipline worden uitgedaagd door andere vormen van kennis:
mythologie, theologie, wetenschappen
wetenschappen
Voorwoord
- Russell: filosofie leert ons om pijnlijke onzekerheden te verdragen
- Wetenschapsfilosofisch gedeelte:
o Filosofische relevantie van het darwinisme
o Concept van seksuele geaardheid
o Onderscheid tussen wetenschap en pseudowetenschap
o Wetenschappelijke waarde van de evolutionaire psychologie
- Bio-etisch gedeelte
o Dierenrechten
o Genetische gewijzigde gewassen
o Klimaatverandering
- Niemand weet eigenlijk waar wijsbegeerte over gaat
- Boek: filosofie geeft taak om onzekerheid te verdragen (Russell) & op te zoeken
Hoofstuk 1 – Wat is filosofie?
- Ambrose Bierce: “Een stelsel van vele wegen die van nergens tot niets leiden.”
- Vragen waarop geen eenduidig en sluitend antwoord kan worden gegeven
- Geen lijst met kenmerken waar alle filosofen & enkel de filosofie over eens is er bestaat niet
zoiets als de essentie van de filosofie
- Eerste paragraaf: 3 kenmerken die rol kunnen spelen om filosofie te schetsen
o Attitude
o Methodologie
o Domein
- Tweede paragraaf: 4 deeldomeinen, onmogelijk om te bepalen wat essentie is van elk
deeldomein
- Derde paragraaf: geschiedenis van filosofie
1. Drie kenmerken: attitude, methodologie, domein
Vele definities filosofie (attitude)
- Nigel Warburton: “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t agree what
it’s about.”
- Etymologie woord ‘filosofie’: liefde voor de wijsheid of verlangen om te weten
- Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid
- ‘wijsheid’
o Filosoof: iemand die zekere levenswijze vertegenwoordigd
o Politici, wetenschappers, kunstenaars en religieuze leiders kunnen ook levenswijs zijn
- Sommige definities: kritische kracht van filosofen benadrukt piekeren over
dingen die mensen vanzelfsprekend vinden (party-poopers)
o Autoriteiten worden uitgedaagd en hun uitspraken in twijfel te trekken
- René Descartes: gezichtsvermogen bedriegt ons vaak
o Illusie van Müller-Lyer conclusie Descartes: zintuigen bedriegen ons
o Als zintuigen onbetrouwbaar zijn, is dan ook onze kennis onbetrouwbaar?
Descartes: wel
- Kritiek is niet altijd einddoel van filosofie – leren dat we ons niet altijd moeten neerleggen bij
status quo
, - Is kritisch denken een uniek filosofische bezigheid? = Kunnen we filosofen onderscheiden van
niet-filosofen obv hun kritische geest? Zijn wetenschappers bv niet of minder kritisch dan
filosofen? onjuist
- Wetenschappers & filosofen gemeenschappelijke attitudes: kritisch & ruimdenkend,
beroep op rationele argumenten en overwegingen, niet laten misleiden door
schijnbare vanzelfsprekendheden
- “Wat is wetenschap?” Richard Feynman (fysicus): “Een van de kwaliteiten van de
wetenschap is dat ze ons de waarde van rationeel denken bijbrengt, en het belang van
vrijheid van denken; ze leert ons dat het loont om te twijfelen aan de waarheid van wat ons
verteld wordt.”
o Vraag stellen: waarin wetenschap verschilt van filosofie.
Methodologie
Eigen intuïties (van filosofen)
- ‘intuïtie’
o Kennis die op een onmiddellijke manier wordt verkregen (18-19 e eeuw)
Descartes: heldere & welonderscheiden ideeën (des idées claires et distrinctes)
ideeën of intuïties die geen redelijk mens zou durven betwijfelen
Vb. Descartes: je pense donc je suis ik ben zodra ik denk
o Spontane overtuiging die we in onze eigen geest aantreffen wanneer we over
een bepaald onderwerp beginnen te denken (20e eeuw, eerder negatief)
Common sense – gezond verstand: moeilijk te veranderen/opgeven, zelfs met
bewijs
- Fauteuilfilosofen (armchair philosophers): filosofen die enkel gebruik maken van intuïties en
zelden/nooit empirisch onderzoek
Conceptuele analyse
- Luciano Floridi: filosofie is conceptual engineering – ontrafelen en verbeteren van
concepten die we in het dagelijks leven misschien te achteloos gebruiken (liefde,
tijd, vrijheid, essentie, ziekte)
- Populair, maar niet door alle filosofen
- Betere concepten betere vragen stellen betere onderzoek
o Kern van alle wetenschappen, incl. filosofie
- Methode niet bruikbaar om filosofie en wetenschap te onderscheiden
Gedachte-experiment
- Een instrument van de verbeelding, dat gebruikt wordt om nieuwe informatie over een thema
te verkrijgen zonder gebruikt te maken van nieuwe empirische data
- Voordelen:
o Verhelderen een probleem door het te visualiseren
o Leveren gegevens op die voor of tegen een bepaalde theorie kunnen worden gebruikt
o Financiële, technologische en morele problemen omzeilen
- Hersenen-in-een-vat (brain in a vat): experiment dat sceptische positie over kennis
ondersteunt
o Inbeelden: hersenen op andere planeet waar een doorgedraaide wetenschapper ons
brein allerlei signalen geeft hersenen kunnen niet nagaan of gedachten & indrukken
echt zijn, dus ook niet of wij al dan niet hersenen in een vat zijn
o Gelijkenissen met Descartes’ gedachten-experiment: malin génie
o Resultaat: afleiden dat de zekerheden waar we zo trots op zijn, eigenlijk geen
echte, fundamentele zekerheden zijn
- Ook in wetenschap, economie, geschiedenis, fysica
o Kat-paradox (fysicus, Erwin Schrödinger)
o Lift-experiment (Einstein)
- Geen uniek onderscheidend kenmerk
Terug naar beginvragen
, - Wat is filosofie? Waarin verschilt filosofie van andere kenisdomeinen, zoals wetenschap?
- Laatste deel antwoord: aard van de vragen en problemen waarmee ze zich bezighouden
- Vragen: abstract, eigenaardig
- Thomas Nagel: “We zouden niet ver komen in het leven als we de ideeën tijd, getal, kennis,
taal, goed en slecht niet meestal als vanzelfsprekend beschouwden, maar in de filosofie
onderzoeken we die dingen zelf.”
- Bestaat tijd? Waarom in één richting?
- Filosofen voorliefde voor moeilijke & onbeantwoordbare vragen
o Filosofie lijkt meer op kunst dan op wetenschap
- Stelling: geen vooruitgang in filosofie, maar wel in wetenschap onderuithalen
o In wetenschap ook geen echte vooruitgang, in tegenstelling tot wat onze intuïtie zegt
(Kuhn)
Paradigma’s volgen elkaar op (wetenschap), binnen paradigma’s soms wel
vooruitgang, maar tussen paradisma’s onderling niet
o In filosofie wel vooruitgang
Psychologie komt uit filosofie
Newton (beschreef zich als filosoof): Philosophiae Naturalis Principa Mathematica
Sommige filosofische vragen worden wel beantwoord brandstof van
nieuwe wetenschap => vooruitgang in filosofie wetenschappers met pluimen
lopen
2. Vier deeldomeinen
- Wat is filosofie? academische discipline die 4 deeldomeinen omvat: metafysica, logica,
epistemologie, moraalfilosofie nog steeds geen goed antwoord, want wat is metafysica/…?
Metafysica (nadenken over tijd, geest en wilsvrijheid)
- Aard en structuur van wereld bestudeerd
- Aristoteles: Metafysica (titel van werk)
o Niet duidelijk of titel op chronologische manier of structurele manier moeten begrijpen
- Vragen over bestaan: Wat betekent het voor iets of iemand dat hij/zij/het bestaat? Op grond
waarvan kunnen we zeggen dat iets bestaat? Bestaat alleen materie, of bestaan ook niet-
materiële zaken?
- Vragen over tijd
- Zou tijd bestaan als er geen mensen op aarde zouden rondlopen? Verhouding tussen lichaam
en geest.
- Zijn wij meer dan onze hersenen?
o Materialisten (= fysicalisten): niet: alles is opgebouwd mbv materie (physical stuff) en
dat geldt ook voor onze mentale toestanden (overtuigingen, herinneringen, verlangens,
…), mentale toestanden zijn hersentoestanden
o Dualisten: mentale toestanden opgebouwd zijn uit geestesspul (mental stuff)
Vraag: Wat is geestesspul?
- Debat over wilsvrijheid
- Bestaat vrije wil? in dagelijks leven: wel
- Sommige wetenschappers: vrije wil bestaat niet redenering als we aannemen:
o Dat wij onze hersenen zijn wij (incl. mentale toestand) samenvallen met onze
hersenen
o Dat onze hersenen uit fysisch spul bestaat
o Dat fysisch spul onderworpen is aan de deterministische wetten van de fysica
o Conclusie: dan kan er geen vrije wil bestaan
- Wat is ‘determinisme’?
o Alle gebeurtenissen en standen van zaken in de wereld worden veroorzaakt door
voorafgaande gebeurtenissen en standen van zaken
o Wat betekent ‘veroorzaken’?
Probabilistische oorzaken & deterministische oorzaken
, Vb. probabilistisch: genen: gen maakt vorming van eigenschap X
waarschijnlijker, samen met alle andere genen en omgevingsfactoren
genen zijn geen deterministische oorzaak
Deterministische oorzaken: garanderen een bepaald resultaat
o Fysisch spul is er aan onderworpen
- Stel: vrije wil bestaan niet
o Probleem met rechtsysteem
- Waarom vallen debatten over tijd, geest, wilsvrijheid onder metafysica geen antwoord
Logica
- Logica legt uit wat het betekent om deugdelijk te redeneren en te argumenteren
argumentatieve hygiëne (onderdeel kritisch denken)
- Weerleggen van drogredenen
o Slip pory slope: als we vandaag A doen, zal vroeg of laat B volgen. B is onwenselijk, dus
mogen we A niet doen
- Logici willen weten of zo’n redenering geldig of ongeldig is en waarom.
Epistemologie of kennisleer
- Aard, structuur en mogelijkheid van onze kennis
- Epistemologie: willen weten wat reikwijdte is van onze kennis – Wat kunnen we weten? Wat is
kennis precies? Hoe weten we wat we denken te weten?
- Hoe kennis verwerven? Wat is zeker kennis? Wat betekent overtuigd zijn van iets?
- Twijfelzucht van Descartes & hersenen in een vat epistemologisch experiment: gaat over de
vraag of en in welke mate het gerechtvaardigd is te geloven dat wat we weten waar is
Ethiek of moraalfilosofie
- Wat is moraal? leven zit vol met dingen die we zouden moeten doen
- Normatieve universum (beschrijving van filosofen): verzameling van rechten, plichten,
aanbevelingen, geboden en verboden
- Vragen over ethische, praktische of juridische, moreel of ethische kwesties
- Typische thema’s: Wat is goed doen, goed persoon zijn, goed leven? meerdere antwoorden
o Intuïties gedachten-exp.: trolly problem (zie hoofdstuk dierenrechten)
Vier deeldomeinen onderverdelen in specifieke takken van filosofie
- Ethiek > politieke filosofie
- Epistemologie > wetenschapsfilosofie, genetisch gewijzigde gewassen
- Metafysisch > natuurlijke soorten
- Wetenschapsfilosofie:
o Algemene: fundamentele filosofische kwesties ivm wetenschap
o Toegepast (instrumenteel): willen weten of onderzoeksresultaten van wetenschap X een
nieuw licht kunnen werpen op filosofische problemen buiten wetenschap X
Biologie: iets te vertalen over concept van menselijke natuur?
o Feynman is niet overtuigd van nut van wetenschapsfilosofie: “Het nut van
wetenschapsfilosofie voor wetenschappers is ongeveer even groot als het nut van
ornithologie voor vogels.” wetenschapper te dom om aan wetenschapsfilosofie te
doen: wetenschapsfilosofie is irrelevant voor wetenschap
3. Korte geschiedenis van westerse filosofie
- De vraag ‘Wat is filosofie?’ beantwoorden door te kijken naar de geschiedenis
- Iemand is een filosoof in de mate dat hij/zij zich bezighoudt met filosofen uit het verleden
o Niet ok volgens logici: definitie obv drogredenen – begging the question
o Cirkelredenering: iets wordt als juist beschouwd terwijl het eigenlijk nog moet worden
bewezen
o Hier: we gaan er al vanuit dat we weten wat filosofie is
- Grillige geschiedenis discipline worden uitgedaagd door andere vormen van kennis:
mythologie, theologie, wetenschappen
