PRAKTIJK
FYSIOTHERAPIE
Blok 1.4 - Neurorevalidatie
,INHOUDSOPGAVE
Onderzoek ............................................................................................................................................... 4
Inspectie ................................................................................................................................................ 4
N. Ulnarislaesie ................................................................................................................................. 4
N. Radialislaesie ............................................................................................................................... 4
N. Medianuslaesie ............................................................................................................................. 5
N. Tibialislaesie ................................................................................................................................. 5
N. Peroneuslaesie ............................................................................................................................. 5
N. Ischiadicuslaesie .......................................................................................................................... 5
N. Femoralislaesie ............................................................................................................................ 5
Thoracic outlet syndrome (TOS) ....................................................................................................... 5
Onderste plexus brachialis laesie ..................................................................................................... 5
Bovenste plexus brachialis laesie ..................................................................................................... 6
Actief en passief bewegingsonderzoek ................................................................................................ 6
Testen voor het Carpaal Tunnel Syndroom ......................................................................................... 9
Tinel’s sign ........................................................................................................................................ 9
Phalen’s test .................................................................................................................................... 10
Testen voor het Thoracic Outlet Syndrome ........................................................................................ 10
Test volgens Adson ......................................................................................................................... 10
Proef van Eden ............................................................................................................................... 10
Test volgens Wright ........................................................................................................................ 11
Test van Roos ................................................................................................................................. 11
Testen voor zenuwwortelcompressie (radiculopathie) ....................................................................... 11
Test van Spurling (cervicaal) .......................................................................................................... 11
Jackson Compression test (Cervicaal) ........................................................................................... 12
Test van Valsalva (cervicaal en lumbaal) ....................................................................................... 12
Test van Kemp (lumbaal) ................................................................................................................ 12
Hakvaltest (Lumbaal) ...................................................................................................................... 12
Rompstabiliteitstesten ......................................................................................................................... 13
Trunk Control test ............................................................................................................................ 13
Evenwichtstesten ................................................................................................................................ 13
Berg Balance Scale ......................................................................................................................... 13
Koorddansersgang .......................................................................................................................... 17
Romberg Test.................................................................................................................................. 17
Tien meter-looptest ......................................................................................................................... 18
Reflextesten ........................................................................................................................................ 18
Bicepsreflex (c6) ............................................................................................................................. 18
Brachioradialisreflex (C6-C7) .......................................................................................................... 18
Tricepsreflex (C7) ............................................................................................................................ 19
Kniepeesreflex (L4) ......................................................................................................................... 19
Achillespeesreflex (S1) ................................................................................................................... 19
Upper limb tension test ....................................................................................................................... 20
1. – N. Medianus (algemeen) .......................................................................................................... 20
2. – N. Medianus ............................................................................................................................. 20
3. – N. Radialis ................................................................................................................................ 21
4. – N. Ulnaris.................................................................................................................................. 21
Test kenn musculatuur ....................................................................................................................... 21
1
, Pinpriktest (sensibiliteit) ...................................................................................................................... 22
Proef ................................................................................................................................................... 23
Top – top – proef ............................................................................................................................. 23
Top – neus – proef .......................................................................................................................... 23
Knie – hiel – proef ........................................................................................................................... 23
Straight leg raise ................................................................................................................................. 24
Plexus Lumbo-sacralis (Lasegue)................................................................................................... 24
Accent op N. Tibialis (Bragard) ....................................................................................................... 24
Accent op N. Peroneus ................................................................................................................... 24
Prone Knee Bend (Plexus lumbalis/accent op N. Femoralis) ............................................................ 25
Test van Slump (Plexus lumbosacralis) ............................................................................................. 25
Modified ashworth scale ..................................................................................................................... 25
Cervicale distractie ............................................................................................................................. 26
MRC-schaal ........................................................................................................................................ 26
Behandeling .......................................................................................................................................... 27
Rekken ................................................................................................................................................ 27
M. Erector spinae (cervicaal) .......................................................................................................... 27
M. Pectoralis Minor ......................................................................................................................... 27
M. Levator Scapulae ....................................................................................................................... 27
M. Trapezius P. Descendens .......................................................................................................... 27
M. Sternocleidomastoideus ............................................................................................................. 27
M. Piriformis .................................................................................................................................... 27
Transfertraining (+ onderzoek) ........................................................................................................... 28
Van lig naar zit ................................................................................................................................ 28
Bed naar stoel ................................................................................................................................. 28
Zit naar stand .................................................................................................................................. 28
Trainingen ........................................................................................................................................... 28
Oefenen op de zitbalans ................................................................................................................. 28
Looptraining..................................................................................................................................... 29
Oefentherapie na een lumbale hernia ................................................................................................ 30
Houdingsinstructies bij Thoracic Outlet Syndrome............................................................................. 31
Onderhouden en verbeteren van de mobiliteit ................................................................................... 31
Mobiliserende oefeningen cervicale wervelkolom .............................................................................. 32
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen voor de cervicale wervelkolom ............................................. 32
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen cervicale wervelkolom .......................................................... 33
Mobiliserende oefeningen lumbale wervelkolom................................................................................ 33
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen voor de lumbale wervelkolom ............................................... 34
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen Lumbale wervelkolom ........................................................... 35
Spierfunctie verbetering ...................................................................................................................... 35
Spierrekkingen (soft tissue release/hold-relax) .................................................................................. 35
Massage ............................................................................................................................................. 36
2
,Uitleg ...................................................................................................................................................... 38
Tracties en translaties ......................................................................................................................... 38
Bewegingsuitslagen en gewrichtsposities .......................................................................................... 39
3
,ONDERZOEK
INSPECTIE
Tijdens de inspectie kijkt de therapeut naar de stand van het lichaam. Een inspectie kan
worden uitgevoerd op totaal, lokaal en functioneel niveau.
Totale inspectie: bij een totale inspectie wordt gekeken naar het hele lichaam.
Lokale inspectie: bij een lokale inspectie wordt ingezoomd op het gebied van de
klachten.
Totale inspectie Wervelcurvatuur (lordose, kyfose en scoliose);
Stand van het hoofd (pro- of retractie);
Schouderhoogte (asymmetrie);
Sleutelbenen (hoogte);
Carrying angle;
Stand van het bekken (beenlengteverschil);
Luchtfiguur;
Volume bovenbeen;
Patella;
Enkelhoogte;
Voetcontact;
Rotatie voeten;
Stand breedte.
Lokale inspectie Warmte;
Zwelling;
Huidverkleuringen;
Spiertonus;
Deformiteit/anatomische afwijkingen;
Droge huid;
Beharing;
Asymmetrie tussen links en rechts.
Functionele inspectie
Laat de patiënt minimaal vijf activiteiten demonstreren waar hij in de anamnese over “klaagt”,
bijvoorbeeld aankleden, tillen, verplaatsen, bovenhandse activiteiten, haarkammen,
enzovoort. Je beoordeelt de mechanische belasting (houding, duur en zwaarte activiteit),
vergelijk links en rechts (kijk naar verschillen in bewegingsomvang en kwaliteit) en let op de
reacties van de patiënt.
N. ULNARISLAESIE
Bij een N. Ulnarislaesie verwacht je een ‘klauwhand’; de eindkootjes in de vingers zijn
gebogen, terwijl de proximale vingerkootjes gestrekt zijn.
Gevoelsstoornissen in de pink en de aangrenzende helft van de ringvinger;
Krachtvermindering van de kleine handspieren, waardoor het sluiten en spreiden van
de vingers niet goed meer mogelijk is;
Atrofie in de handspieren, waardoor de hand knokkelig wordt en er sleuven tussen de
middenhandsbeentjes ontstaan;
Drukgevoeligheid in het verloop van de zenuw (voornamelijk bij de elleboog);
Zweethanden, afbrokkelende nagels, kippenvel en kleurverschil.
N. RADIALISLAESIE
Bij een N. Radialislaesie verwacht je een ‘dropping hand’; een slappe pols en vingers, wat
optreedt door verlamming van bepaalde spieren.
Atrofie, voornamelijk aan de buitenzijde van de arm;
4
, Verminderd gevoel aan de achterkant van de duim en soms de achterkant van de
onderarm;
Zweethanden, afbrokkelende nagels en kippenvel.
N. MEDIANUSLAESIE
Bij een N. Medianuslaesie verwacht je een ‘preachers hand’; die wordt veroorzaakt door
zwakte van de vingerflexoren. Dit treedt vooral op wanneer de patiënt een vuist wil maken.
Atrofie, voornamelijk aan de binnenzijde van de arm;
Zweethanden, afbrokkelende nagels, kippenvel en kleurverschil.
N. TIBIALISLAESIE
Bij een N. Tibialislaesie verwacht je een ‘klauwvoet’; de distale teengewrichten zijn naar
plantair geflecteerd en de proximale teengewrichten zijn in extensie.
Atrofie aan de achterkant van het onderbeen;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Sensibiliteitsstoornissen in de voetzool;
Pijn in de fossa poplitea.
N. PERONEUSLAESIE
Bij een N. Peroneuslaesie verwacht je een ‘klapvoet’ door verminderde dorsaalflexie.
Atrofie, voornamelijk aan de voorkant van het onderbeen;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Sensibiliteitsverlies tussen de eerste en tweede teen.
N. ISCHIADICUSLAESIE
Bij een N. Ischiadicuslaesie verwacht je:
Atrofie aan de achterkant van het bovenbeen (hamstrings);
Pijn die uitstraalt naar de bil, dij en voet;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen.
N. FEMORALISLAESIE
Bij een N. Femoralislaesie verwacht je:
Atrofie in het been.
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Een lage of afwezige kniepeesreflex;
Bij acuut trauma kan er een hematoom aanwezig zijn.
THORACIC OUTLET SYNDROME (TOS)
Bij een patiënt met het Thoracic Outlet Syndrome verwacht je:
Vermoeidheidsgevoelens van de arm en hand;
Koude en/of gezwollen arm en hand;
Pijn bij activiteiten waarbij boven schouderhoogte gewerkt wordt;
Opgezwollen oppervlakkige aders;
Zwakkere hartslag in de pols;
Tintelingen, prikkelingen, een doof gevoel en/of krachtsverlies van de arm, hand en
vingers;
Thoracale kyfose;
Schouders en hoofd in pronatie.
ONDERSTE PLEXUS BRACHIALIS LAESIE
Bij een onderste plexus brachialis laesie is er sprake van compressie van de N. Medianus.
Verminderde werking van de handspieren, waardoor er een slappe hand is te zien;
5
FYSIOTHERAPIE
Blok 1.4 - Neurorevalidatie
,INHOUDSOPGAVE
Onderzoek ............................................................................................................................................... 4
Inspectie ................................................................................................................................................ 4
N. Ulnarislaesie ................................................................................................................................. 4
N. Radialislaesie ............................................................................................................................... 4
N. Medianuslaesie ............................................................................................................................. 5
N. Tibialislaesie ................................................................................................................................. 5
N. Peroneuslaesie ............................................................................................................................. 5
N. Ischiadicuslaesie .......................................................................................................................... 5
N. Femoralislaesie ............................................................................................................................ 5
Thoracic outlet syndrome (TOS) ....................................................................................................... 5
Onderste plexus brachialis laesie ..................................................................................................... 5
Bovenste plexus brachialis laesie ..................................................................................................... 6
Actief en passief bewegingsonderzoek ................................................................................................ 6
Testen voor het Carpaal Tunnel Syndroom ......................................................................................... 9
Tinel’s sign ........................................................................................................................................ 9
Phalen’s test .................................................................................................................................... 10
Testen voor het Thoracic Outlet Syndrome ........................................................................................ 10
Test volgens Adson ......................................................................................................................... 10
Proef van Eden ............................................................................................................................... 10
Test volgens Wright ........................................................................................................................ 11
Test van Roos ................................................................................................................................. 11
Testen voor zenuwwortelcompressie (radiculopathie) ....................................................................... 11
Test van Spurling (cervicaal) .......................................................................................................... 11
Jackson Compression test (Cervicaal) ........................................................................................... 12
Test van Valsalva (cervicaal en lumbaal) ....................................................................................... 12
Test van Kemp (lumbaal) ................................................................................................................ 12
Hakvaltest (Lumbaal) ...................................................................................................................... 12
Rompstabiliteitstesten ......................................................................................................................... 13
Trunk Control test ............................................................................................................................ 13
Evenwichtstesten ................................................................................................................................ 13
Berg Balance Scale ......................................................................................................................... 13
Koorddansersgang .......................................................................................................................... 17
Romberg Test.................................................................................................................................. 17
Tien meter-looptest ......................................................................................................................... 18
Reflextesten ........................................................................................................................................ 18
Bicepsreflex (c6) ............................................................................................................................. 18
Brachioradialisreflex (C6-C7) .......................................................................................................... 18
Tricepsreflex (C7) ............................................................................................................................ 19
Kniepeesreflex (L4) ......................................................................................................................... 19
Achillespeesreflex (S1) ................................................................................................................... 19
Upper limb tension test ....................................................................................................................... 20
1. – N. Medianus (algemeen) .......................................................................................................... 20
2. – N. Medianus ............................................................................................................................. 20
3. – N. Radialis ................................................................................................................................ 21
4. – N. Ulnaris.................................................................................................................................. 21
Test kenn musculatuur ....................................................................................................................... 21
1
, Pinpriktest (sensibiliteit) ...................................................................................................................... 22
Proef ................................................................................................................................................... 23
Top – top – proef ............................................................................................................................. 23
Top – neus – proef .......................................................................................................................... 23
Knie – hiel – proef ........................................................................................................................... 23
Straight leg raise ................................................................................................................................. 24
Plexus Lumbo-sacralis (Lasegue)................................................................................................... 24
Accent op N. Tibialis (Bragard) ....................................................................................................... 24
Accent op N. Peroneus ................................................................................................................... 24
Prone Knee Bend (Plexus lumbalis/accent op N. Femoralis) ............................................................ 25
Test van Slump (Plexus lumbosacralis) ............................................................................................. 25
Modified ashworth scale ..................................................................................................................... 25
Cervicale distractie ............................................................................................................................. 26
MRC-schaal ........................................................................................................................................ 26
Behandeling .......................................................................................................................................... 27
Rekken ................................................................................................................................................ 27
M. Erector spinae (cervicaal) .......................................................................................................... 27
M. Pectoralis Minor ......................................................................................................................... 27
M. Levator Scapulae ....................................................................................................................... 27
M. Trapezius P. Descendens .......................................................................................................... 27
M. Sternocleidomastoideus ............................................................................................................. 27
M. Piriformis .................................................................................................................................... 27
Transfertraining (+ onderzoek) ........................................................................................................... 28
Van lig naar zit ................................................................................................................................ 28
Bed naar stoel ................................................................................................................................. 28
Zit naar stand .................................................................................................................................. 28
Trainingen ........................................................................................................................................... 28
Oefenen op de zitbalans ................................................................................................................. 28
Looptraining..................................................................................................................................... 29
Oefentherapie na een lumbale hernia ................................................................................................ 30
Houdingsinstructies bij Thoracic Outlet Syndrome............................................................................. 31
Onderhouden en verbeteren van de mobiliteit ................................................................................... 31
Mobiliserende oefeningen cervicale wervelkolom .............................................................................. 32
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen voor de cervicale wervelkolom ............................................. 32
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen cervicale wervelkolom .......................................................... 33
Mobiliserende oefeningen lumbale wervelkolom................................................................................ 33
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen voor de lumbale wervelkolom ............................................... 34
Stabilisatie en spierfunctie oefeningen Lumbale wervelkolom ........................................................... 35
Spierfunctie verbetering ...................................................................................................................... 35
Spierrekkingen (soft tissue release/hold-relax) .................................................................................. 35
Massage ............................................................................................................................................. 36
2
,Uitleg ...................................................................................................................................................... 38
Tracties en translaties ......................................................................................................................... 38
Bewegingsuitslagen en gewrichtsposities .......................................................................................... 39
3
,ONDERZOEK
INSPECTIE
Tijdens de inspectie kijkt de therapeut naar de stand van het lichaam. Een inspectie kan
worden uitgevoerd op totaal, lokaal en functioneel niveau.
Totale inspectie: bij een totale inspectie wordt gekeken naar het hele lichaam.
Lokale inspectie: bij een lokale inspectie wordt ingezoomd op het gebied van de
klachten.
Totale inspectie Wervelcurvatuur (lordose, kyfose en scoliose);
Stand van het hoofd (pro- of retractie);
Schouderhoogte (asymmetrie);
Sleutelbenen (hoogte);
Carrying angle;
Stand van het bekken (beenlengteverschil);
Luchtfiguur;
Volume bovenbeen;
Patella;
Enkelhoogte;
Voetcontact;
Rotatie voeten;
Stand breedte.
Lokale inspectie Warmte;
Zwelling;
Huidverkleuringen;
Spiertonus;
Deformiteit/anatomische afwijkingen;
Droge huid;
Beharing;
Asymmetrie tussen links en rechts.
Functionele inspectie
Laat de patiënt minimaal vijf activiteiten demonstreren waar hij in de anamnese over “klaagt”,
bijvoorbeeld aankleden, tillen, verplaatsen, bovenhandse activiteiten, haarkammen,
enzovoort. Je beoordeelt de mechanische belasting (houding, duur en zwaarte activiteit),
vergelijk links en rechts (kijk naar verschillen in bewegingsomvang en kwaliteit) en let op de
reacties van de patiënt.
N. ULNARISLAESIE
Bij een N. Ulnarislaesie verwacht je een ‘klauwhand’; de eindkootjes in de vingers zijn
gebogen, terwijl de proximale vingerkootjes gestrekt zijn.
Gevoelsstoornissen in de pink en de aangrenzende helft van de ringvinger;
Krachtvermindering van de kleine handspieren, waardoor het sluiten en spreiden van
de vingers niet goed meer mogelijk is;
Atrofie in de handspieren, waardoor de hand knokkelig wordt en er sleuven tussen de
middenhandsbeentjes ontstaan;
Drukgevoeligheid in het verloop van de zenuw (voornamelijk bij de elleboog);
Zweethanden, afbrokkelende nagels, kippenvel en kleurverschil.
N. RADIALISLAESIE
Bij een N. Radialislaesie verwacht je een ‘dropping hand’; een slappe pols en vingers, wat
optreedt door verlamming van bepaalde spieren.
Atrofie, voornamelijk aan de buitenzijde van de arm;
4
, Verminderd gevoel aan de achterkant van de duim en soms de achterkant van de
onderarm;
Zweethanden, afbrokkelende nagels en kippenvel.
N. MEDIANUSLAESIE
Bij een N. Medianuslaesie verwacht je een ‘preachers hand’; die wordt veroorzaakt door
zwakte van de vingerflexoren. Dit treedt vooral op wanneer de patiënt een vuist wil maken.
Atrofie, voornamelijk aan de binnenzijde van de arm;
Zweethanden, afbrokkelende nagels, kippenvel en kleurverschil.
N. TIBIALISLAESIE
Bij een N. Tibialislaesie verwacht je een ‘klauwvoet’; de distale teengewrichten zijn naar
plantair geflecteerd en de proximale teengewrichten zijn in extensie.
Atrofie aan de achterkant van het onderbeen;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Sensibiliteitsstoornissen in de voetzool;
Pijn in de fossa poplitea.
N. PERONEUSLAESIE
Bij een N. Peroneuslaesie verwacht je een ‘klapvoet’ door verminderde dorsaalflexie.
Atrofie, voornamelijk aan de voorkant van het onderbeen;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Sensibiliteitsverlies tussen de eerste en tweede teen.
N. ISCHIADICUSLAESIE
Bij een N. Ischiadicuslaesie verwacht je:
Atrofie aan de achterkant van het bovenbeen (hamstrings);
Pijn die uitstraalt naar de bil, dij en voet;
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen.
N. FEMORALISLAESIE
Bij een N. Femoralislaesie verwacht je:
Atrofie in het been.
Veranderingen van de zweetsecretie en kleurverschillen;
Een lage of afwezige kniepeesreflex;
Bij acuut trauma kan er een hematoom aanwezig zijn.
THORACIC OUTLET SYNDROME (TOS)
Bij een patiënt met het Thoracic Outlet Syndrome verwacht je:
Vermoeidheidsgevoelens van de arm en hand;
Koude en/of gezwollen arm en hand;
Pijn bij activiteiten waarbij boven schouderhoogte gewerkt wordt;
Opgezwollen oppervlakkige aders;
Zwakkere hartslag in de pols;
Tintelingen, prikkelingen, een doof gevoel en/of krachtsverlies van de arm, hand en
vingers;
Thoracale kyfose;
Schouders en hoofd in pronatie.
ONDERSTE PLEXUS BRACHIALIS LAESIE
Bij een onderste plexus brachialis laesie is er sprake van compressie van de N. Medianus.
Verminderde werking van de handspieren, waardoor er een slappe hand is te zien;
5
