Internationale economie
Globalization
- Globalisering (vrije markt/wereldmarkt) – ook duistere kanten aan dit
• Bepaalde zaken zouden anders moeten/kunnen
- Economie willen verstaan is nationaal niet voldoende → internationale vergelijking!
- Internationale economie observeren – perceptie van sommige mensen op de wereld
International Economics: theory and policy
Inleiding Internationale handel
- Handel – mensen die elkaar tegenkomen – belangrijkste economisch fenomeen
• Veel pogingen om het vlotter te laten evolueren – handelsliberalisering
• Handel afremmen (eigen producenten beschermen – Trump handelsoorlog, massale
export USA tegenhouden)
o Handelsbeleidsinstrumenten worden gebruikt
- Handelspatroon – hoe landen handel drijven – grote verschillen tussen
- Welvaartseffecten van handel – er zijn goede en slechte dingen – correcties invoeren?
Vastelling 1: handel is één van de belangrijkste economische fenomenen
- Enorme toename van internationale handel in afgelopen decennia = globalisering
• Maar sputterend:
o Evoluties in wereldeconomie (financiële crisis) – handel is anders sinds
economische crisis
o Politieke en maatschappelijke tegenslag/weerstand tegen globalisering
o Handel als beleidsinstrument voor ruimere geopolitieke doelen
Aantoning:
• Licht blauw: evolutie wereldbbp – wereldbbp groter en groter geworden (stijgend)
• Donker blauw: wereldexport – spectaculaire stijging
o Stukje naar beneden – 2008/2009 → crisis impact internationale handel
maar deze herstelde
o China kwam bij WTO vandaar grote stijging in 2000 – wereldhandel is zo
spectaculairder toegenomen
o Jaren 80/90:
, ▪ Aziatische tijgers – zorgen veel producten kunnen geven aan het
buitenland
▪ Einde van de Koude oorlog, sommige landen uitgesloten van handel,
na deze kan oost Europa terug handel drijven met west Europa
▪ Organisaties die wereldhandel stimuleren, makkelijker wordt om te
exporteren of te importeren
▪ Waarom dingen uit China en niet uit België? – technologische
vooruitgang
• Groene lijn: export gedeeld door BBP – handelsopenheid
Once upon a time
- Wereld voor crisis: globalisering
• Enorme toename in wereldhandel en in buitenlandse investeringen
o Sterker dan toename in wereldproductie/inkomen
• Landen geïntegreerd in globale en regionale netwerken
• Bedrijven maken deel uit van global value chains
= beeld van geïntegreerde en open wereldeconomie
Verklaringen groei in wereldhandel:
- Vrijmaking van de wereldhandel → lange periode met beleid van handelsliberaliseringen
- Evoluties in transport: dalend kost, nieuwe technologieën
- Ondernemerschap met internationale dimensies
- Nieuwe spelers/producten
Fundamenteler:
Vraagzijde: waarom kopen economische agenten producten uit buitenland? (import)
Aanbodzijde: waarom verkopen producenten producten aan het buitenland? (export)
➔ Diverse theoretische handelsmodellen – antwoorden zoeken
Je moet vraag stimuleren maar wie gaat wat maken?
Relatie tussen handel en groei:
- Is er groei? = positieve groei wereldhandel
De crisis en de wereldhandel
- Wereldwijde crisis (2008-2009): sterke daling wereldhandel
• Ongeziene daling – sinds jaren 30 maar relativeren + verrassend snel herstel
,Vragen:
1. Waarom crisis zo sterk negatief effect wereldhandel?
- Gevolg crisissen:
• Onzekerheid en voorzichtigheid – veel van deze reacties in reële economie
• Wantrouwen t.o.v. handelspartners
o Willen we wel nog naar Griekenland exporteren? = vertrouwen weg
• Krediet schaarste:
o Moeilijk om financiering te krijgen
➔ Daling internationale handelsstromen
➔ Wijziging in het handelsbeleid van landen om binnenlandse bedrijven te beschermen =
verdere daling internationale handel = vicieuze cirkel = gevaarlijk
Great Trade Collapse – nooit eerder geziene instorting (2008-2009)
Oorzaken daling internationale handel:
- Daling wereldvraag
• Geen nieuwe auto kopen als je niet weet of je je job nog kan behouden
(=onzekerheid)
- Bedrijven investeringen terugschroeven
• Op de rem staan – misschien gaan we minder produceren dan verwacht
- Toegang tot financiering in bedrijf niet meer gegeven
• Krediet schaarste (bankencrisis)
(Als er in China iets mis loopt – implicaties op anderen bedrijven = probleem worden alle
landen in de wereld)
- Verticale specialisatie en internationalisering van productie
Crisis toont aan:
- Recent voorbeeld van hoe dynamisch handel kan zijn – staat niet stil
- Nauw samen gangen met monetaire en financiële omgeving
- Handel beïnvloed door handelsbeleid
De crisis en de export per regio:
- Wereldwijde treffend effect wereldeconomie
- Herstel na de crisis – tekenen zich twee groepen af (eentje snel en twee regio’s die achter op
lopen)
, • Europeanen en Noord-Amerika trager
• Opkomende economieën sneller hersteld
Sommige landen komen er beter af dan anderen – relatief belang in de wereld kan dalen – eerst
meer dan 40% BBP maar is gedaald na crisis = kwetsbaar → je hebt winnaars en verliezers
Export per sector: uitleg
- In 2008 positieve cijfers en in 2009 negatief: alle sectoren gaan mee onder
• Brandstoffen fel verloren
• Landbouw minder getroffen – eten en drinken moeten de mensen sowieso
• Industrie – de bouw valt stil op een gegeven moment
De crisis en de import per regio
- Zelfde patroon
Conclusie:
- Sterk negatief effect wereldhandel → snel en sterk herstel → totale waarde totale
wereldhandel opnieuw groter dan voor de crisis
- Opkomende economieën versterken na de crisis en vooral Europa is achtergebleven, wel
herstel gekend
• Winnaars en verliezers
- Omvang effecten zijn verschillende bij verschillende industrieën/sectoren
• Negatief crisiseffect op alle sectoren wel!!!
• Vooral conjunctuurgevoelige sectoren getroffen – kende ook grootste herstel
2. Waarom volgde er een snel en spectaculair herstel?
- Diepe, maar korte recessie
- Algemeen herstel van de wereldeconomie – gedreven door opkomende economieën
- Financiële crisis
- Geen sterke toename in wereldwijd protectionisme – fantastisch nieuws –
• <-> Jaren 30 was deze er wel = protectionisme overal – alle landen grenzen sluiten -
tarieven invoeren
• Politieke leiders hebben de wereld opgeroepen laat ons hier niet aan meedoen–
gevolgen – G20 les getrokken in geschiedenis
• Belangrijke rol van de Wereldhandelsorganisatie als behoeder van de vrije
wereldhandel
➔ Niet veel protectionisme geweest maar zien wel enkele protectionistische maatregelen –
begon te sluimeren eigenlijk, stilletjes aan terug op te komen
• Staatssteun
o Europa heel zwaar onder heven aan regels → België mag niet zomaar
subsidies geven aan een bedrijf
o Veel gebeurt na crisis
➢ Bankensector → veel banken gered
➢ Automobielsector vooral → minder auto’s verkocht – dit is geen
systeemcrisis desondanks
• Tariefverhogingen
o Belastingen op buitenlandse producten
• Exportsubsidies
Globalization
- Globalisering (vrije markt/wereldmarkt) – ook duistere kanten aan dit
• Bepaalde zaken zouden anders moeten/kunnen
- Economie willen verstaan is nationaal niet voldoende → internationale vergelijking!
- Internationale economie observeren – perceptie van sommige mensen op de wereld
International Economics: theory and policy
Inleiding Internationale handel
- Handel – mensen die elkaar tegenkomen – belangrijkste economisch fenomeen
• Veel pogingen om het vlotter te laten evolueren – handelsliberalisering
• Handel afremmen (eigen producenten beschermen – Trump handelsoorlog, massale
export USA tegenhouden)
o Handelsbeleidsinstrumenten worden gebruikt
- Handelspatroon – hoe landen handel drijven – grote verschillen tussen
- Welvaartseffecten van handel – er zijn goede en slechte dingen – correcties invoeren?
Vastelling 1: handel is één van de belangrijkste economische fenomenen
- Enorme toename van internationale handel in afgelopen decennia = globalisering
• Maar sputterend:
o Evoluties in wereldeconomie (financiële crisis) – handel is anders sinds
economische crisis
o Politieke en maatschappelijke tegenslag/weerstand tegen globalisering
o Handel als beleidsinstrument voor ruimere geopolitieke doelen
Aantoning:
• Licht blauw: evolutie wereldbbp – wereldbbp groter en groter geworden (stijgend)
• Donker blauw: wereldexport – spectaculaire stijging
o Stukje naar beneden – 2008/2009 → crisis impact internationale handel
maar deze herstelde
o China kwam bij WTO vandaar grote stijging in 2000 – wereldhandel is zo
spectaculairder toegenomen
o Jaren 80/90:
, ▪ Aziatische tijgers – zorgen veel producten kunnen geven aan het
buitenland
▪ Einde van de Koude oorlog, sommige landen uitgesloten van handel,
na deze kan oost Europa terug handel drijven met west Europa
▪ Organisaties die wereldhandel stimuleren, makkelijker wordt om te
exporteren of te importeren
▪ Waarom dingen uit China en niet uit België? – technologische
vooruitgang
• Groene lijn: export gedeeld door BBP – handelsopenheid
Once upon a time
- Wereld voor crisis: globalisering
• Enorme toename in wereldhandel en in buitenlandse investeringen
o Sterker dan toename in wereldproductie/inkomen
• Landen geïntegreerd in globale en regionale netwerken
• Bedrijven maken deel uit van global value chains
= beeld van geïntegreerde en open wereldeconomie
Verklaringen groei in wereldhandel:
- Vrijmaking van de wereldhandel → lange periode met beleid van handelsliberaliseringen
- Evoluties in transport: dalend kost, nieuwe technologieën
- Ondernemerschap met internationale dimensies
- Nieuwe spelers/producten
Fundamenteler:
Vraagzijde: waarom kopen economische agenten producten uit buitenland? (import)
Aanbodzijde: waarom verkopen producenten producten aan het buitenland? (export)
➔ Diverse theoretische handelsmodellen – antwoorden zoeken
Je moet vraag stimuleren maar wie gaat wat maken?
Relatie tussen handel en groei:
- Is er groei? = positieve groei wereldhandel
De crisis en de wereldhandel
- Wereldwijde crisis (2008-2009): sterke daling wereldhandel
• Ongeziene daling – sinds jaren 30 maar relativeren + verrassend snel herstel
,Vragen:
1. Waarom crisis zo sterk negatief effect wereldhandel?
- Gevolg crisissen:
• Onzekerheid en voorzichtigheid – veel van deze reacties in reële economie
• Wantrouwen t.o.v. handelspartners
o Willen we wel nog naar Griekenland exporteren? = vertrouwen weg
• Krediet schaarste:
o Moeilijk om financiering te krijgen
➔ Daling internationale handelsstromen
➔ Wijziging in het handelsbeleid van landen om binnenlandse bedrijven te beschermen =
verdere daling internationale handel = vicieuze cirkel = gevaarlijk
Great Trade Collapse – nooit eerder geziene instorting (2008-2009)
Oorzaken daling internationale handel:
- Daling wereldvraag
• Geen nieuwe auto kopen als je niet weet of je je job nog kan behouden
(=onzekerheid)
- Bedrijven investeringen terugschroeven
• Op de rem staan – misschien gaan we minder produceren dan verwacht
- Toegang tot financiering in bedrijf niet meer gegeven
• Krediet schaarste (bankencrisis)
(Als er in China iets mis loopt – implicaties op anderen bedrijven = probleem worden alle
landen in de wereld)
- Verticale specialisatie en internationalisering van productie
Crisis toont aan:
- Recent voorbeeld van hoe dynamisch handel kan zijn – staat niet stil
- Nauw samen gangen met monetaire en financiële omgeving
- Handel beïnvloed door handelsbeleid
De crisis en de export per regio:
- Wereldwijde treffend effect wereldeconomie
- Herstel na de crisis – tekenen zich twee groepen af (eentje snel en twee regio’s die achter op
lopen)
, • Europeanen en Noord-Amerika trager
• Opkomende economieën sneller hersteld
Sommige landen komen er beter af dan anderen – relatief belang in de wereld kan dalen – eerst
meer dan 40% BBP maar is gedaald na crisis = kwetsbaar → je hebt winnaars en verliezers
Export per sector: uitleg
- In 2008 positieve cijfers en in 2009 negatief: alle sectoren gaan mee onder
• Brandstoffen fel verloren
• Landbouw minder getroffen – eten en drinken moeten de mensen sowieso
• Industrie – de bouw valt stil op een gegeven moment
De crisis en de import per regio
- Zelfde patroon
Conclusie:
- Sterk negatief effect wereldhandel → snel en sterk herstel → totale waarde totale
wereldhandel opnieuw groter dan voor de crisis
- Opkomende economieën versterken na de crisis en vooral Europa is achtergebleven, wel
herstel gekend
• Winnaars en verliezers
- Omvang effecten zijn verschillende bij verschillende industrieën/sectoren
• Negatief crisiseffect op alle sectoren wel!!!
• Vooral conjunctuurgevoelige sectoren getroffen – kende ook grootste herstel
2. Waarom volgde er een snel en spectaculair herstel?
- Diepe, maar korte recessie
- Algemeen herstel van de wereldeconomie – gedreven door opkomende economieën
- Financiële crisis
- Geen sterke toename in wereldwijd protectionisme – fantastisch nieuws –
• <-> Jaren 30 was deze er wel = protectionisme overal – alle landen grenzen sluiten -
tarieven invoeren
• Politieke leiders hebben de wereld opgeroepen laat ons hier niet aan meedoen–
gevolgen – G20 les getrokken in geschiedenis
• Belangrijke rol van de Wereldhandelsorganisatie als behoeder van de vrije
wereldhandel
➔ Niet veel protectionisme geweest maar zien wel enkele protectionistische maatregelen –
begon te sluimeren eigenlijk, stilletjes aan terug op te komen
• Staatssteun
o Europa heel zwaar onder heven aan regels → België mag niet zomaar
subsidies geven aan een bedrijf
o Veel gebeurt na crisis
➢ Bankensector → veel banken gered
➢ Automobielsector vooral → minder auto’s verkocht – dit is geen
systeemcrisis desondanks
• Tariefverhogingen
o Belastingen op buitenlandse producten
• Exportsubsidies
