Stad en Beleid, Straatman 3
2.1 Het begrip ‘beleid’ 3
2.2 Het beleidsproces vanuit analytisch-rationalistisch perspectief 4
Agendavorming 5
Beleidsvoorbereiding 6
3.1 Het begrip ‘probleem’ 8
3.3 Beleidsproblemen 11
Gestructureerde beleidsproblemen. 13
Ongestructureerde beleidsproblemen. 13
Matig gestructureerde problemen. 13
Stedelijke problemen als beleidsproblemen. 15
Kennisclip herkennen van een sociaal vraagstuk 15
Duyvendak. 19
Beleid, zorg en welzijn: mammoettanker op drift. 19
Noodkreet 20
Beleidsdogma’s 20
Juichtermen 20
Sadomasochistisch enthousiasme 21
Positief denken 21
Positieve gezondheid 22
Principes van passende zorg 22
Veerkracht en eigen regie 23
Ontkenning van verdriet en verlies 23
Armoedig mensbeeld 24
Hegemonie van het neoliberalisme 24
Invuloefeningen van het beleidsverhaal 24
Zelfkritiek 25
Met andere ogen 27
afkortingenlijst: 27
Verhuizing van de verzorgingsstaat 31
H.S. 3 de negen beloften van nabijheid 31
Een interpretatieve beleidsanalyse 31
De beloften van afstand 32
Vertrouwde nabijheid versus bureaucratie 34
Alledaagse nabijheid versus professionaliteit 36
Stabiele nabijheid versus de markt 39
Betrouwbaarheid, deskundigheid en dynamiek 42
H.S. 8 Ruimte voor professionals ? 43
Vestzak-broekzak ruimte 44
Ervaren professionals ruimte? 45
Disposities 56
, Basisonderdelen van Disposities (volgens Zacka) 56
Het belang van moreel actorschap 59
Laveren tussen beleid en burger 59
Cross-nationale casestudie 59
Dubbele verantwoordelijkheid 60
Drie verschillen 60
Professionele overwegingen 61
Organisatiecultuur 61
Uitdaging 62
Ten slotte 63
Op het punt van breken? 64
Verzet, loyaliteit en de stille vlucht van sociaal werker 64
Publiek gaan 64
Thermometers van pijn 64
Stille professie 65
Voice 66
Exit 66
Silence 66
Loyaliteit en bron van zingeving 67
Politiek probleem 67
Het tij keren? 68
Meer onderzoek naar exit 68
Uitdovingscirkel doorbreken 68
Bezinning over positie en versterking voice 69
Armoede in een rijk land 70F
,Stad en Beleid, Straatman
2.1 Het begrip ‘beleid’
Van het begrip beleid bestaan verschillende definities → twee bekende
1. Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde
middelen en bepaalde tijdskeuze.
2. Beleid is een politiek bekrachtigd plan.
Beleid staat voor iets waarover goed wordt nagedacht.
● beleid: een reeks richtlijnen, regels en beslissingen die een organisatie of overheid
opstelt om bepaalde doelen te bereiken of problemen aan te pakken → het
bevorderen van de welvaart/rechtvaardiger inrichten van de samenleving.
Bij het bedenken, vaststellen en uitvoeren van een beleidsplan zijn veel personen en
organisaties betrokken → beleidsactoren.
● beleidsactoren: mensen en groepen die betrokken zijn bij het maken, beïnvloeden
en uitvoeren van beleid. Dit kunnen allerlei partijen zijn die elk hun eigen belangen
en ideeën hebben over hoe problemen moeten worden aangepakt.
Zij hebben verschillende (soms tegenstrijdige) belangen en visies. Deze kunnen botsen en
daarom kan een beleid gepaard gaan met strijd → machts- en belangenstrijd.
● machts- en belangenstrijd:
Macht: In de politiek/beleidsvorming betekent macht dat sommige mensen/groepen
meer invloed hebben dan anderen. Bijv. een groot bedrijf dat meer geld heeft om
mensen te beïnvloeden dan een burger. Degene met meer macht kan proberen het
beleid naar hun hand te zetten.
Belangenstrijd: hoe verschillende groepen hun eigen doelen willen bereiken. Elk
van die groepen heeft een belang → bedrijven die winst willen maken, burgers die
schone lucht willen, de overheid die wil dat de economie goed draait. Deze belangen
botsen vaak. Bijv., strengere milieuregels zijn goed voor het milieu, maar duur voor
sommige bedrijven → er ontstaan conflicten tussen groepen die verschillende
belangen hebben.
Deze strijd resulteert in een beleidsplan waarover de volksvertegenwoordiging een politiek
besluit neemt. Ook de factor tijd speelt in de definitie van beleid een rol. Beleid richt zich op
, het behalen van bepaalde doelen binnen een bepaalde tijd. We kunnen het beleidsproces
in tijd faseren → beleidsfasen en beleidscyclus.
● beleidsproces/beleidscyclus/beleidsfasen: de stappen die worden doorlopen om
beleid te ontwikkelen, uit te voeren en te evalueren. Het is een cyclisch proces dat
meerdere fasen omvat, waarbij verschillende beleidsactoren betrokken zijn, zoals de
overheid, organisaties, en burgers.
Bij beleid gaat het om een plan waarover een politiek besluit is genomen. Het plan bevat
doelen, middelen en tijdskeuzen en het gericht op het oplossen, verminderen of voorkomen
van maatschappelijke problemen of het verbeteren van de samenleving. Het beleidsplan
komt tot stand in een beleidsproces, dat speelt zich af in een politieke context, binnen een
beleidssysteem.
● beleidssysteem: een dynamisch netwerk van relaties en processen die
samenkomen om beleid te ontwikkelen, te implementeren en te evalueren.
Maatschappelijke problemen vormen de input van het systeem bijv. een
veiligheidsprobleem in de stad. In een beleidssysteem wordt deze input, het
veiligheidsprobleem, tijdens een beleidsproces omgezet in een output: de beleidsaanpak
om het veiligheidsprobleem op te lossen.
● input: factoren, problemen, en behoeften die in het systeem worden ingebracht en
die de basis vormen voor beleidsontwikkeling. Maatschappelijke problemen →
criminaliteit, armoede, gezondheidszorg etc.
● output: het resultaat van het beleidsproces → oplossingen, programma’s, etc. die zijn
ontwikkeld om de inputproblemen aan te pakken. Output kan betrekking hebben op
de implementatie van deze beleidsmaatregelen.
Bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleid werken overheid en partijen in de samenleving
vaak samen. Dit kan op verschillende manieren vorm krijgen:
● Top-down: de overheid stuurt andere partijen aan en nodigt hen uit om mee te doen
op een wijze zoals de overheid dat bepaald → relatie is hiërarchisch.
● Bottom-up: de overheid ontwikkelt vanuit een meer gelijkwaardige positie samen
met andere actoren het beleid of sluit aan bij initiatieven die anderen al genomen
hebben → relatie is niet-hiërarchisch
2.1 Het begrip ‘beleid’ 3
2.2 Het beleidsproces vanuit analytisch-rationalistisch perspectief 4
Agendavorming 5
Beleidsvoorbereiding 6
3.1 Het begrip ‘probleem’ 8
3.3 Beleidsproblemen 11
Gestructureerde beleidsproblemen. 13
Ongestructureerde beleidsproblemen. 13
Matig gestructureerde problemen. 13
Stedelijke problemen als beleidsproblemen. 15
Kennisclip herkennen van een sociaal vraagstuk 15
Duyvendak. 19
Beleid, zorg en welzijn: mammoettanker op drift. 19
Noodkreet 20
Beleidsdogma’s 20
Juichtermen 20
Sadomasochistisch enthousiasme 21
Positief denken 21
Positieve gezondheid 22
Principes van passende zorg 22
Veerkracht en eigen regie 23
Ontkenning van verdriet en verlies 23
Armoedig mensbeeld 24
Hegemonie van het neoliberalisme 24
Invuloefeningen van het beleidsverhaal 24
Zelfkritiek 25
Met andere ogen 27
afkortingenlijst: 27
Verhuizing van de verzorgingsstaat 31
H.S. 3 de negen beloften van nabijheid 31
Een interpretatieve beleidsanalyse 31
De beloften van afstand 32
Vertrouwde nabijheid versus bureaucratie 34
Alledaagse nabijheid versus professionaliteit 36
Stabiele nabijheid versus de markt 39
Betrouwbaarheid, deskundigheid en dynamiek 42
H.S. 8 Ruimte voor professionals ? 43
Vestzak-broekzak ruimte 44
Ervaren professionals ruimte? 45
Disposities 56
, Basisonderdelen van Disposities (volgens Zacka) 56
Het belang van moreel actorschap 59
Laveren tussen beleid en burger 59
Cross-nationale casestudie 59
Dubbele verantwoordelijkheid 60
Drie verschillen 60
Professionele overwegingen 61
Organisatiecultuur 61
Uitdaging 62
Ten slotte 63
Op het punt van breken? 64
Verzet, loyaliteit en de stille vlucht van sociaal werker 64
Publiek gaan 64
Thermometers van pijn 64
Stille professie 65
Voice 66
Exit 66
Silence 66
Loyaliteit en bron van zingeving 67
Politiek probleem 67
Het tij keren? 68
Meer onderzoek naar exit 68
Uitdovingscirkel doorbreken 68
Bezinning over positie en versterking voice 69
Armoede in een rijk land 70F
,Stad en Beleid, Straatman
2.1 Het begrip ‘beleid’
Van het begrip beleid bestaan verschillende definities → twee bekende
1. Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde
middelen en bepaalde tijdskeuze.
2. Beleid is een politiek bekrachtigd plan.
Beleid staat voor iets waarover goed wordt nagedacht.
● beleid: een reeks richtlijnen, regels en beslissingen die een organisatie of overheid
opstelt om bepaalde doelen te bereiken of problemen aan te pakken → het
bevorderen van de welvaart/rechtvaardiger inrichten van de samenleving.
Bij het bedenken, vaststellen en uitvoeren van een beleidsplan zijn veel personen en
organisaties betrokken → beleidsactoren.
● beleidsactoren: mensen en groepen die betrokken zijn bij het maken, beïnvloeden
en uitvoeren van beleid. Dit kunnen allerlei partijen zijn die elk hun eigen belangen
en ideeën hebben over hoe problemen moeten worden aangepakt.
Zij hebben verschillende (soms tegenstrijdige) belangen en visies. Deze kunnen botsen en
daarom kan een beleid gepaard gaan met strijd → machts- en belangenstrijd.
● machts- en belangenstrijd:
Macht: In de politiek/beleidsvorming betekent macht dat sommige mensen/groepen
meer invloed hebben dan anderen. Bijv. een groot bedrijf dat meer geld heeft om
mensen te beïnvloeden dan een burger. Degene met meer macht kan proberen het
beleid naar hun hand te zetten.
Belangenstrijd: hoe verschillende groepen hun eigen doelen willen bereiken. Elk
van die groepen heeft een belang → bedrijven die winst willen maken, burgers die
schone lucht willen, de overheid die wil dat de economie goed draait. Deze belangen
botsen vaak. Bijv., strengere milieuregels zijn goed voor het milieu, maar duur voor
sommige bedrijven → er ontstaan conflicten tussen groepen die verschillende
belangen hebben.
Deze strijd resulteert in een beleidsplan waarover de volksvertegenwoordiging een politiek
besluit neemt. Ook de factor tijd speelt in de definitie van beleid een rol. Beleid richt zich op
, het behalen van bepaalde doelen binnen een bepaalde tijd. We kunnen het beleidsproces
in tijd faseren → beleidsfasen en beleidscyclus.
● beleidsproces/beleidscyclus/beleidsfasen: de stappen die worden doorlopen om
beleid te ontwikkelen, uit te voeren en te evalueren. Het is een cyclisch proces dat
meerdere fasen omvat, waarbij verschillende beleidsactoren betrokken zijn, zoals de
overheid, organisaties, en burgers.
Bij beleid gaat het om een plan waarover een politiek besluit is genomen. Het plan bevat
doelen, middelen en tijdskeuzen en het gericht op het oplossen, verminderen of voorkomen
van maatschappelijke problemen of het verbeteren van de samenleving. Het beleidsplan
komt tot stand in een beleidsproces, dat speelt zich af in een politieke context, binnen een
beleidssysteem.
● beleidssysteem: een dynamisch netwerk van relaties en processen die
samenkomen om beleid te ontwikkelen, te implementeren en te evalueren.
Maatschappelijke problemen vormen de input van het systeem bijv. een
veiligheidsprobleem in de stad. In een beleidssysteem wordt deze input, het
veiligheidsprobleem, tijdens een beleidsproces omgezet in een output: de beleidsaanpak
om het veiligheidsprobleem op te lossen.
● input: factoren, problemen, en behoeften die in het systeem worden ingebracht en
die de basis vormen voor beleidsontwikkeling. Maatschappelijke problemen →
criminaliteit, armoede, gezondheidszorg etc.
● output: het resultaat van het beleidsproces → oplossingen, programma’s, etc. die zijn
ontwikkeld om de inputproblemen aan te pakken. Output kan betrekking hebben op
de implementatie van deze beleidsmaatregelen.
Bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleid werken overheid en partijen in de samenleving
vaak samen. Dit kan op verschillende manieren vorm krijgen:
● Top-down: de overheid stuurt andere partijen aan en nodigt hen uit om mee te doen
op een wijze zoals de overheid dat bepaald → relatie is hiërarchisch.
● Bottom-up: de overheid ontwikkelt vanuit een meer gelijkwaardige positie samen
met andere actoren het beleid of sluit aan bij initiatieven die anderen al genomen
hebben → relatie is niet-hiërarchisch
