Staatsbesteding
Dui hoe regering sy inkomste aanwend om dienste, programme en projekte te finansier.
3 Groepe:
• Funksionele klassifikasie
Dienste gelewer Bv:
◦ Maatskaplik; onderwys, gesondheid, behuising ens.
◦ Ekonomies; navorsing of projekte soos oprigting van infrastruktuur ens.
◦ Sekuriteits; polisie- en verdedigingsdienste
• Administratiewe klassifikasie
Staatsbesteding word toegewys aan departement wat daarvoor verantwoordelik is. Die departement
moet dan die besteding organiseer en beheer.
• Finansiele klassifikasie
Staatsbestedingspatrone word volgens die finansiele klassifikasie in rekeningkundige terme
opgeteken. Dit sluit in hoe regering sy inkomste sal aanwend om sy bestedings te finansier.
Ekonomiese groei vind plaas wanneer 'n land meer goedere as in verlede gebruik en produseer.
Werkloosheid, armoede en hoe voorkoms van vigs belemmer S.A. Se ekonomiese groei.
Groei kan bevorder word deur:
• Vermindering van aantal werkloses
• Verhoging van produktiwiteit en mededingendheid van die land
• Deelname aan verandering in arbeidsmark
• Volhouding van beleggings en verhoging van spaarvlakke
Nasionale begroting beinvloed groei deur besteding aan infrastruktuur en indiensneming te verhoog en
inkomste uit te brei.
Ontwikkeling
Lewenstandaard
Wat mense in 'n land verdien.
Lewenstyl
Gehalte van lewe, hoe goed jy lewe.
Sluit ook in:
• Onderwysstandaarde
• Omgewing waar woon en werk
• Liggamlik en geestelike gesondheid
• Vryetyd en geluk
Selfonderhoudende samelewings
Mense voorsien hul eie behoeftes deur gebruik te maak van beskikbare hulpbronne.
Industriele revolusie (1750-1850)
Verandering van tuisgemaakte na fabrieksgemaakte goedere. Masjiene vervang plaaswerkers en dwing hul
om in stad se fabrieke te gaan werk vir geld om daar hul basise behoeftes te voorsien en vanaf ander
fabrieke te koop.
Verander ook lewenstyl – massaproduksie lei na massaverbruik.
Moderne samelewing
Vervang selfonderhoudende samelewing en is gebaseer op koop en verkoop van goedere/ dienste op groot
skaal. Mense voorsien nie eie nie, maar werk om te koop wat hul benodig.
Landelike samelewing
Groot en geisoleerde gebiede buite stede. Plase is geindustrialiseerde ekonomie wat primere goedere vir
sekondere indusriee produseer m.a.w. Is nie selfonderhoudend, produseer grondstowwe in grootmaat aan
, indusriee.
Impak van ontwikkeling op omgewing
Behoeftige lande: Onontwikkeld
Geindustrialiseerde lande: Ontwikkeld
S.A.is beide. Party dele van ekonomie is hoogs geindustrialiseerd, ander is behoeftig.
Negatiewe impak:
• oorbevissing
• Ontbossing
• Oorbeweiding
• Besoedeling van riviere
• Uitputting van hulpbronne
• Aardverwarming
• Skade aan omgewing
Werkloosheid
Wanneer mense wil werk, maar nie werk kan vind nie.
Onderindiensneming
Wanneer mense langer ure wil werk, maar nie nog werk kry om te doen nie.
Belangrike aandrywers vir werk:
• Infrastruktuur
• Landbou- en mynbouprodukte
• Vervaardigingsektor
• Toerisme en ander tersiere indusriee
Besparing van omgewing
Hulpbronne moet benut word om 'n gesonde omgewing te bevorder.
Verenigde Nasies (VN)
Wereldwye organisasie wat bewustheid skep oor wereldwye probleme en konverensies reel om dit te
bespreek.
Verbeter omgewing deur:
• Waterbesparing
• Herwinning
• Plant bome
• Moenie rommelstrooi
• Elektrisiteitsbesparing
Produksiefaktore
Goedere en dienste binne landsgrense geproduseer – Bruto Binnelands Produk (BBP)
Kapitaal
Geld wat eienaar in onderneming bele
◦ Eie kapitaal:
▪ Voorsien deur eienaar
▪ Kan ook in vorm van bates wees
◦ Geleende kapitaal
▪ Lenings voorsien deur ander mense/ banke
▪ Moet terugbetaal word
▪ Betaal rente
Arbeid
Werk deur mense verrig wanneer goedere/dienste verskaf word
◦ Kategoriee waan werkers verdeel word:
▪ Ongeskoold
Dui hoe regering sy inkomste aanwend om dienste, programme en projekte te finansier.
3 Groepe:
• Funksionele klassifikasie
Dienste gelewer Bv:
◦ Maatskaplik; onderwys, gesondheid, behuising ens.
◦ Ekonomies; navorsing of projekte soos oprigting van infrastruktuur ens.
◦ Sekuriteits; polisie- en verdedigingsdienste
• Administratiewe klassifikasie
Staatsbesteding word toegewys aan departement wat daarvoor verantwoordelik is. Die departement
moet dan die besteding organiseer en beheer.
• Finansiele klassifikasie
Staatsbestedingspatrone word volgens die finansiele klassifikasie in rekeningkundige terme
opgeteken. Dit sluit in hoe regering sy inkomste sal aanwend om sy bestedings te finansier.
Ekonomiese groei vind plaas wanneer 'n land meer goedere as in verlede gebruik en produseer.
Werkloosheid, armoede en hoe voorkoms van vigs belemmer S.A. Se ekonomiese groei.
Groei kan bevorder word deur:
• Vermindering van aantal werkloses
• Verhoging van produktiwiteit en mededingendheid van die land
• Deelname aan verandering in arbeidsmark
• Volhouding van beleggings en verhoging van spaarvlakke
Nasionale begroting beinvloed groei deur besteding aan infrastruktuur en indiensneming te verhoog en
inkomste uit te brei.
Ontwikkeling
Lewenstandaard
Wat mense in 'n land verdien.
Lewenstyl
Gehalte van lewe, hoe goed jy lewe.
Sluit ook in:
• Onderwysstandaarde
• Omgewing waar woon en werk
• Liggamlik en geestelike gesondheid
• Vryetyd en geluk
Selfonderhoudende samelewings
Mense voorsien hul eie behoeftes deur gebruik te maak van beskikbare hulpbronne.
Industriele revolusie (1750-1850)
Verandering van tuisgemaakte na fabrieksgemaakte goedere. Masjiene vervang plaaswerkers en dwing hul
om in stad se fabrieke te gaan werk vir geld om daar hul basise behoeftes te voorsien en vanaf ander
fabrieke te koop.
Verander ook lewenstyl – massaproduksie lei na massaverbruik.
Moderne samelewing
Vervang selfonderhoudende samelewing en is gebaseer op koop en verkoop van goedere/ dienste op groot
skaal. Mense voorsien nie eie nie, maar werk om te koop wat hul benodig.
Landelike samelewing
Groot en geisoleerde gebiede buite stede. Plase is geindustrialiseerde ekonomie wat primere goedere vir
sekondere indusriee produseer m.a.w. Is nie selfonderhoudend, produseer grondstowwe in grootmaat aan
, indusriee.
Impak van ontwikkeling op omgewing
Behoeftige lande: Onontwikkeld
Geindustrialiseerde lande: Ontwikkeld
S.A.is beide. Party dele van ekonomie is hoogs geindustrialiseerd, ander is behoeftig.
Negatiewe impak:
• oorbevissing
• Ontbossing
• Oorbeweiding
• Besoedeling van riviere
• Uitputting van hulpbronne
• Aardverwarming
• Skade aan omgewing
Werkloosheid
Wanneer mense wil werk, maar nie werk kan vind nie.
Onderindiensneming
Wanneer mense langer ure wil werk, maar nie nog werk kry om te doen nie.
Belangrike aandrywers vir werk:
• Infrastruktuur
• Landbou- en mynbouprodukte
• Vervaardigingsektor
• Toerisme en ander tersiere indusriee
Besparing van omgewing
Hulpbronne moet benut word om 'n gesonde omgewing te bevorder.
Verenigde Nasies (VN)
Wereldwye organisasie wat bewustheid skep oor wereldwye probleme en konverensies reel om dit te
bespreek.
Verbeter omgewing deur:
• Waterbesparing
• Herwinning
• Plant bome
• Moenie rommelstrooi
• Elektrisiteitsbesparing
Produksiefaktore
Goedere en dienste binne landsgrense geproduseer – Bruto Binnelands Produk (BBP)
Kapitaal
Geld wat eienaar in onderneming bele
◦ Eie kapitaal:
▪ Voorsien deur eienaar
▪ Kan ook in vorm van bates wees
◦ Geleende kapitaal
▪ Lenings voorsien deur ander mense/ banke
▪ Moet terugbetaal word
▪ Betaal rente
Arbeid
Werk deur mense verrig wanneer goedere/dienste verskaf word
◦ Kategoriee waan werkers verdeel word:
▪ Ongeskoold
