Werkcolleges juridische kaders
Werkcollege 1
Samenlevingsvormen
Samenlevingsvormen te vinden in het burgerlijk wetboek, boek 1.
1. Huwelijk
2. Geregistreerd partnerschap
3. Het samenwonen (dus zonder 1 of 2)
1. Het huwelijk voorwaarden
- Je moet 18 jaar of ouder zijn
- Partners moeten uit vrije wil handelen
- Partners moeten ongehuwd zijn en niet geregistreerd als partner.
- Geen te nauwe bloedverwantschap (biologisch en juridisch). Bijvoorbeeld in de
rechte lijn, of broer en zus, halfbroer halfzus mogen niet trouwen.
Ontstaan door adoptie, dan ontheffing.
Bij neven en nichten mag het bij toestemming van ongedwongen huwelijk, deze
toestemming wordt gegeven door minister.
Rechtsgevolgen het huwelijk
- Elkaars achternaam gebruiken naar wens.
- Getrouwheid, hulp en bijstand (geld) verschuldigd: niet meer “tot de dood ons
scheidt” na limitering duur alimentatie.
- Kinderen uit gezin verzorgen en opvoeden.
- Bij M/V: juridisch ouder en gezag over kinderen geboren binnen het huwelijk.
- Bepaalde overeenkomsten tussen echtgenoten zijn niet toegestaan.
- Toestemming nodig van de echtgenoot voor bepaalde rechtshandelingen.
- Beiden hoofdelijk aansprakelijk voor huishoudelijke schulden.
Bij schulden bij bijvoorbeeld Zalando beide aansprakelijk.
Trouwen in gemeenschap van goederen
Vanaf 01-01-2018:
Bij niets regelen beperkte gemeenschap van goederen:
De goederen en schulden van voor het huwelijk blijven buiten de gemeenschap, als ze voor
het huwelijk privébezit waren.
Wat na het huwelijk wordt aangeschaft wordt wel samen.
Tot 1-1-2018:
Bij niets regelen automatisch algehele gemeenschap van goederen =
Schuld en bezit werden gemeenschappelijk.
Alternatief was huwelijkse voorwaarden.
, 2. Geregistreerd partnerschap
- Waarom? Bovenal erkenning voor twee mensen zelfde geslacht.
- Voorwaarden en rechtsgevolgen bijna identiek aan huwelijk.
- Vanaf 1 april 2014: ook automatisch juridisch ouderschap (ook bij V/V wanneer
sprake is van een onbekende zaaddonor)
- Verschil: beëindigen kan zonder rechterlijke tussenkomst
3. Het samenwonen “het keuzepakket”
- Criterium is gezamenlijke huishouding, niet het hebben van een liefdesrelatie met
elkaar.
- Geen dwingendrechtelijke regels, indien gewenst akte notaris of overeenkomst
onderling.
- Wel gevolgen voor sommige wetten, zoals sociale zekerheid en
belastingwetgeving -> bijvoorbeeld minder huurtoeslag
- Partners erven niet (wel via contract/testament mogelijk).
- Geen onderhoudsplicht, ook niet na relatie (wel via contract mogelijk >
persoonlijke verplichting).
De echtscheidingsprocedure
-> 1 op de 3 huwelijken per jaar
- Advocaat dient verzoekschrift in bij rechter.
Inhoud: Hoe verzoeker de dingen wenst.
- De ander kan zelf/met advocaat reageren = verweerschrift.
- Mondelinge behandeling.
- Rechter neemt beslissing en bepaalt de gevolgen.
Verzoekschrift (brief waarin aan rechter wordt gevraagd om iets te beslissen)
Voorlopige voorzieningen
Bij indienen verzoekschrift kan verzoek voor voorlopige voorzieningen worden gedaan
(tijdelijke ordemaatregelen of noodmaatregelen):
- Toewijzing woning (wie mag voor nu in het huis blijven, wie doet wanneer de kinderen)
- Beschikbaar stellen goederen
- Vaststelling bedrag voor alimentatie
- of en hoeveel er voorlopig betaald moet worden voor levensonderhoud aan een van de
partners
- Toevertrouwing van de kinderen
Uiteindelijke beslissing echtscheiding -> uiteindelijke afspraken met betrekking scheiding
- Vaststelling ontwrichting huwelijk
- Bepaling hoogte kinder-/partneralimentatie
- Bepaling pensioenverevening
- Bepaling gezag kinderen (normaliter: beiden)
- Bepaling verblijf van de kinderen
- Indien nodig: ouderschapsplan (tot 18 jaar)
- Gebruik echtelijke woning
,- Indeling huwelijksgoederengemeenschap
Echtscheiding definitief = 6 maanden na uitspraak van de rechter en als bij de gemeente is
getekend
Alimentatie -> bij ruzie tussen ouders -> uitkering voor levensonderhoud
- Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie
- Juridisch gezien gaat alimentatie over draagkracht en de behoeften van beide
partijen.
- Als je beide geen alimentatie hoeft, hoeft het niet per se
- Kom je er niet uit dan uitspraak rechter
Trema- normen = 2 uitgangspunten alimentatie:
- Draagkracht betaler = van het geld wat overblijft na levensonderhoud 70%
daarvan moet betaald worden.
- Behoefte ontvanger = bij onvoldoende mogelijkheden eigen inkomsten en
verwerven. -> verzorging kids, niet of minder werken, situatie arbeidsmarkt,
achterstand scholing, man directeur vrouw werkloos, man betaalt alimentatie om
vrouw na scheiding te onderhouden.
Duur alimentatie
- Kinderen: tot 21 jaar, of tot het kind financieel zelfstandig is. Als het onredelijk is dat het bij
21 jaar stopt: soms langer.
- Partneralimentatie regels 1 januari 2020:
Partneralimentatie is de helft van de duur van het huwelijk met een maximum van 5 jaar.
-> bij 4 jaar huwelijk, 2 jaar alimentatie. Bij 15 jaar huwelijk 5 jaar alimentatie 5 jaar.
Twee wettelijke uitzonderingen: langdurige huwelijken (max. 10 jaar, indien voldaan aan de
voorwaarden) en huwelijken met jonge kinderen (onder 12 jaar).
Gezag over kinderen
- Uitgangspunt na 1998: gezamenlijk gezag.
- Indien in belang van het kind kan rechter op verzoek beslissen één ouder gezag toe te
wijzen -> bijvoorbeeld bij kindermishandeling, verslavingsproblematiek,
- De ‘niet-verzorgende ouder’ beslist dus mee over het kind.
- Ontzegging van omgang slechts in ernstige situaties.
Het ouderschapsplan -> afspraken op papier bij gezaghebbende ( er van uitgaande dat beide
ouders verantwoordelijk willen blijven ook NA scheiding)
-Verdeling zorg- en opvoedingstaken
-Omgangsregeling kan ook zonder gezag over kind
-Onderlinge informatieverschaffing en raadpleging
-Regeling inzake de kosten, dus kinderalimentatie
GEEN SCHEIDING zonder ouderschapsplan
- Het verzoekschrift moet vermelden op welke wijze de kinderen bij de opstelling van
het ouderschapsplan zijn betrokken.
, Mediation:
- Duurzame oplossing.
- Mogelijk in de toekomst verplicht voordat partijen naar de rechter kunnen
Opa en oma houden omgangsrechten
Kunnen nooit omgangsrecht door een ander verliezen
- Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders en met degene die in een nauwe
persoonlijke betrekking tot hem staat.
- De niet met het gezag belaste ouder heeft het recht op en de verplichting tot omgang
met zijn kind.
Literatuur werkcollege 1
Hoofdstuk 14.1
Verdere rechtsgevolgen van huwelijk
- Men is verplicht elkaar hulp bijstand verplicht en verschuldigd.
- Arbeidsovereenkomsten sluiten tussen echtgenoten is niet toegestaan, dit omdat dit
tegen gelijkwaardigheid in gaat.
- Schenking is niet mogelijk, tenzij beschreven is in huwelijksvoorwaarden
- Echtgenoot heeft toestemming van de ander nodig voor bepaalde rechtshandelingen
zoals:
Koop op afbetaling, rechtshandelingen met betrekkingen tot hun huis en de inboedel
hiervan, het doen van buitensporige giften, borgstelling en aansprakelijkheidsstelling (niet
bedrijf of beroep gericht)
Zijn deze handelingen toch verricht zonder toestemming van de echtgenoot, kan de
handeling binnen een jaar dat hij/zij het weet ongedaan gemaakt worden.
Scheidingsprocedures
Gemeenschappelijke verzoekschrift
- Wordt opgemaakt door een advocaat
- Als beide partijen de echtscheiding willen
- Staat in hoe beide partijen de gevolgen graag willen
- Mocht een van de partijen niet eens zijn met het verzoek of de inhoud hiervan kan
het teruggetrokken worden.
Verzoekschrift namens 1 van de partijen
- Wordt door advocaat ingediend bij de familiesector van de rechtbank.
- De verzoeker moet ervoor zorgen dat het verzoekschrift doormiddel van een
deurwaarder binnen 14 dagen bij de andere partij terechtkomt.
- De verzoeker moet laten weten vóór welke datum de tegen partij een verweerschrift
of een verzoek van uitstel moet indienen bij de rechtbank (ook via advocaat)
- Bij geen verweerschrift bepaalt rechter zoals verzoekschrift is ingediend.
- WEL verweerschrift, bepaalt de rechter datum voor behandeling en moeten beide
partijen met rechter in de rechtbank verschijnen.
Werkcollege 1
Samenlevingsvormen
Samenlevingsvormen te vinden in het burgerlijk wetboek, boek 1.
1. Huwelijk
2. Geregistreerd partnerschap
3. Het samenwonen (dus zonder 1 of 2)
1. Het huwelijk voorwaarden
- Je moet 18 jaar of ouder zijn
- Partners moeten uit vrije wil handelen
- Partners moeten ongehuwd zijn en niet geregistreerd als partner.
- Geen te nauwe bloedverwantschap (biologisch en juridisch). Bijvoorbeeld in de
rechte lijn, of broer en zus, halfbroer halfzus mogen niet trouwen.
Ontstaan door adoptie, dan ontheffing.
Bij neven en nichten mag het bij toestemming van ongedwongen huwelijk, deze
toestemming wordt gegeven door minister.
Rechtsgevolgen het huwelijk
- Elkaars achternaam gebruiken naar wens.
- Getrouwheid, hulp en bijstand (geld) verschuldigd: niet meer “tot de dood ons
scheidt” na limitering duur alimentatie.
- Kinderen uit gezin verzorgen en opvoeden.
- Bij M/V: juridisch ouder en gezag over kinderen geboren binnen het huwelijk.
- Bepaalde overeenkomsten tussen echtgenoten zijn niet toegestaan.
- Toestemming nodig van de echtgenoot voor bepaalde rechtshandelingen.
- Beiden hoofdelijk aansprakelijk voor huishoudelijke schulden.
Bij schulden bij bijvoorbeeld Zalando beide aansprakelijk.
Trouwen in gemeenschap van goederen
Vanaf 01-01-2018:
Bij niets regelen beperkte gemeenschap van goederen:
De goederen en schulden van voor het huwelijk blijven buiten de gemeenschap, als ze voor
het huwelijk privébezit waren.
Wat na het huwelijk wordt aangeschaft wordt wel samen.
Tot 1-1-2018:
Bij niets regelen automatisch algehele gemeenschap van goederen =
Schuld en bezit werden gemeenschappelijk.
Alternatief was huwelijkse voorwaarden.
, 2. Geregistreerd partnerschap
- Waarom? Bovenal erkenning voor twee mensen zelfde geslacht.
- Voorwaarden en rechtsgevolgen bijna identiek aan huwelijk.
- Vanaf 1 april 2014: ook automatisch juridisch ouderschap (ook bij V/V wanneer
sprake is van een onbekende zaaddonor)
- Verschil: beëindigen kan zonder rechterlijke tussenkomst
3. Het samenwonen “het keuzepakket”
- Criterium is gezamenlijke huishouding, niet het hebben van een liefdesrelatie met
elkaar.
- Geen dwingendrechtelijke regels, indien gewenst akte notaris of overeenkomst
onderling.
- Wel gevolgen voor sommige wetten, zoals sociale zekerheid en
belastingwetgeving -> bijvoorbeeld minder huurtoeslag
- Partners erven niet (wel via contract/testament mogelijk).
- Geen onderhoudsplicht, ook niet na relatie (wel via contract mogelijk >
persoonlijke verplichting).
De echtscheidingsprocedure
-> 1 op de 3 huwelijken per jaar
- Advocaat dient verzoekschrift in bij rechter.
Inhoud: Hoe verzoeker de dingen wenst.
- De ander kan zelf/met advocaat reageren = verweerschrift.
- Mondelinge behandeling.
- Rechter neemt beslissing en bepaalt de gevolgen.
Verzoekschrift (brief waarin aan rechter wordt gevraagd om iets te beslissen)
Voorlopige voorzieningen
Bij indienen verzoekschrift kan verzoek voor voorlopige voorzieningen worden gedaan
(tijdelijke ordemaatregelen of noodmaatregelen):
- Toewijzing woning (wie mag voor nu in het huis blijven, wie doet wanneer de kinderen)
- Beschikbaar stellen goederen
- Vaststelling bedrag voor alimentatie
- of en hoeveel er voorlopig betaald moet worden voor levensonderhoud aan een van de
partners
- Toevertrouwing van de kinderen
Uiteindelijke beslissing echtscheiding -> uiteindelijke afspraken met betrekking scheiding
- Vaststelling ontwrichting huwelijk
- Bepaling hoogte kinder-/partneralimentatie
- Bepaling pensioenverevening
- Bepaling gezag kinderen (normaliter: beiden)
- Bepaling verblijf van de kinderen
- Indien nodig: ouderschapsplan (tot 18 jaar)
- Gebruik echtelijke woning
,- Indeling huwelijksgoederengemeenschap
Echtscheiding definitief = 6 maanden na uitspraak van de rechter en als bij de gemeente is
getekend
Alimentatie -> bij ruzie tussen ouders -> uitkering voor levensonderhoud
- Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie
- Juridisch gezien gaat alimentatie over draagkracht en de behoeften van beide
partijen.
- Als je beide geen alimentatie hoeft, hoeft het niet per se
- Kom je er niet uit dan uitspraak rechter
Trema- normen = 2 uitgangspunten alimentatie:
- Draagkracht betaler = van het geld wat overblijft na levensonderhoud 70%
daarvan moet betaald worden.
- Behoefte ontvanger = bij onvoldoende mogelijkheden eigen inkomsten en
verwerven. -> verzorging kids, niet of minder werken, situatie arbeidsmarkt,
achterstand scholing, man directeur vrouw werkloos, man betaalt alimentatie om
vrouw na scheiding te onderhouden.
Duur alimentatie
- Kinderen: tot 21 jaar, of tot het kind financieel zelfstandig is. Als het onredelijk is dat het bij
21 jaar stopt: soms langer.
- Partneralimentatie regels 1 januari 2020:
Partneralimentatie is de helft van de duur van het huwelijk met een maximum van 5 jaar.
-> bij 4 jaar huwelijk, 2 jaar alimentatie. Bij 15 jaar huwelijk 5 jaar alimentatie 5 jaar.
Twee wettelijke uitzonderingen: langdurige huwelijken (max. 10 jaar, indien voldaan aan de
voorwaarden) en huwelijken met jonge kinderen (onder 12 jaar).
Gezag over kinderen
- Uitgangspunt na 1998: gezamenlijk gezag.
- Indien in belang van het kind kan rechter op verzoek beslissen één ouder gezag toe te
wijzen -> bijvoorbeeld bij kindermishandeling, verslavingsproblematiek,
- De ‘niet-verzorgende ouder’ beslist dus mee over het kind.
- Ontzegging van omgang slechts in ernstige situaties.
Het ouderschapsplan -> afspraken op papier bij gezaghebbende ( er van uitgaande dat beide
ouders verantwoordelijk willen blijven ook NA scheiding)
-Verdeling zorg- en opvoedingstaken
-Omgangsregeling kan ook zonder gezag over kind
-Onderlinge informatieverschaffing en raadpleging
-Regeling inzake de kosten, dus kinderalimentatie
GEEN SCHEIDING zonder ouderschapsplan
- Het verzoekschrift moet vermelden op welke wijze de kinderen bij de opstelling van
het ouderschapsplan zijn betrokken.
, Mediation:
- Duurzame oplossing.
- Mogelijk in de toekomst verplicht voordat partijen naar de rechter kunnen
Opa en oma houden omgangsrechten
Kunnen nooit omgangsrecht door een ander verliezen
- Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders en met degene die in een nauwe
persoonlijke betrekking tot hem staat.
- De niet met het gezag belaste ouder heeft het recht op en de verplichting tot omgang
met zijn kind.
Literatuur werkcollege 1
Hoofdstuk 14.1
Verdere rechtsgevolgen van huwelijk
- Men is verplicht elkaar hulp bijstand verplicht en verschuldigd.
- Arbeidsovereenkomsten sluiten tussen echtgenoten is niet toegestaan, dit omdat dit
tegen gelijkwaardigheid in gaat.
- Schenking is niet mogelijk, tenzij beschreven is in huwelijksvoorwaarden
- Echtgenoot heeft toestemming van de ander nodig voor bepaalde rechtshandelingen
zoals:
Koop op afbetaling, rechtshandelingen met betrekkingen tot hun huis en de inboedel
hiervan, het doen van buitensporige giften, borgstelling en aansprakelijkheidsstelling (niet
bedrijf of beroep gericht)
Zijn deze handelingen toch verricht zonder toestemming van de echtgenoot, kan de
handeling binnen een jaar dat hij/zij het weet ongedaan gemaakt worden.
Scheidingsprocedures
Gemeenschappelijke verzoekschrift
- Wordt opgemaakt door een advocaat
- Als beide partijen de echtscheiding willen
- Staat in hoe beide partijen de gevolgen graag willen
- Mocht een van de partijen niet eens zijn met het verzoek of de inhoud hiervan kan
het teruggetrokken worden.
Verzoekschrift namens 1 van de partijen
- Wordt door advocaat ingediend bij de familiesector van de rechtbank.
- De verzoeker moet ervoor zorgen dat het verzoekschrift doormiddel van een
deurwaarder binnen 14 dagen bij de andere partij terechtkomt.
- De verzoeker moet laten weten vóór welke datum de tegen partij een verweerschrift
of een verzoek van uitstel moet indienen bij de rechtbank (ook via advocaat)
- Bij geen verweerschrift bepaalt rechter zoals verzoekschrift is ingediend.
- WEL verweerschrift, bepaalt de rechter datum voor behandeling en moeten beide
partijen met rechter in de rechtbank verschijnen.
