H1) The science of the social side of life
De sociale psychologie onderzoekt hoe onze gedachten, gevoelens en gedrag beïnvloedt worden
door de omgeving waarin we leven, door andere mensen en door onze gedachten over die mensen.
Binnen de sociale psychologie zijn de volgende vier punten van levensbelang:
1. Accuracy: ben zo zorgvuldig, precies en error-free als mogelijk wanneer je informatie over de mens
en de wereld verzamelt
2. Objectivity: laat jezelf niet beïnvloeden door een bias en je menselijke gevoelens (blijft objectief)
3. Skepticism: accepteer informatie pas als ‘waar’ wanneer het telkens opnieuw en opnieuw
bewezen is
4. Open-mindedness: sta open om je mening te laten veranderen
Basisprincipes
Het doel van iedere wetenschap is het vinden van basisprincipes die accuraat zijn in welke context of
op welk moment dan ooit.
Voor de sociale psychologie is dat lastig aangezien (1) mensen in hun culturen bijvoorbeeld heel erg
verschillen. Ook (2) verandert de sociale wereld constant (denk aan de opkomst van de digitale
wereld, hierdoor kunnen mensen nu veel efficiënter communiceren zonder elkaar eigenlijk te hoeven
zien).
Common sense?
Je vraagt je misschien af: is sociale psychologie niet gewoon algemene kennis van de mens (common
sense)? Zijn we niet allemaal gewoon amateur psychologen?
Het antwoord op beide vragen is ‘nee’. Common sense geeft ons inconsistente en tegengestelde
ideeen over de sociale wereld. Aan de ene kant ben je het er waarschijnlijk mee eens dat Absence
makes the heart grow fonder. Wanneer iemand niet bij je is mis je diegene en merk je pas hoeveel je
eigenlijk om de afwezige persoon geeft. Maar tegelijkertijd ben je het waarschijnlijk eens met Out of
sight, out of mind. Wanneer iemand niet bij je in de buurt is, kan je diegene namelijk gemakkelijker
vergeten dan wanneer iemand zich telkens bij je inde buurt bevindt.
Bovendien is ons brein onderhevig aan vele vooroordelen, die ons vaker dan nodig het bos in sturen.
Bijvoorbeeld de planning fallacy: de sterke neiging te geloven dat een bepaald project minder tijd
gaat kosten dan het in werkelijkheid nodig heeft.
Oorzaken van sociaal gedrag en gedachten
Wat ons mensen allemaal beïnvloedt:
Het uiterlijk van andere mensen
Op een feestje gedraag je je anders tegen een knappe vreemdeling, dan tegen je beste vriend(in)
Het gedrag van andere mensen
Wanneer de knappe vreemdeling interesse toont in jou gedraag je je naders dan wanneer de knappe
vreemdeling je een vieze blik werpt
Onze eigen gedachten
Wij mensen proberen 24/7 de wereld om ons heen te begrijpen en verklaren (waarom
knipoogt/fronst de knappe vreemdeling naar mij?)
De omgeving
Is de omgeving (te) warm/koud, stinkt het, of ruikt het juist lekker? Al die dingen hebben invloed op
ons
Biologische factoren
Onze voorkeuren, gedragingen, emoties, ze zijn allemaal, tot op zekere hoogte, onderhevig aan onze
genen.
, Evolutie psychologie: een nieuwe tak van de psychologie die
de potentiele rol van genen op menselijk gedrag onderzoekt.
Je kan het opdelen in drie componenten: variatie, erfelijkheid
en selectie.
zo werkt het
NB: het is niet zo dat we bepaald gedrag erven, we erven
aanleg voor bepaald gedrag. Een aanleg die we door middel
van cognitie en ervaringen heel goed kunnen negeren.
Thema’s binnen de sociale psychologie
Cognitie en gedrag
Vroeger was stonden deze twee op slechte voet tegenover elkaar. Tegenwoordig hebben we ons
gerealiseerd dat er niet één is die de ander beinvloedt, maar dat beide elkaar beinvloeden.
Emotie
Emotie is enorm belangrijk aangezien ons gedrag erg beinvloed wordt door de emoties die we op een
bepaald moment voelen.
Relaties
= de sociale banden die we hebben met andere personen; van kennis tot vriendschap tot intense
langdurige verhoudingen zoals trouwen en levenslange vriendschap.
Deze relaties kunnen ons zeer gelukkig maken, maar als er iets fout in gaat ook enorm neerslachtig
Sociale neurowetenschappen
Doormiddel van fMRI en PET scans is er tegenwoordig de mogelijkheid het brein steeds
wetenschappelijker te onderzoeken en bestuderen.
Onbewuste processen
Onderbewuste processen onderdrukken op dagelijkse basis ons gedrag en oordeel over de wereld
om ons heen.
Sociale diversiteit
Multicultureel perspectief = een perspectief waarin de wetenschap rekening houdt met geslacht,
leeftijd, sexuele geaardheid, disability, sociaaleconomische status, religie, en tal van andere
dimensies.
, Het uitvoeren van onderzoek
Systematische observatie = aandachtig (bepaald) gedrag observeren wanneer het zich voordoet.
Dit kan door middel van:
Natuurlijke observatie = zonder enkele vorm van invloedt op de situatie uit te oefenen, en zonder
kenbaar te maken dat hij/zij er is en observeert, registreert de onderzoeker bepaald gedrag
Vragenlijst = een lijst met vragen over een bepaald iets waar de wetenschapper geinteresseerd in is.
Het is een eficiente methode om een groter publiek te bereiken.
Let op:
- de groep die de vragenlijst invult moet representatief zijn voor de populatie
- verwoording van de vragen is erg belangrijk (“hoe gelukkig ben je op dit moment?” en “Hoe
gelukkig ben je in vergelijking met het moment in je leven waar je het meest gelukkig ooit was?”
genereren waarschijnlijk nogal afwijkende antwoorden)
Correlationeel onderzoek = het zoeken naar twee gebeurtenissen die gelijktijdig voorkomen
Correlatie = de tendentie voor een gebeurtenis die geassocieerd kan worden met veranderingen in
een andere gebeurtenis.
In de wetenschap geeft men hier een nummer aan; -1 tot 1. Hoe dichter bij (-)1 hoe sterker de
correlatie. Negatief getal: verhoging van de ene factor betekent een verlaging van de andere factor
Positief getal: een verhoging van de ene factor betekent ook een verhoging van de andere factor
Experimenteel onderzoek
Onderzoekt (in tegenstelling tot correlationeel onderzoek! Dat onderzoekt alleen een verband) het
oorzaak-gevolg van bepaalde gebeurtenissen. Dat gebeurt door de ene variabele(n) systematisch te
veranderen (independent variable) en te kijken of de andere variabele(n) (dependent variable)
daarop reageert. De dependent variable is dus het gedrag dat bestudeerd wordt.
Drie dingen waar je rekening mee moet houden:
1) Random toewijzing van proefpersonen
Anders kan er onbewust een bias ontstaan die je hele onderzoek in de war kunnen gooien.
2) Invloed van eventuele andere over het hoofd geziene variabelen
Zorg dat je, wanneer je je independent variable verandert, alle andere variabelen constant houdt
Mediating variables: veranderen ook wanneer de independent var verandert en beinvloeden
vervolgens ook de dependent var.
3) Externe validiteit
Het is belangrijk dat je onderzoek daadwerkelijk onderzoekt wat het onderzoeken moet
De sociale psychologie onderzoekt hoe onze gedachten, gevoelens en gedrag beïnvloedt worden
door de omgeving waarin we leven, door andere mensen en door onze gedachten over die mensen.
Binnen de sociale psychologie zijn de volgende vier punten van levensbelang:
1. Accuracy: ben zo zorgvuldig, precies en error-free als mogelijk wanneer je informatie over de mens
en de wereld verzamelt
2. Objectivity: laat jezelf niet beïnvloeden door een bias en je menselijke gevoelens (blijft objectief)
3. Skepticism: accepteer informatie pas als ‘waar’ wanneer het telkens opnieuw en opnieuw
bewezen is
4. Open-mindedness: sta open om je mening te laten veranderen
Basisprincipes
Het doel van iedere wetenschap is het vinden van basisprincipes die accuraat zijn in welke context of
op welk moment dan ooit.
Voor de sociale psychologie is dat lastig aangezien (1) mensen in hun culturen bijvoorbeeld heel erg
verschillen. Ook (2) verandert de sociale wereld constant (denk aan de opkomst van de digitale
wereld, hierdoor kunnen mensen nu veel efficiënter communiceren zonder elkaar eigenlijk te hoeven
zien).
Common sense?
Je vraagt je misschien af: is sociale psychologie niet gewoon algemene kennis van de mens (common
sense)? Zijn we niet allemaal gewoon amateur psychologen?
Het antwoord op beide vragen is ‘nee’. Common sense geeft ons inconsistente en tegengestelde
ideeen over de sociale wereld. Aan de ene kant ben je het er waarschijnlijk mee eens dat Absence
makes the heart grow fonder. Wanneer iemand niet bij je is mis je diegene en merk je pas hoeveel je
eigenlijk om de afwezige persoon geeft. Maar tegelijkertijd ben je het waarschijnlijk eens met Out of
sight, out of mind. Wanneer iemand niet bij je in de buurt is, kan je diegene namelijk gemakkelijker
vergeten dan wanneer iemand zich telkens bij je inde buurt bevindt.
Bovendien is ons brein onderhevig aan vele vooroordelen, die ons vaker dan nodig het bos in sturen.
Bijvoorbeeld de planning fallacy: de sterke neiging te geloven dat een bepaald project minder tijd
gaat kosten dan het in werkelijkheid nodig heeft.
Oorzaken van sociaal gedrag en gedachten
Wat ons mensen allemaal beïnvloedt:
Het uiterlijk van andere mensen
Op een feestje gedraag je je anders tegen een knappe vreemdeling, dan tegen je beste vriend(in)
Het gedrag van andere mensen
Wanneer de knappe vreemdeling interesse toont in jou gedraag je je naders dan wanneer de knappe
vreemdeling je een vieze blik werpt
Onze eigen gedachten
Wij mensen proberen 24/7 de wereld om ons heen te begrijpen en verklaren (waarom
knipoogt/fronst de knappe vreemdeling naar mij?)
De omgeving
Is de omgeving (te) warm/koud, stinkt het, of ruikt het juist lekker? Al die dingen hebben invloed op
ons
Biologische factoren
Onze voorkeuren, gedragingen, emoties, ze zijn allemaal, tot op zekere hoogte, onderhevig aan onze
genen.
, Evolutie psychologie: een nieuwe tak van de psychologie die
de potentiele rol van genen op menselijk gedrag onderzoekt.
Je kan het opdelen in drie componenten: variatie, erfelijkheid
en selectie.
zo werkt het
NB: het is niet zo dat we bepaald gedrag erven, we erven
aanleg voor bepaald gedrag. Een aanleg die we door middel
van cognitie en ervaringen heel goed kunnen negeren.
Thema’s binnen de sociale psychologie
Cognitie en gedrag
Vroeger was stonden deze twee op slechte voet tegenover elkaar. Tegenwoordig hebben we ons
gerealiseerd dat er niet één is die de ander beinvloedt, maar dat beide elkaar beinvloeden.
Emotie
Emotie is enorm belangrijk aangezien ons gedrag erg beinvloed wordt door de emoties die we op een
bepaald moment voelen.
Relaties
= de sociale banden die we hebben met andere personen; van kennis tot vriendschap tot intense
langdurige verhoudingen zoals trouwen en levenslange vriendschap.
Deze relaties kunnen ons zeer gelukkig maken, maar als er iets fout in gaat ook enorm neerslachtig
Sociale neurowetenschappen
Doormiddel van fMRI en PET scans is er tegenwoordig de mogelijkheid het brein steeds
wetenschappelijker te onderzoeken en bestuderen.
Onbewuste processen
Onderbewuste processen onderdrukken op dagelijkse basis ons gedrag en oordeel over de wereld
om ons heen.
Sociale diversiteit
Multicultureel perspectief = een perspectief waarin de wetenschap rekening houdt met geslacht,
leeftijd, sexuele geaardheid, disability, sociaaleconomische status, religie, en tal van andere
dimensies.
, Het uitvoeren van onderzoek
Systematische observatie = aandachtig (bepaald) gedrag observeren wanneer het zich voordoet.
Dit kan door middel van:
Natuurlijke observatie = zonder enkele vorm van invloedt op de situatie uit te oefenen, en zonder
kenbaar te maken dat hij/zij er is en observeert, registreert de onderzoeker bepaald gedrag
Vragenlijst = een lijst met vragen over een bepaald iets waar de wetenschapper geinteresseerd in is.
Het is een eficiente methode om een groter publiek te bereiken.
Let op:
- de groep die de vragenlijst invult moet representatief zijn voor de populatie
- verwoording van de vragen is erg belangrijk (“hoe gelukkig ben je op dit moment?” en “Hoe
gelukkig ben je in vergelijking met het moment in je leven waar je het meest gelukkig ooit was?”
genereren waarschijnlijk nogal afwijkende antwoorden)
Correlationeel onderzoek = het zoeken naar twee gebeurtenissen die gelijktijdig voorkomen
Correlatie = de tendentie voor een gebeurtenis die geassocieerd kan worden met veranderingen in
een andere gebeurtenis.
In de wetenschap geeft men hier een nummer aan; -1 tot 1. Hoe dichter bij (-)1 hoe sterker de
correlatie. Negatief getal: verhoging van de ene factor betekent een verlaging van de andere factor
Positief getal: een verhoging van de ene factor betekent ook een verhoging van de andere factor
Experimenteel onderzoek
Onderzoekt (in tegenstelling tot correlationeel onderzoek! Dat onderzoekt alleen een verband) het
oorzaak-gevolg van bepaalde gebeurtenissen. Dat gebeurt door de ene variabele(n) systematisch te
veranderen (independent variable) en te kijken of de andere variabele(n) (dependent variable)
daarop reageert. De dependent variable is dus het gedrag dat bestudeerd wordt.
Drie dingen waar je rekening mee moet houden:
1) Random toewijzing van proefpersonen
Anders kan er onbewust een bias ontstaan die je hele onderzoek in de war kunnen gooien.
2) Invloed van eventuele andere over het hoofd geziene variabelen
Zorg dat je, wanneer je je independent variable verandert, alle andere variabelen constant houdt
Mediating variables: veranderen ook wanneer de independent var verandert en beinvloeden
vervolgens ook de dependent var.
3) Externe validiteit
Het is belangrijk dat je onderzoek daadwerkelijk onderzoekt wat het onderzoeken moet
