Samenvatting neuro-anatomie: les 1 (cerebrale topografie)
1. Oppervlakte anatomie
Basisbegrippen
- Het zenuwstelsel wordt verdeeld in:
o Centraal zenuwstelsel: de hersenen + ruggenmerg
o Perifeer zenuwstelsel: 12 paren craniale zenuwen + andere zenuwen van het lichaam
en hun cellichamen
▪ Cellichamen van deze motorische perifere zenuwen liggen in het ruggenmerg
- De hersenen worden op embryologische basis verdeeld in:
o Telencephalon
o Diencephalon
o Mesencephalon
o Pons en cerebellum
o Medulla oblongata
Componenten van het zenuwstelsel
- Cerebrum (grote hersenen)
- Cerebellum (kleine hersenen)
- Hersenstam
o Mesencephalon (= midbrain)
o Pons
o Medulla oblongata
- Medulla spinalis (verlengde merg)
- Perifeer zenuwstelsel
Anatomische vlakken
- Gebruikt om 3D structuur te reconstrueren
- Coronaal (oor-oor), saggitaal (ligt niet altijd op de
middellijn)
Oppervlakte anatomie: cerebrum en cerebellum
Cerebrum
- Vorm van walnoot
o Niet vlak en glad want bestaan uit talrijke groeven en windingen
o De cerebrale cortex is tijdens de embryonale ontwikkeling aan oppervlakte vergroting
gaan doen → zodat hersenen in schedel passen
o Ontwikkeld in een C-vormige beweging van voor naar achteren = ramhoornige
vorming
- Bestaat uit 2 hemisferen
o 2 helften en zijn op de middellijn met elkaar verbonden door een balkvormige
structuur (corpus callosum)
- Elke hemisfeer bestaat uit 5 lobben/kwabben
o De grenzen van lobben bestaan uit belangrijke groeven
- Fissuren (groeven), sulci (minder diepe groeven) en gyri (windingen)
o Centrale sulcus (Rolandische fissuur)
o Laterale sulcus (Sylvische fissuur)
, ▪ = dubbele plooi
o Pariët-occipitale sulcus
▪ Niet te zien
o Longitudinale fissuur
Gyri en sulci
- Mediaal vlak:
o De corpus callosum (hersenbalk) is verticaal doorgesneden
o Hierbij is de pariët-occipitale sulcus wel te zien
- Lateraal (bovenstaande figuur)
o Hierbij is de Sylvische fissuur open gespreid
o In de diepte liggen er nog hersenstructuren = insula of het eiland
▪ Vlak/ruimte waarbij je vrij snel tot in de hersenen kan doordringen →
toegangsweg voor chirurgen
o Tijdens de embryonale ontwikkeling, wordt er een plooi gevormd en hierdoor is er in
de diepte nog hersenweefsel aanwezig
, - Inferieur
o Cerebrum is van de hersenstam gescheiden
o Hersenstam is afgesneden op het niveau van de mesocephalon
o Aantal craniale zenuwen zijn te zien
▪ 1e craniale zenuw: ruikzenuw
▪ 2e craniale zenuw: oogzenuw
Insula
- Eiland wat begrensd wordt door een structuur van de cortex
(operculum)
- Binnenwaartse plooi van de hersenhemisfeer
- Bodem van de laterale fissuur
- Begrenzing: cerebrale cortex van de frontale kwabben =
operculum
o Kan uit verschillende componenten bestaan, dit hangt
van de locatie van het operculum af
Hersenkwabben (lobben)
- Sulci vormen de begrenzing van de lobben
- 5 hersenkwabben/lobben
o Frontaal: loopt tot aan de centrale sulcus
o Temporaal: plooi/hoorn
▪ Begrensd door de laterale sulcus
o Pariëtaal: loopt tot aan de pariët-occipitale
sulcus
o Occipitaal
- Limbische kwam of limbisch systeem
o Omvat een paar belangrijke functies en structuren
- Functionele anatomie:
o Belangrijk in de naamgeven, in bepaalde functies en handelingen
o Frontaal: zone die een rol speelt in gedragscontrole, planning en cognitie
o Voor de centrale sulcus: motorische functies
o Achter de centrale sulcus: sensorische functies (sensibele functies)
o Achteraan in de hersenen zit de visuele cortex
▪ Waar de optische banen/beelden geprojecteerd worden
o Olifactory (in het limbisch systeem)
▪ Nervus olifactorius ligt hier vlak tegen
▪ = reukcortex
Frontale kwab
- Precentrale (motore) gyrus
o = centrum waaruit motorische bewegingen gestuurd worden
- Anterieur deel van de paracentrale kwab
- Bestaat uit 3 delen: superieure, middelste en inferieure gyrus
- Cingulate gyrus (te zien op mediaal vlak)
- Orbitale gyrus
, - Figuur van precentrale (motore) gyrus
o Geeft weer in welke mate de complexiteit van de
motorische aansturing
o Motorische voor handen in veel groter dan voor de
romp
o De motoriek van de handbeweging is zodanig
complex en fijn → dit vereist dus ook een heel
gedetailleerd aansturing en zal dus ook meer
plaats innemen
▪ Groter zichtbaar op de figuur
o Complexiteit van de motoriek in het aangezicht:
veel spieren en mogelijkheden die tot expressie
kunnen komen
o Afhankelijk van waar ter hoogte van de motorische
cortex een letsel plaatsvindt → motorische uitval
van een bepaald deel kan voorvallen en een ander deel kan gespaard blijven
o Somatotopische organisatie: type van organisatie waar elke functie zijn eigen plaats
heeft in de hersenen
- Functie:
o Planning en uitvoeren
▪ Uitvoeren van taak en de taak opdelen in verschillende pakketjes
o Motorische controle
o Persoonlijkheid en gedragsregulatie
▪ Letsels → ontremd in hun gedragingen
▪ Heel apatisch en initiatief loos
o Taalfuncties
o Aandacht en concentratie
- Phineas Gage’s accident
o Trauma aan de frontale kwab
o Problemen met de impulsbeheersing en besluitvorming
▪ Kon geen beslissingen meer maken en had zijn impulsen niet meer onder
controle
o Ongepast gedrag in sociale situaties
1. Oppervlakte anatomie
Basisbegrippen
- Het zenuwstelsel wordt verdeeld in:
o Centraal zenuwstelsel: de hersenen + ruggenmerg
o Perifeer zenuwstelsel: 12 paren craniale zenuwen + andere zenuwen van het lichaam
en hun cellichamen
▪ Cellichamen van deze motorische perifere zenuwen liggen in het ruggenmerg
- De hersenen worden op embryologische basis verdeeld in:
o Telencephalon
o Diencephalon
o Mesencephalon
o Pons en cerebellum
o Medulla oblongata
Componenten van het zenuwstelsel
- Cerebrum (grote hersenen)
- Cerebellum (kleine hersenen)
- Hersenstam
o Mesencephalon (= midbrain)
o Pons
o Medulla oblongata
- Medulla spinalis (verlengde merg)
- Perifeer zenuwstelsel
Anatomische vlakken
- Gebruikt om 3D structuur te reconstrueren
- Coronaal (oor-oor), saggitaal (ligt niet altijd op de
middellijn)
Oppervlakte anatomie: cerebrum en cerebellum
Cerebrum
- Vorm van walnoot
o Niet vlak en glad want bestaan uit talrijke groeven en windingen
o De cerebrale cortex is tijdens de embryonale ontwikkeling aan oppervlakte vergroting
gaan doen → zodat hersenen in schedel passen
o Ontwikkeld in een C-vormige beweging van voor naar achteren = ramhoornige
vorming
- Bestaat uit 2 hemisferen
o 2 helften en zijn op de middellijn met elkaar verbonden door een balkvormige
structuur (corpus callosum)
- Elke hemisfeer bestaat uit 5 lobben/kwabben
o De grenzen van lobben bestaan uit belangrijke groeven
- Fissuren (groeven), sulci (minder diepe groeven) en gyri (windingen)
o Centrale sulcus (Rolandische fissuur)
o Laterale sulcus (Sylvische fissuur)
, ▪ = dubbele plooi
o Pariët-occipitale sulcus
▪ Niet te zien
o Longitudinale fissuur
Gyri en sulci
- Mediaal vlak:
o De corpus callosum (hersenbalk) is verticaal doorgesneden
o Hierbij is de pariët-occipitale sulcus wel te zien
- Lateraal (bovenstaande figuur)
o Hierbij is de Sylvische fissuur open gespreid
o In de diepte liggen er nog hersenstructuren = insula of het eiland
▪ Vlak/ruimte waarbij je vrij snel tot in de hersenen kan doordringen →
toegangsweg voor chirurgen
o Tijdens de embryonale ontwikkeling, wordt er een plooi gevormd en hierdoor is er in
de diepte nog hersenweefsel aanwezig
, - Inferieur
o Cerebrum is van de hersenstam gescheiden
o Hersenstam is afgesneden op het niveau van de mesocephalon
o Aantal craniale zenuwen zijn te zien
▪ 1e craniale zenuw: ruikzenuw
▪ 2e craniale zenuw: oogzenuw
Insula
- Eiland wat begrensd wordt door een structuur van de cortex
(operculum)
- Binnenwaartse plooi van de hersenhemisfeer
- Bodem van de laterale fissuur
- Begrenzing: cerebrale cortex van de frontale kwabben =
operculum
o Kan uit verschillende componenten bestaan, dit hangt
van de locatie van het operculum af
Hersenkwabben (lobben)
- Sulci vormen de begrenzing van de lobben
- 5 hersenkwabben/lobben
o Frontaal: loopt tot aan de centrale sulcus
o Temporaal: plooi/hoorn
▪ Begrensd door de laterale sulcus
o Pariëtaal: loopt tot aan de pariët-occipitale
sulcus
o Occipitaal
- Limbische kwam of limbisch systeem
o Omvat een paar belangrijke functies en structuren
- Functionele anatomie:
o Belangrijk in de naamgeven, in bepaalde functies en handelingen
o Frontaal: zone die een rol speelt in gedragscontrole, planning en cognitie
o Voor de centrale sulcus: motorische functies
o Achter de centrale sulcus: sensorische functies (sensibele functies)
o Achteraan in de hersenen zit de visuele cortex
▪ Waar de optische banen/beelden geprojecteerd worden
o Olifactory (in het limbisch systeem)
▪ Nervus olifactorius ligt hier vlak tegen
▪ = reukcortex
Frontale kwab
- Precentrale (motore) gyrus
o = centrum waaruit motorische bewegingen gestuurd worden
- Anterieur deel van de paracentrale kwab
- Bestaat uit 3 delen: superieure, middelste en inferieure gyrus
- Cingulate gyrus (te zien op mediaal vlak)
- Orbitale gyrus
, - Figuur van precentrale (motore) gyrus
o Geeft weer in welke mate de complexiteit van de
motorische aansturing
o Motorische voor handen in veel groter dan voor de
romp
o De motoriek van de handbeweging is zodanig
complex en fijn → dit vereist dus ook een heel
gedetailleerd aansturing en zal dus ook meer
plaats innemen
▪ Groter zichtbaar op de figuur
o Complexiteit van de motoriek in het aangezicht:
veel spieren en mogelijkheden die tot expressie
kunnen komen
o Afhankelijk van waar ter hoogte van de motorische
cortex een letsel plaatsvindt → motorische uitval
van een bepaald deel kan voorvallen en een ander deel kan gespaard blijven
o Somatotopische organisatie: type van organisatie waar elke functie zijn eigen plaats
heeft in de hersenen
- Functie:
o Planning en uitvoeren
▪ Uitvoeren van taak en de taak opdelen in verschillende pakketjes
o Motorische controle
o Persoonlijkheid en gedragsregulatie
▪ Letsels → ontremd in hun gedragingen
▪ Heel apatisch en initiatief loos
o Taalfuncties
o Aandacht en concentratie
- Phineas Gage’s accident
o Trauma aan de frontale kwab
o Problemen met de impulsbeheersing en besluitvorming
▪ Kon geen beslissingen meer maken en had zijn impulsen niet meer onder
controle
o Ongepast gedrag in sociale situaties
