Gezondheidsorganisatie en recht
Inhoudsopgave
1 Het Belgische gezondheidsbeleid................................................................................................................. 3
1.1 Het federale niveau........................................................................................................................................3
1.2 Het gemeenschapsniveau..............................................................................................................................3
1.3 Het provinciale niveau....................................................................................................................................5
1.4 Het gemeentelijke niveau...............................................................................................................................5
2 De sociale zekerheid.................................................................................................................................... 6
2.1 Wat is de sociale zekerheid?...........................................................................................................................6
2.2 Structuur van de sociale zekerheid.................................................................................................................6
2.3 De verschillende stelsels binnen de sociale zekerheid....................................................................................6
2.3.1 Het stelsel van de werknemer................................................................................................................6
2.3.2 Het stelsel van de zelfstandige................................................................................................................6
2.3.3 Het stelsel van de ambtenaar.................................................................................................................6
2.4 Handvest van de sociale zekerheid.................................................................................................................7
2.5 Financiering....................................................................................................................................................7
3 De ziekteverzekering................................................................................................................................... 8
3.1 Inleiding..........................................................................................................................................................8
3.2 Het RIZIV.........................................................................................................................................................8
3.3 De mutualiteit.................................................................................................................................................8
3.4 De ziekteverzekering nader bekeken..............................................................................................................9
4 Het begrip recht........................................................................................................................................ 10
5 Bronnen van het recht............................................................................................................................... 11
6 De indeling van het recht........................................................................................................................... 12
7 De persoon in het recht............................................................................................................................. 13
8 Het begrip aansprakelijkheid..................................................................................................................... 14
8.1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid................................................................................................................14
8.2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................................14
9 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige: strafrechtelijke aansprakelijkheid............................................15
9.1 Het misdrijf en soorten misdrijven...............................................................................................................15
9.2 Bestanddelen van het misdrijf......................................................................................................................15
9.3 De rechtvaardigingsronden..........................................................................................................................15
9.3.1 Wettelijke voorschrift en het overheidsbevel.......................................................................................15
9.3.2 Wettelijke zelfverdediging....................................................................................................................16
9.3.3 Noodtoestand.......................................................................................................................................16
9.4 Schulduitsluitingsronden..............................................................................................................................16
, 9.5 Verloop van het strafonderzoek...................................................................................................................16
9.6 Verloop van de zaak voor het vonnisgerecht...............................................................................................17
10 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige: burgerrechtelijke aansprakelijkheid.......................................18
10.1 Buitencontractuele aansprakelijkheid........................................................................................................18
10.1.1 Buitencontractuele aansprakelijkheid voor eigen daden...................................................................18
10.1.2 Buitencontractuele aansprakelijkheid voor andermans daden..........................................................18
10.1.3 De schade............................................................................................................................................19
10.2 Contractuele aansprakelijkheid..................................................................................................................19
10.3 Samenloop..................................................................................................................................................19
11 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige bij uitoefening van het beroep in een ziekenhuis`...................20
12 Wet van 31 maart 2010 betreffende schade als gevolg van gezondheidszorg............................................21
12.1 Op wie is de wet van toepassing?..............................................................................................................21
12.2 Welke verstrekkingen vallen onder de toepassing van de wet?................................................................21
12.3 Vergoeding bij medisch ongeval zonder aansprakelijkheid.......................................................................21
12.4 Vergoeding bij medisch ongeval met aansprakelijkheid............................................................................21
12.5 De minnelijke procedure.............................................................................................................................21
13 Misdrijven in het kader van de beroepsuitoefening..................................................................................22
13.1 Schuldig verzuim.........................................................................................................................................22
13.2 Onopzettelijk doden en onopzettelijk lichamelijk letsel..............................................................................22
13.3 Toedienen van stoffen die onopzettelijk doden of de gezondheid zwaar schaden.....................................22
13.4 Valsheid in geschriften...............................................................................................................................22
13.5 Het begroepsgeheim..................................................................................................................................23
13.6 Onwettige uitoefening van de geneeskunde..............................................................................................23
14 Voornaamste rechten van de patient....................................................................................................... 24
14.1 Recht op een kwaliteitsvolle dienstverlening.............................................................................................24
14.2 Recht op de vrije keuze van de zorgverstrekker.........................................................................................24
14.3 Recht op informatie over de gezondheidstoestand....................................................................................24
14.4 Recht op geïnformeerde stemming............................................................................................................24
14.5 Recht op een goed bewaard medisch dossier (patiëntendossier)..............................................................24
14.6 Recht op privacy.........................................................................................................................................25
14.7 Recht op klachtenbemiddeling...................................................................................................................25
14.8 Regeling voor vertegenwoordiging van de patient....................................................................................25
,1 Het Belgische gezondheidsbeleid
1.1 Het federale niveau
De federale heeft heel wat bevoegdheden voor heel veel dingen, zoals economie, sociale
zekerheid, mobiliteit, volksgezondheid, binnen- en buitenlandse zaken…
De federale overheid is ook bevoegd voor onder andere:
De sociale zekerheid
o Ziekte en invaliditeit
o Pensioen
o …
De financiering van de gezondheidzorg
o Aantal ziekenhuizen in België
o Infrastructuur
Federale overheidsdienst volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu, 2
belangrijke taken:
Beleidsadvies
o Wetten en discreten maken en uitvoeren
Toezicht
o Houden toezicht op activiteiten van ziekenhuizen, zoals onderzoeken,
opnames, operaties, alle moet geregistreerd worden
Volksgezondheid is niet voor de veiligheid van leefmilieu en voedselketen, maar wel voor:
Zorg voor jezelf:
o Alcohol, handhygiëne, levenseinde, antibioticagebruik, rechten van de
patient…
o Richten zich op de individuele burger
Organisatie van de gezondheidszorg
o Wachtdiensten, dringende hulpverlening, registratie van gegevens,
financiering van de ziekenhuizen…
Zorgberoepen
o Reglementering
Bepalen voor elk zorgberoep een koninklijk besluit dat zegt dat je in
die domeinen moet opgeleid zijn met zoveel studiepunten, als je dan
je diploma hebt mag je die en die handelingen doen.
1.2 Het gemeenschapsniveau
Bevoegdheden van de Vlaamse gemeenschap:
Preventie
Thuis- en ouderenzorg
Beleid eerstelijnsgezondheidszorg
Beleid ziekenhuizen en centra voor geestelijke gezondheid
, Vormen van preventie:
Primair
o Gezondheid handhaven en ziekte vermijden
o Bv: niet roken
Secundair
o Vroegtijdig opsporen van ziekte
o Bv: borstkankerscreening
Tertiair
o Ziekte of invaliditeit beheersen
o Bv: bloeddrukverlagende medicatie bij chronische hypertensie, kans op
beroerte verlagen door medicatie
Vlaams agentschap zorg en gezondheid:
Vaccinatie (COVID, apenpokken)
Meldingsplicht infectieziekten
o Huisartsen zijn verplicht om bepaalde infectieziekten te melden bij de
overheid om snel in actie te kunnen schieten om de volksgezondheid te
beschermen.
Erkenning van zorgberoepen
o Als iemand zijn diploma in een ander land gehaald heeft moet die in
vlaanderen zijn herkenning aanvragen. De herkenningscommintie gaat
onderzoeken of de opleidingsvereisten in het andere land overeen komen met
die hier in vlaanderen, daarmee gaat men beslissen om die persoon die
herkenning krijgt hier of niet.
Gezond leven (vroegere VIGEZ)
Expertisecentrum
Ontwikkeling van methodieken
o Werken gezondheid bevorderend
Beleidsadvies en opleiding
Vlaamse logo’s (= locoregionaal gezondheidsoverleg)
15-tal logo’s over Vlaanderen
Gaan samenwerkingsverbanden aan met eerstelijnszones, steden en gemeenten,
scholen, zorginstellingen…
o Ter implementatie van methodieken die ontwikkeld werden door onder
andere Gezond leven.
o Bv: valpreventie in woonzorgcentra, organisatie van gemeentelijke
rookstopcursus…
Thuis- en ouderenzorg
Vlaamse zorgverzekering
o Boodschappen, poetshulp, hulp bij opstaan, aan- en uitkleden
Erkenning van:
o Woonzorgcentra, serviceflats, kort verblijven, dagopvang, herstelverblijven
Inhoudsopgave
1 Het Belgische gezondheidsbeleid................................................................................................................. 3
1.1 Het federale niveau........................................................................................................................................3
1.2 Het gemeenschapsniveau..............................................................................................................................3
1.3 Het provinciale niveau....................................................................................................................................5
1.4 Het gemeentelijke niveau...............................................................................................................................5
2 De sociale zekerheid.................................................................................................................................... 6
2.1 Wat is de sociale zekerheid?...........................................................................................................................6
2.2 Structuur van de sociale zekerheid.................................................................................................................6
2.3 De verschillende stelsels binnen de sociale zekerheid....................................................................................6
2.3.1 Het stelsel van de werknemer................................................................................................................6
2.3.2 Het stelsel van de zelfstandige................................................................................................................6
2.3.3 Het stelsel van de ambtenaar.................................................................................................................6
2.4 Handvest van de sociale zekerheid.................................................................................................................7
2.5 Financiering....................................................................................................................................................7
3 De ziekteverzekering................................................................................................................................... 8
3.1 Inleiding..........................................................................................................................................................8
3.2 Het RIZIV.........................................................................................................................................................8
3.3 De mutualiteit.................................................................................................................................................8
3.4 De ziekteverzekering nader bekeken..............................................................................................................9
4 Het begrip recht........................................................................................................................................ 10
5 Bronnen van het recht............................................................................................................................... 11
6 De indeling van het recht........................................................................................................................... 12
7 De persoon in het recht............................................................................................................................. 13
8 Het begrip aansprakelijkheid..................................................................................................................... 14
8.1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid................................................................................................................14
8.2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid.............................................................................................................14
9 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige: strafrechtelijke aansprakelijkheid............................................15
9.1 Het misdrijf en soorten misdrijven...............................................................................................................15
9.2 Bestanddelen van het misdrijf......................................................................................................................15
9.3 De rechtvaardigingsronden..........................................................................................................................15
9.3.1 Wettelijke voorschrift en het overheidsbevel.......................................................................................15
9.3.2 Wettelijke zelfverdediging....................................................................................................................16
9.3.3 Noodtoestand.......................................................................................................................................16
9.4 Schulduitsluitingsronden..............................................................................................................................16
, 9.5 Verloop van het strafonderzoek...................................................................................................................16
9.6 Verloop van de zaak voor het vonnisgerecht...............................................................................................17
10 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige: burgerrechtelijke aansprakelijkheid.......................................18
10.1 Buitencontractuele aansprakelijkheid........................................................................................................18
10.1.1 Buitencontractuele aansprakelijkheid voor eigen daden...................................................................18
10.1.2 Buitencontractuele aansprakelijkheid voor andermans daden..........................................................18
10.1.3 De schade............................................................................................................................................19
10.2 Contractuele aansprakelijkheid..................................................................................................................19
10.3 Samenloop..................................................................................................................................................19
11 Aansprakelijkheid van de verpleegkundige bij uitoefening van het beroep in een ziekenhuis`...................20
12 Wet van 31 maart 2010 betreffende schade als gevolg van gezondheidszorg............................................21
12.1 Op wie is de wet van toepassing?..............................................................................................................21
12.2 Welke verstrekkingen vallen onder de toepassing van de wet?................................................................21
12.3 Vergoeding bij medisch ongeval zonder aansprakelijkheid.......................................................................21
12.4 Vergoeding bij medisch ongeval met aansprakelijkheid............................................................................21
12.5 De minnelijke procedure.............................................................................................................................21
13 Misdrijven in het kader van de beroepsuitoefening..................................................................................22
13.1 Schuldig verzuim.........................................................................................................................................22
13.2 Onopzettelijk doden en onopzettelijk lichamelijk letsel..............................................................................22
13.3 Toedienen van stoffen die onopzettelijk doden of de gezondheid zwaar schaden.....................................22
13.4 Valsheid in geschriften...............................................................................................................................22
13.5 Het begroepsgeheim..................................................................................................................................23
13.6 Onwettige uitoefening van de geneeskunde..............................................................................................23
14 Voornaamste rechten van de patient....................................................................................................... 24
14.1 Recht op een kwaliteitsvolle dienstverlening.............................................................................................24
14.2 Recht op de vrije keuze van de zorgverstrekker.........................................................................................24
14.3 Recht op informatie over de gezondheidstoestand....................................................................................24
14.4 Recht op geïnformeerde stemming............................................................................................................24
14.5 Recht op een goed bewaard medisch dossier (patiëntendossier)..............................................................24
14.6 Recht op privacy.........................................................................................................................................25
14.7 Recht op klachtenbemiddeling...................................................................................................................25
14.8 Regeling voor vertegenwoordiging van de patient....................................................................................25
,1 Het Belgische gezondheidsbeleid
1.1 Het federale niveau
De federale heeft heel wat bevoegdheden voor heel veel dingen, zoals economie, sociale
zekerheid, mobiliteit, volksgezondheid, binnen- en buitenlandse zaken…
De federale overheid is ook bevoegd voor onder andere:
De sociale zekerheid
o Ziekte en invaliditeit
o Pensioen
o …
De financiering van de gezondheidzorg
o Aantal ziekenhuizen in België
o Infrastructuur
Federale overheidsdienst volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu, 2
belangrijke taken:
Beleidsadvies
o Wetten en discreten maken en uitvoeren
Toezicht
o Houden toezicht op activiteiten van ziekenhuizen, zoals onderzoeken,
opnames, operaties, alle moet geregistreerd worden
Volksgezondheid is niet voor de veiligheid van leefmilieu en voedselketen, maar wel voor:
Zorg voor jezelf:
o Alcohol, handhygiëne, levenseinde, antibioticagebruik, rechten van de
patient…
o Richten zich op de individuele burger
Organisatie van de gezondheidszorg
o Wachtdiensten, dringende hulpverlening, registratie van gegevens,
financiering van de ziekenhuizen…
Zorgberoepen
o Reglementering
Bepalen voor elk zorgberoep een koninklijk besluit dat zegt dat je in
die domeinen moet opgeleid zijn met zoveel studiepunten, als je dan
je diploma hebt mag je die en die handelingen doen.
1.2 Het gemeenschapsniveau
Bevoegdheden van de Vlaamse gemeenschap:
Preventie
Thuis- en ouderenzorg
Beleid eerstelijnsgezondheidszorg
Beleid ziekenhuizen en centra voor geestelijke gezondheid
, Vormen van preventie:
Primair
o Gezondheid handhaven en ziekte vermijden
o Bv: niet roken
Secundair
o Vroegtijdig opsporen van ziekte
o Bv: borstkankerscreening
Tertiair
o Ziekte of invaliditeit beheersen
o Bv: bloeddrukverlagende medicatie bij chronische hypertensie, kans op
beroerte verlagen door medicatie
Vlaams agentschap zorg en gezondheid:
Vaccinatie (COVID, apenpokken)
Meldingsplicht infectieziekten
o Huisartsen zijn verplicht om bepaalde infectieziekten te melden bij de
overheid om snel in actie te kunnen schieten om de volksgezondheid te
beschermen.
Erkenning van zorgberoepen
o Als iemand zijn diploma in een ander land gehaald heeft moet die in
vlaanderen zijn herkenning aanvragen. De herkenningscommintie gaat
onderzoeken of de opleidingsvereisten in het andere land overeen komen met
die hier in vlaanderen, daarmee gaat men beslissen om die persoon die
herkenning krijgt hier of niet.
Gezond leven (vroegere VIGEZ)
Expertisecentrum
Ontwikkeling van methodieken
o Werken gezondheid bevorderend
Beleidsadvies en opleiding
Vlaamse logo’s (= locoregionaal gezondheidsoverleg)
15-tal logo’s over Vlaanderen
Gaan samenwerkingsverbanden aan met eerstelijnszones, steden en gemeenten,
scholen, zorginstellingen…
o Ter implementatie van methodieken die ontwikkeld werden door onder
andere Gezond leven.
o Bv: valpreventie in woonzorgcentra, organisatie van gemeentelijke
rookstopcursus…
Thuis- en ouderenzorg
Vlaamse zorgverzekering
o Boodschappen, poetshulp, hulp bij opstaan, aan- en uitkleden
Erkenning van:
o Woonzorgcentra, serviceflats, kort verblijven, dagopvang, herstelverblijven
