Volledige samenvatting BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK (16/20)

Belgische Binnenlandse Politiek

Hoofdstuk 1: De Liberalen

1. De ‘liberale partij’: doctrinairen vs. progressisten

Belgische revolutie
- Actualiteit: ‘Poetin geeft een lesje Belgische geschiedenis’
o Bijeenkomst van 20 000 jongeren
o Vraag rond België  antwoord Poetin: ‘dat België op de wereldkaart
staat is grotendeels te danken aan de Russische houding’

- 1830: opstand de Stomme van Portici  opstand tegen het Nederlandse
gezag
 Belgische Revolutie
o Rusland stond aan de kant van Nederland
 Tsaar Nicolaas I wilde NIET dat het machtsevenwicht
verstoord zou raken
 Hij was van plan om met zijn leger naar Brussel te komen
 MAAR ging niet door omwille van een revolutie in Polen

- Is het resultaat van de samenwerking van liberalen en katholieken
(Unionisme)
o Op het moment dat je een buitenlandse vijand hebt  makkelijker
om gelederen te sluiten binnen het land

o TOCH ook verschillende stromingen binnen de liberalen
 Bv. Antiklerikale liberalen  waren economisch sterk
afhankelijk van noordelijke provincies
 DUS voor hen hoefde Belgische Revolutie NIET

 Bv. Groep in Wallonië die liever wilde aansluiten bij Frankrijk

 Deze groepen gaan zich verenigen in 1839
o Gemeenschappelijk strijdprogramma  antiklerikalisme

 Bv. Democraten
 Waren ontgoocheld in de Belgische Revolutie  men
vond dat men NIET ver genoeg is gegaan op vlak van
socio-economische aangelegenheden




1

,1839: Verdrag van de 24 Artikelen
- België vanaf dan officieel erkend  DUS strijd tegen een gezamenlijke
buitenlandse vijand verdween

 Resultaat: de politieke meningsverschillen tussen liberalen en katholieken
komen terug aan de oppervlakte

- 1838: veroordeling van de vrijmetselarij door de bisschoppen
o Daarvoor: vrijmetselarij stond open voor Katholieken  DUS soort
club waar men vanuit verschillende gezindheden met elkaar in
contact kwam

 Gevolg: veel katholieken verdwijnen uit die vrijmetselarij  DUS
vrijmetselarij wordt een belangrijke steunpilaar voor het ontstaan van het
liberalisme

 1 van die ‘loges: l’alliance: ligt aan de basis van het eerste liberale congres

1846: eerste congres liberalen
- 1846: ontstaan van de liberale partij!

- Verschillende meningen over programma
o Progressisten = progressieve vleugel
o Doctrinairen = conservatieve vleugel

o Doctrinairen
 Hadden de economische macht in handen  DUS zij willen die
macht behouden
 Ze waren TEGEN elke (sociale) verandering

 Ze ontweken de confrontatie met de katholieken  ze wilden
goed overeenkomen met hen
 WANT men had ze nodig omwille van de impact van de
Kerk

o Progressisten
 Behoren tot de lagere bourgeoisie/ middenklasse

 Waren VOOR sociale verandering

 Wilden het conflict aangaan met de katholieken
 Discussie over de organisatie van het lekenonderwijs
o Vroeger: les van priesters en zusters in
katholieke scholen
o MAAR progressisten pleiten voor lekenonderwijs

- WEL consensus over minimaal programma
o Programma zal tot 1893 behouden blijven

2

,  Dan: Algemeen Meervoudig Stemrecht  meer mensen
mogen stemmen
 Ook die periode: opkomstplicht

- TOCH werd afstand tussen doctrinairen/gematigden en
progressisten/radicalen groter
o Op bepaald moment: poging tot de oprichting van een
progressistische partij

1900: verzoening tussen beide strekkingen
 Finaal komt er toch een verzoening tussen beide strekkingen

Tot 1961 GEEN echte partijorganisatie
- Begin: heel beperkte partijorganisatie
o Verschillende pogingen tot een hechtere partijorganisatie, MAAR
zonder resultaat

19e eeuw: electoraal na de invoering van het Algemeen Enkelvoudig
Stemrecht
- Belangrijkste partijpolitieke stromingen:
o Katholieken
o Liberalen

o Vanaf 1885: OOK socialisten
 Resultaat: liberalen pas op de derde plaats in partijhiërarchie



2. Na de Tweede Wereldoorlog

- Liberalen kwamen ontredderd uit de oorlog
o Ontredderd = in wanorde, in verwarring gebracht

- + Generatiewissel binnen de liberale partij
o Overlijden van een aantal belangrijke figuren

 GEEN evidente situatie voor de liberale partij
o Zien we ook bij socialisten EN christendemocraten
 Studiecentrum Hervorming van de Staat


3. De Koningskwestie

Politiek van l’effacement




3

, - Liberalen vragen aan de Koning om, desnoods met het opgeven van de
eigen aspiraties, zich te bekommeren over het behoud van de monarchie
en de nationale eenheid
o Aspiratie Leopold III: terug op de troon komen

 DUS nationale eenheid + monarchie moet in stand gehouden worden
o DUS soort compromisvoorstel
 Men vroeg NIET expliciet aan Leopold III om terug te keren
 Het mocht evengoed een andere koning zijn
Verkiezingen 1946
- Zware electorale nederlaag voor de NOG ALTIJD unitaire partij
o Onder andere als gevolg van hun standpunt

- Christendemocraten willen een absolute meerderheid om zo Leopold III
terug op de troon te halen

 Gepolariseerd landschap


4. Nieuw spanningsveld: De Schoolstrijd (1950-1958)

 Zie uitgebreider in HS3 en HS4

1950
- CVP / PSC behaalden de absolute meerderheid
o MAAR slaagden niet in hun opzet om Leopold III terug op de troon te
krijgen

- Harmel als minister van onderwijs  probeert een aantal maatregelen te
nemen op vlak van onderwijs

1954
- Regering-Van Acker

- Collard als minister van onderwijs

1958: Afsluiten van het Schoolpact
- Betekenis binnen de globale Belgische politiek?
→ levensbeschouwelijke pacificatie
o Levensbeschouwelijke breuklijn wordt iets minder belangrijk
o Sociaaleconomische + communautaire breuklijn worden belangrijk
 Resultaat: politieke partijen moeten zich op die breuklijnen
herprofileren

- Betekenis voor de liberale partij?
o Levensbeschouwelijke pacificatie


4