Studentenwerkblad 4 Poging en voorbereiding
Thema
In dit werkblad staan de onvoltooide delictsvormen poging en voorbereiding centraal. Een
delict is voltooid als de gedraging is verricht (formele delicten) of het verboden gevolg is
ingetreden (materiële delicten). Daaraan voorafgaand vinden veelal allerlei gedragingen
plaats die op voltooiing van het delict gericht zijn, zoals het maken van het plan het delict te
plegen, het treffen van voorbereidingsmaatregelen en het beginnen met de uitvoering.
Aangezien het strafrecht ertoe strekt strafwaardig onrecht aan te pakken en bij voorkeur te
voorkomen, heeft de wetgever onder bepaalde voorwaarden ook dergelijke gedragingen
strafbaar gesteld, zoals een strafbare poging (art. 45 Sr) en strafbare voorbereiding (art. 46
Sr).
Van een strafbare poging tot het plegen van een misdrijf is sprake als het voornemen
van de dader zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard. In deze omschrijving ligt
een aantal vereisten besloten dat in de rechtspraak is ingevuld. Deze vereisten worden
behandeld. Naarmate grotere nadruk op het voornemen wordt gelegd, komt het
uitgangspunt dat het Nederlandse strafrecht daadstrafrecht is meer onder druk te staan.
Gedachten zijn in beginsel vrij: in een daadstrafrecht is steeds een uiterlijk waarneembare
gedraging vereist; gedachten of intenties laat ons strafrecht ongemoeid.
Dit uitgangspunt lijkt door de wetgever ten aanzien van voorbereidingshandelingen
afgezwakt te worden. De wetgever heeft destijds gemeend dat door de wijze waarop de
strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen is vormgegeven – met name door de eis dat
voorbereidingsmiddelen kennelijk bestemd zijn tot het begaan van het desbetreffende
misdrijf – geen afbreuk wordt gedaan aan het uitgangspunt van daadstrafrecht. Met de
schrapping van het woord kennelijk uit art. 46 Sr en het arrest Samir A. lijkt dit uitgangspunt
te zijn verlaten; de bestemming kan mede worden afgeleid uit de gebleken intentie van de
dader.
Voor zowel poging als voorbereiding geldt dat bij ‘vrijwillige terugtred’ (art. 46b Sr)
de strafbaarheid vervalt. Afsluitend zullen dan ook de vereisten voor vrijwillige terugtred
worden behandeld.
Leerdoelen
De student kan na deze onderwijsweek:
1. uitleggen waarom strafbare poging en voorbereiding uitbreidingen vormen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid;
2. het verschil tussen de objectieve en subjectieve pogingsleer uitleggen;
3. beargumenteren of in een gegeven geval strafbare poging bewezen kan worden
verklaard;
4. beargumenteren of in een gegeven geval strafbare voorbereiding bewezen kan
worden verklaard;
5. beargumenteren of aan de vereisten van ‘vrijwillige terugtred’ is voldaan in een
gegeven geval;
6. een beredeneerd standpunt innemen over de leerstukken van deze week aan de
hand van de dogmatiek, wetgeving en geldende jurisprudentie.
Literatuur
- Kelk & De Jong, hoofdstuk 8 (m.u.v. § 8.2.9)
1
Thema
In dit werkblad staan de onvoltooide delictsvormen poging en voorbereiding centraal. Een
delict is voltooid als de gedraging is verricht (formele delicten) of het verboden gevolg is
ingetreden (materiële delicten). Daaraan voorafgaand vinden veelal allerlei gedragingen
plaats die op voltooiing van het delict gericht zijn, zoals het maken van het plan het delict te
plegen, het treffen van voorbereidingsmaatregelen en het beginnen met de uitvoering.
Aangezien het strafrecht ertoe strekt strafwaardig onrecht aan te pakken en bij voorkeur te
voorkomen, heeft de wetgever onder bepaalde voorwaarden ook dergelijke gedragingen
strafbaar gesteld, zoals een strafbare poging (art. 45 Sr) en strafbare voorbereiding (art. 46
Sr).
Van een strafbare poging tot het plegen van een misdrijf is sprake als het voornemen
van de dader zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard. In deze omschrijving ligt
een aantal vereisten besloten dat in de rechtspraak is ingevuld. Deze vereisten worden
behandeld. Naarmate grotere nadruk op het voornemen wordt gelegd, komt het
uitgangspunt dat het Nederlandse strafrecht daadstrafrecht is meer onder druk te staan.
Gedachten zijn in beginsel vrij: in een daadstrafrecht is steeds een uiterlijk waarneembare
gedraging vereist; gedachten of intenties laat ons strafrecht ongemoeid.
Dit uitgangspunt lijkt door de wetgever ten aanzien van voorbereidingshandelingen
afgezwakt te worden. De wetgever heeft destijds gemeend dat door de wijze waarop de
strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen is vormgegeven – met name door de eis dat
voorbereidingsmiddelen kennelijk bestemd zijn tot het begaan van het desbetreffende
misdrijf – geen afbreuk wordt gedaan aan het uitgangspunt van daadstrafrecht. Met de
schrapping van het woord kennelijk uit art. 46 Sr en het arrest Samir A. lijkt dit uitgangspunt
te zijn verlaten; de bestemming kan mede worden afgeleid uit de gebleken intentie van de
dader.
Voor zowel poging als voorbereiding geldt dat bij ‘vrijwillige terugtred’ (art. 46b Sr)
de strafbaarheid vervalt. Afsluitend zullen dan ook de vereisten voor vrijwillige terugtred
worden behandeld.
Leerdoelen
De student kan na deze onderwijsweek:
1. uitleggen waarom strafbare poging en voorbereiding uitbreidingen vormen van
strafrechtelijke aansprakelijkheid;
2. het verschil tussen de objectieve en subjectieve pogingsleer uitleggen;
3. beargumenteren of in een gegeven geval strafbare poging bewezen kan worden
verklaard;
4. beargumenteren of in een gegeven geval strafbare voorbereiding bewezen kan
worden verklaard;
5. beargumenteren of aan de vereisten van ‘vrijwillige terugtred’ is voldaan in een
gegeven geval;
6. een beredeneerd standpunt innemen over de leerstukken van deze week aan de
hand van de dogmatiek, wetgeving en geldende jurisprudentie.
Literatuur
- Kelk & De Jong, hoofdstuk 8 (m.u.v. § 8.2.9)
1
