Aardrijkskunde hoofdstuk 3 – zuid-Amerika
3.1 Regionale beeldvorming
Stereotypering
Het beeld dat mensen van een onbekend gebied hebben, is vaak gebaseerd op
vooroordelen >> stereotype: algemene karakterisering van een gebied of van een
groep mensen die niet helemaal met de werkelijkheid overeenkomt
Perceptie
Stereotype beelden berusten deels op juiste en deels op onjuiste informatie. Hoe
komen die stereotype beelden tot stand? >> te maken met perceptie: de manier
waarop je iets waarneemt en ervaart. Iedereen geeft meestal een eigen draai aan die
informatie.
Cultuurelementen als muziek, dans, sport, kleding en religie spelen een belangrijke
rol in het stereotype beeld van ZA << wordt door media en toerisme bevestigd dan
ontkracht
Natuur: grote biodiversiteit van ZA verdwijnt in ijltempo en het Amazoneregenwoud al
gekapt is.
Geografische beelden
Aardrijkskunde: de wetenschap die zich bezighoudt met de aarde als woonplaats van
de mens en de mensen als bewoners van de aarde
>> geschikt om verkeerde regionale beelden op te ruimen
Geografische beelden: een beeld van een gebied op basis van controleerbare
informatie over de ligging van het gebied, de ruimtelijke kenmerken ervan en de
samenhang daartussen.
Mental map: het ruimtelijk beeld dat één persoon van een bepaald gebied in zijn
geheugen heeft opgeslagen.
3.2 Landschappen
West: actieve continentrand
De oceanische korst van de Nazcaplaat en de Antarctische plaat duiken weg onder
de continentale korst van ZA subductie: het wegduiken van een oceanische plaat
in de aardmantel.
>> Gepaard met: aardbevingen – actief vulkanisme – gebergtevorming
>> Andesgebergte resultaat van tektonische onrust >> stollingsgesteente andesiet:
ontstaat bij vulkaanuitbarstingen in subductiezones, komt volop voor.
De Andes: hooggebergte in het noordwesten dat uit meerdere bergketens bestaat.
Ertussen: hoogvlakte of hoogland: Altiplano (zeer uitgestrekt, smal of ontbreekt)
, Vorming Andesgebergte
Aan de oostkant: ontstaan voorlandbekken: wegduikende plaat creëert zelf een
laagte en trekt het aangrenzende land mee
> In deze laagte verzamelt zich sediment dat door verwering en erosie van het
groeiende Andesgebergte aan de westkant af komt
> gewicht van het opgehoopte sediment drukt de onderliggende aardkorst verder de
mantel in
> voorlandbekken diep genoeg om steeds meer sediment te ontvangen
De altiplano is van oorsprong ook zo’n voorlandbekken, maar is tijdens de vorming
van de Andes opgetild.
Aan de westkust is de vulkanische activiteit niet overal even groot >> subductie
verloopt in die gebieden moeilijker: onderduikende plaat schuift bijna vlak onder de
continentale korst >> vervorming gesteente, maar geen vulkanisme
Oost: passieve continentrand
De oostzijde van het continent is juist een passieve continentrand: plaatgrenzen zijn
in rust >> geen of weinig tektonische verschijnselen.
Ten oosten van het Andesgebergte liggen het Guyana- en Braziliaanse schild:
alleroudste kernen van het ZA continent
> oude gesteente afgedekt door jongere afzettingen
> op hoogland van Guyana en Brazilië schilden aan de oppervlakte
De belangrijkste landschapstypen in ZA zijn het hoogland van Guyana en Brazilië,
het plateau van Patagonië, het Andesgebergte, de Altiplano en de uitgestrekte
laaglanden >> stromen Orinoco, Amazone en de Parana.
Bodemschatten
Binnen ZA zijn het vooral het Andesgebergte en de hooglanden rijk aan ertsen: ijzer,
koper, tin, zilver en goud
>> door het opstijgende magma uit de aardmantel meegenomen
Diep onder het aardoppervlak koelt de magma af en stolt
Verschillende onderdelen van de magma stolt bij verschillende temperaturen >>
metalen kunnen zich bij afkoeling op bepaalde plekken ophopen.
Ertsaders, zones waarin de concentratie van het metaal zo hoog is dat het rendabel
is om het te winnen >> vooral in plooiingsgebergten
>> afbraak van het gebergte > ertsaders komen na lange tijd dicht aan de
oppervlakte te liggen > aangesneden door rivieren en meegevoerd.
Stroomafwaarts, waar de stroomsnelheid lager is, vindt sedimentatie plaats.
Niet alle ertsen komen zo dicht aan het aardoppervlak voor > vaak ondergronds en
via schachtbouw gewonnen
Aantal gebieden met tropisch regenwoud: rijk aan bauxiet > Suriname.
Hete en vochtige omstandigheden > langdurige chemische verwering van
kleibodems > bauxiet: grondstof voor aluminium
Steeds belangrijker wordt het mineraal lithium dat in zoutmeren gewonnen wordt>
accu’s
3.1 Regionale beeldvorming
Stereotypering
Het beeld dat mensen van een onbekend gebied hebben, is vaak gebaseerd op
vooroordelen >> stereotype: algemene karakterisering van een gebied of van een
groep mensen die niet helemaal met de werkelijkheid overeenkomt
Perceptie
Stereotype beelden berusten deels op juiste en deels op onjuiste informatie. Hoe
komen die stereotype beelden tot stand? >> te maken met perceptie: de manier
waarop je iets waarneemt en ervaart. Iedereen geeft meestal een eigen draai aan die
informatie.
Cultuurelementen als muziek, dans, sport, kleding en religie spelen een belangrijke
rol in het stereotype beeld van ZA << wordt door media en toerisme bevestigd dan
ontkracht
Natuur: grote biodiversiteit van ZA verdwijnt in ijltempo en het Amazoneregenwoud al
gekapt is.
Geografische beelden
Aardrijkskunde: de wetenschap die zich bezighoudt met de aarde als woonplaats van
de mens en de mensen als bewoners van de aarde
>> geschikt om verkeerde regionale beelden op te ruimen
Geografische beelden: een beeld van een gebied op basis van controleerbare
informatie over de ligging van het gebied, de ruimtelijke kenmerken ervan en de
samenhang daartussen.
Mental map: het ruimtelijk beeld dat één persoon van een bepaald gebied in zijn
geheugen heeft opgeslagen.
3.2 Landschappen
West: actieve continentrand
De oceanische korst van de Nazcaplaat en de Antarctische plaat duiken weg onder
de continentale korst van ZA subductie: het wegduiken van een oceanische plaat
in de aardmantel.
>> Gepaard met: aardbevingen – actief vulkanisme – gebergtevorming
>> Andesgebergte resultaat van tektonische onrust >> stollingsgesteente andesiet:
ontstaat bij vulkaanuitbarstingen in subductiezones, komt volop voor.
De Andes: hooggebergte in het noordwesten dat uit meerdere bergketens bestaat.
Ertussen: hoogvlakte of hoogland: Altiplano (zeer uitgestrekt, smal of ontbreekt)
, Vorming Andesgebergte
Aan de oostkant: ontstaan voorlandbekken: wegduikende plaat creëert zelf een
laagte en trekt het aangrenzende land mee
> In deze laagte verzamelt zich sediment dat door verwering en erosie van het
groeiende Andesgebergte aan de westkant af komt
> gewicht van het opgehoopte sediment drukt de onderliggende aardkorst verder de
mantel in
> voorlandbekken diep genoeg om steeds meer sediment te ontvangen
De altiplano is van oorsprong ook zo’n voorlandbekken, maar is tijdens de vorming
van de Andes opgetild.
Aan de westkust is de vulkanische activiteit niet overal even groot >> subductie
verloopt in die gebieden moeilijker: onderduikende plaat schuift bijna vlak onder de
continentale korst >> vervorming gesteente, maar geen vulkanisme
Oost: passieve continentrand
De oostzijde van het continent is juist een passieve continentrand: plaatgrenzen zijn
in rust >> geen of weinig tektonische verschijnselen.
Ten oosten van het Andesgebergte liggen het Guyana- en Braziliaanse schild:
alleroudste kernen van het ZA continent
> oude gesteente afgedekt door jongere afzettingen
> op hoogland van Guyana en Brazilië schilden aan de oppervlakte
De belangrijkste landschapstypen in ZA zijn het hoogland van Guyana en Brazilië,
het plateau van Patagonië, het Andesgebergte, de Altiplano en de uitgestrekte
laaglanden >> stromen Orinoco, Amazone en de Parana.
Bodemschatten
Binnen ZA zijn het vooral het Andesgebergte en de hooglanden rijk aan ertsen: ijzer,
koper, tin, zilver en goud
>> door het opstijgende magma uit de aardmantel meegenomen
Diep onder het aardoppervlak koelt de magma af en stolt
Verschillende onderdelen van de magma stolt bij verschillende temperaturen >>
metalen kunnen zich bij afkoeling op bepaalde plekken ophopen.
Ertsaders, zones waarin de concentratie van het metaal zo hoog is dat het rendabel
is om het te winnen >> vooral in plooiingsgebergten
>> afbraak van het gebergte > ertsaders komen na lange tijd dicht aan de
oppervlakte te liggen > aangesneden door rivieren en meegevoerd.
Stroomafwaarts, waar de stroomsnelheid lager is, vindt sedimentatie plaats.
Niet alle ertsen komen zo dicht aan het aardoppervlak voor > vaak ondergronds en
via schachtbouw gewonnen
Aantal gebieden met tropisch regenwoud: rijk aan bauxiet > Suriname.
Hete en vochtige omstandigheden > langdurige chemische verwering van
kleibodems > bauxiet: grondstof voor aluminium
Steeds belangrijker wordt het mineraal lithium dat in zoutmeren gewonnen wordt>
accu’s
