Samenvatting 2A2 Week 12: Urogenitale tumoren en wetenschappelijke methode

W12 – UROGENITALE TUMOREN EN
WETENSCHAPPELIJKE METHODEN
Wetenschap
Wetenschap/Science
- Kennis: body of knowledge
o Kennis is wetenschappelijk als deze via de wetenschappelijke methode verkregen is
- Methode: om betrouwbare kennis te verkrijgen
o Klassieke oudheid: redeneren
o Vanaf 17e eeuw: observatie en experiment
o ‘Betrouwbare kennis’ impliceert: hoge waarschijnlijkheid dat het waar is (niet ‘de
waarheid’)
o Dit is voor nu de meest aannemelijke waarheid, gerechtvaardigd omdat het
vastgesteld is door een betrouwbare methode
o Er zijn ook andere methodes van kennis verwerven

1. Empirische bewijs
- Proefondervindelijk, gebaseerd op eigen ervaring (direct of indirect)
- Waarneembaar, herhaalbaar, meetbaar, enz. (ook door anderen)
- Autoriteitsbewijs: als je iemand autoriteit toelicht kun je zeggen dat je het niet zelf hoeft na
te doen. Bv. bij een wetenschappelijk onderzoek hoef je het niet zelf na te doen

2. Logisch redeneren
- Emotioneel denken is ‘mens-eigen’ (hopen, willen, voelen)
- Iets wat geleerd moet worden

3. Kritische houding
- Constant onderzoeken bewijs, argumentatie en reden
- Open voor nieuw bewijs
- In de kliniek: steeds jezelf dingen blijven afvragen

De wetenschappelijke methode
1. Zinvolle vraag of belangrijk probleem
o Idee, verband, serendipiteit (niet wetenschappelijk)
o Beinvloed door culturele, sociale, politieke, economische factoren
o Vervolgstappen zorgen dat emotionele/culturele aspecten de uiteindelijke
betrouwbaarheid niet schaden
2. Informatie verzamelen
o Zinnig, meetbaar, herhaalbaar, logisch? Al eerder gedaan?
o Dit is het hellend vlak van de wetenschap
3. Hypothese/vraagstelling
o Voorstel voor mogelijk antwoord of oplossing
 Voorspelling
 Toetsbaar (falsifyable – weerlegbaar)
4. Testen (verifiëren)
o Experimenteel/interventie
o Verder observeren (op basis van hypothese)
5. Accepteren, afwijzen, wijzigen
o Andere verklaringen zoeken
6. Publiceren (publish or perish)
o Als je er niet over publiceert weet niemand het, en dan is het niet waar
o Je publiceert zodat anderen er kritiek op kunnen geven of het kunnen herhalen

Als je je nu aan deze stappen houdt, is het dan wetenschappelijk bewezen?

,Geloof vs. wetenschap
- Twee verschillende methodes
- Alleen onderzoek als het zinnig, meetbaar, herhaalbaar en logisch is
- We hebben wel wetenschappelijk onderzoek, maar het grote verschil tussen de andere
takken van wetenschap, is dat geneeskunde een consensus wetenschap is.
- ‘Wetenschap is ook maar een mening’
o maar dan wel een gezamenlijke mening van een heleboel experts en gebaseerd op
wetenschappelijk bewijs

Hoe kun je omgaan met nieuw bewijs?
1. Onderzoek had niet gedaan moeten worden
2. Onderzoek had niet op deze manier gedaan moeten worden
3. We nemen ook het ‘a priori’ geloof mee (Bayesiaanse manier)
o Elke studie draagt een stukje bij aan de totale kennis
o Bijdrage afhankelijk van vooraf waarschijnlijkheid
4. Al het onderzoek samen is het ‘bewijs’
o Systematische review/meta-analyse

De wetenschappelijke methode en het systemische review
Introductie

1. Zinvolle vragen of belangrijk probleem
2. Informatie verzamelen
o Refereren
o Bestaand review? Niet herhalen!
3. Hypothese/vraagstelling
o PICO

Methode en resultaten

4. Testen (verifiëren)
o Zoeken
o Kwaliteit beoordelen
o Meta-analyse

Conclusie/discussie

5. Accepteren, afwijzen, wijzigen
o Conclusie
o Refereren
6. Publiceren
o Iig Schrijven

High impact journals: betrouwbaar?
- Hoge afwijs ratio
- High newsworthiness
o ‘Surprising findings have a nasty habit of being wrong’
o Vaker ‘retracted’
o Vaker weerlegd
- Is ook een higher level van manipuleerbaarheid

, Statistische begrippen
3 demonen
- De dataduivel
o Date slecht gearchiveerd
- Het replicatieprobleem
o Studieresultaten moeten door andere studies gecheckt worden
- De verificatiekramp
o Te hard proberen het gewenste resultaat te krijgen

Gegevens verzamelen
- Gegevens verzamelen voor patiëntenzorg, uit deze gegevens moet je gegevens verzamelen
voor wetenschappelijk onderzoek
- Bij gegevens verzamelen moet je letten op:
o Compleetheid
o Nauwkeurigheid
 Via meetprotocollen
 1 observer/gegevens over inter-observervariatie
o Reproduceerbaarheid
o Validiteit: meet je ook eigenlijk wel datgene dat je wil meten?
- Proberen te vermijden/beperken:
o Toevallige meetfouten
 Door meetonnauwkeurigheid van instrument of waarnemer
 Veroorzaken onnodige ‘ruis’
o Systematische meetfouten
 Door fouten in meetinstrumenten
o Differentiële systematische meetfouten
 In de ene groep wordt een andere systematische fout gemaakt dan in de
andere groep

Meetniveau van variabelen
- Numerieke/kwantitatieve variabelen (scale)
o Discreet: gehele getallen (aantal dagen ziek, aantal kinderen)
o Continu: reële getallen (lengte, gewicht, bloeddruk, inkomen)
- Categorische variabelen
o Nominaal: hokje/categorie, geen ordening (geslacht, soort OK, klacht)
o Ordinaal: wel rangorde (ernst ziekte, stagering tumor)

Waarom is meetniveau van belang?

1. Bepaalt hoe gegevens gepresenteerd kunnen worden
o Numerieke variabelen
 Gemiddelde of mediaan (middelste waarde) berekenen
 Standaarddeviatie of interkwartielafstand
 Histogram, boxplot
o Categorische variabelen
 Percentages in de categorieën
 Taartdiagram (piechart)
2. Bepaalt hoe gegevens geanalyseerd moeten worden
o Numerieke (continue) uitkomstvariabele
 Bv. daling in bloeddruk tijdens een behandeling
 Is deze verschillend tussen behandeling A en behandeling B? > T-test doen
voor onafhankelijke groepen
 Welke factoren bepalen de grootte van de daling? > lineaire
regressieanalyse: kijken hoe de daling kan worden voorspeld door
verklarende variabelen