2024
Masterclass SPP
BATPAO
FEMKE DIETENS
,1 Kindermishandeling en kindermisbruik
Hulpnummer: 1712 – eerste luisterend oor
Hulplijn 102 AWEL (voor kinderen en jongeren)
1.1 Omschrijving van kindermishandeling
Zeer moeilijk om duidelijke omschrijving te geven →hangt af van historische en culturele
context waarbinnen fenomeen zich afspeelt
Als ernstige problemen zich voordien in de relatie tussen ouder/opvoeder en kind
→sprake van een pedagogisch probleem
De heersende normen en waarden van de maatschappij dienen we in acht te nemen
→sociaal construct →constructie gemaakt door mensen om bepaalde types van
inadequate omgang tussen volwassenen en kinderen te benoemen
Verschil HV en recht: HV is niet afhankelijk van bewijsmateriaal, kan signaalgedrag als
vermoeden van kindermishandeling hanteren
!Vroegtijdige HV + belang van slachtoffer + geen enkel slachtoffer mag zich uitgesloten
voelen!
Kindermishandeling en – verwaarlozing (volger A.P.)
- Iedere situatie waarin het kind slachtoffer is van geweld van fysieke, psychische
of seksuele aard, en dit passief of actief
- Iedere vorm van onrecht tegen kinderen
1.2 Verschillende vormen van kindermishandeling
Er komen combinaties voor van de verschillende vormen
1.2.1 Lichamelijke mishandeling
Volwassenen die fysiek geweld plegen op kinderen of jongeren bv.: schoppen, slaan, …
→shaken infant syndroom (whiplash)= de baby of jongeren loopt (ernstige)
hersenletsels en -beschadigingen op ten gevolge van het hardhandig door elkaar
geschud worden door de ouder of verzorger
→Facticious disorder by proxy (Münchausen syndrome by proxy)= toebrengen van
ziekten en medische problemen bij het kind, ouder liegt over de medische geschiedenis
van het kind
1.2.2 Verwaarlozing
=een situatie waarbij een verzorger die verantwoordelijk is voor het kind ofwel opzettelijk
ofwel door duidelijke onoplettendheid toelaat dat het kind een vermijdbaar lijden
1
,ondergaat, ofwel er niet in slaagt te voorzien in de essentiële voorwaarden die nodig zijn
voor de lichamelijke, intellectuele en emotionele ontwikkeling van het kind
→lichamelijke verwaarlozing= aantal essentiële materiële levensvoorwaarden worden
het kind ontzegd bv.: voeding, hygiëne
→non-organic failure to thrive (psychogene dwerggroei)= niet-organische groeistoornis
waarbij het kind een voor zijn leeftijd te laag gewicht heeft en/of toename in gewicht te
gering is. Achterstand van de lichamelijk ontwikkeling als gevolg van emotionele
verwaarlozing
→emotionele/affectieve verwaarlozing= persoon van het kind en zn gevoelswereld
worden veronachtzaamd of genegeerd
→pedagogische verwaarlozing=gebrek aan toezicht door ouders, gebrek aan structuur
en regels, ontzeggen van mogelijkheden tot onderwijs en cognitieve ontwikkeling
→morele verwaarlozing= kind wordt niet of onvoldoende de kans geboden zich te leren
integreren in de maatschappij en zich aan de passen aan de heersende regels
1.2.3 Seksueel geweld
Als kinderen en jongeren betrokken worden bij activiteiten die niet aan hun leeftijd zijn
aangepast, en eerder kaderen in een behoefte bevrediging van een volwassene/jongere
→emotionele chantage, machtsmisbruik, emotioneel en lichamelijk lijden
→speciale band, geheimhouding, verstrikt en verward
Gradaties van seksueel geweld:
1) Seksueel misbruik= minderjarige die wordt gedwongen door volwassene tot
seksueel contact
2) Seksueel grensoverschrijdend gedrag= seksueel geweld tussen minderjarigen
3) Aanranding= gedwongen tot plegen van seksuele handelingen
4) Verkrachting= seks met penetratie zonder toestemming
5) Incest= seksueel misbruik tussen personen binnen 1 gezin
6) Loverboys= mensen die minderjarigen onder druk zetten om betaalde seks te
hebben met anderen
Online seksueel geweld:
1) Sexting= uitwisselen van berichten met naakte beelden of boodschappen via
telefoon of internet → het verspreiden ervan zonder toestemming is verboden
2) Sextortion= seksuele afpersing via internet
→Seksueel geweld gaat meestal stapje verder, pleger vraagt steeds meer van slachtoffer
→Verwarrend: persoon is lief en vaak begint het klein en onschuldig, maar bouwt op en
grenzen worden overschreden
→pleger is vaak iemand die het slachtoffer kent
2
, →grooming= als volwassene een minderjarige benadert en steeds een stapje verder
gaat
1.2.4 Emotionele mishandeling
=vijandig of onverschillig ouderlijk gedrag, dat ten nadele is van de zelfwaardering van
het kind, van zijn/haar gevoel iets te kunnen en erbij te horen en dat een gezonde,
krachtige en gelukkige ontwikkeling in de weg staat
→kind krijgt gevoel dat het er niet had moeten zijn of een ander had moeten zijn
→vaak aanwezig in andere vormen van kindermishandeling
1.2.5 Institutionele kindermishandeling
=wanneer een kind mishandeld wordt ten gevolge van een systeem, binnen een
instelling, door een personeelslid of door iemand die een beroepsmatige relatie heeft
met het kind
1.2.6 Getuige van partnergeweld
→vorm van emotionele mishandeling
1.3 Prevalentie van kindermishandeling
Fysieke mishandeling & verwaarlozing →0-6jarigen vaakst
Seksueel misbruik & emotionele mishandeling → oudere kinderen & adolescenten
1.4 Signalen van kindermishandeling
Signalenlijst van VK= hulpmiddel om een vermoeden van kindermishandeling te
onderbouwen →aanwezigheid betekent niet dat er sowieso sprake is van KMH, kan ook
andere oorzaken hebben
Verschillende signalen →lichamelijke, gevoelens, emoties, beleving, gedrag, interactie
Starten vanuit een vermoeden→ stijgende kans tot het vroeg bieden van hulp
1.4.1 Lichamelijke mishandeling
- Blauwe plekken
- Schaafwonden en kneuzingen
- Brandwonden
- Botbreuken
- Snij-, steek- en bijtwonden
- Verwondingen aan het hoofd
- Inwendige verwondingen
- Uitspraken van het kind over geslagen worden
- Bang om geslagen te worden
- Onmogelijke verklaringen over verwondingen of pijn
3
Masterclass SPP
BATPAO
FEMKE DIETENS
,1 Kindermishandeling en kindermisbruik
Hulpnummer: 1712 – eerste luisterend oor
Hulplijn 102 AWEL (voor kinderen en jongeren)
1.1 Omschrijving van kindermishandeling
Zeer moeilijk om duidelijke omschrijving te geven →hangt af van historische en culturele
context waarbinnen fenomeen zich afspeelt
Als ernstige problemen zich voordien in de relatie tussen ouder/opvoeder en kind
→sprake van een pedagogisch probleem
De heersende normen en waarden van de maatschappij dienen we in acht te nemen
→sociaal construct →constructie gemaakt door mensen om bepaalde types van
inadequate omgang tussen volwassenen en kinderen te benoemen
Verschil HV en recht: HV is niet afhankelijk van bewijsmateriaal, kan signaalgedrag als
vermoeden van kindermishandeling hanteren
!Vroegtijdige HV + belang van slachtoffer + geen enkel slachtoffer mag zich uitgesloten
voelen!
Kindermishandeling en – verwaarlozing (volger A.P.)
- Iedere situatie waarin het kind slachtoffer is van geweld van fysieke, psychische
of seksuele aard, en dit passief of actief
- Iedere vorm van onrecht tegen kinderen
1.2 Verschillende vormen van kindermishandeling
Er komen combinaties voor van de verschillende vormen
1.2.1 Lichamelijke mishandeling
Volwassenen die fysiek geweld plegen op kinderen of jongeren bv.: schoppen, slaan, …
→shaken infant syndroom (whiplash)= de baby of jongeren loopt (ernstige)
hersenletsels en -beschadigingen op ten gevolge van het hardhandig door elkaar
geschud worden door de ouder of verzorger
→Facticious disorder by proxy (Münchausen syndrome by proxy)= toebrengen van
ziekten en medische problemen bij het kind, ouder liegt over de medische geschiedenis
van het kind
1.2.2 Verwaarlozing
=een situatie waarbij een verzorger die verantwoordelijk is voor het kind ofwel opzettelijk
ofwel door duidelijke onoplettendheid toelaat dat het kind een vermijdbaar lijden
1
,ondergaat, ofwel er niet in slaagt te voorzien in de essentiële voorwaarden die nodig zijn
voor de lichamelijke, intellectuele en emotionele ontwikkeling van het kind
→lichamelijke verwaarlozing= aantal essentiële materiële levensvoorwaarden worden
het kind ontzegd bv.: voeding, hygiëne
→non-organic failure to thrive (psychogene dwerggroei)= niet-organische groeistoornis
waarbij het kind een voor zijn leeftijd te laag gewicht heeft en/of toename in gewicht te
gering is. Achterstand van de lichamelijk ontwikkeling als gevolg van emotionele
verwaarlozing
→emotionele/affectieve verwaarlozing= persoon van het kind en zn gevoelswereld
worden veronachtzaamd of genegeerd
→pedagogische verwaarlozing=gebrek aan toezicht door ouders, gebrek aan structuur
en regels, ontzeggen van mogelijkheden tot onderwijs en cognitieve ontwikkeling
→morele verwaarlozing= kind wordt niet of onvoldoende de kans geboden zich te leren
integreren in de maatschappij en zich aan de passen aan de heersende regels
1.2.3 Seksueel geweld
Als kinderen en jongeren betrokken worden bij activiteiten die niet aan hun leeftijd zijn
aangepast, en eerder kaderen in een behoefte bevrediging van een volwassene/jongere
→emotionele chantage, machtsmisbruik, emotioneel en lichamelijk lijden
→speciale band, geheimhouding, verstrikt en verward
Gradaties van seksueel geweld:
1) Seksueel misbruik= minderjarige die wordt gedwongen door volwassene tot
seksueel contact
2) Seksueel grensoverschrijdend gedrag= seksueel geweld tussen minderjarigen
3) Aanranding= gedwongen tot plegen van seksuele handelingen
4) Verkrachting= seks met penetratie zonder toestemming
5) Incest= seksueel misbruik tussen personen binnen 1 gezin
6) Loverboys= mensen die minderjarigen onder druk zetten om betaalde seks te
hebben met anderen
Online seksueel geweld:
1) Sexting= uitwisselen van berichten met naakte beelden of boodschappen via
telefoon of internet → het verspreiden ervan zonder toestemming is verboden
2) Sextortion= seksuele afpersing via internet
→Seksueel geweld gaat meestal stapje verder, pleger vraagt steeds meer van slachtoffer
→Verwarrend: persoon is lief en vaak begint het klein en onschuldig, maar bouwt op en
grenzen worden overschreden
→pleger is vaak iemand die het slachtoffer kent
2
, →grooming= als volwassene een minderjarige benadert en steeds een stapje verder
gaat
1.2.4 Emotionele mishandeling
=vijandig of onverschillig ouderlijk gedrag, dat ten nadele is van de zelfwaardering van
het kind, van zijn/haar gevoel iets te kunnen en erbij te horen en dat een gezonde,
krachtige en gelukkige ontwikkeling in de weg staat
→kind krijgt gevoel dat het er niet had moeten zijn of een ander had moeten zijn
→vaak aanwezig in andere vormen van kindermishandeling
1.2.5 Institutionele kindermishandeling
=wanneer een kind mishandeld wordt ten gevolge van een systeem, binnen een
instelling, door een personeelslid of door iemand die een beroepsmatige relatie heeft
met het kind
1.2.6 Getuige van partnergeweld
→vorm van emotionele mishandeling
1.3 Prevalentie van kindermishandeling
Fysieke mishandeling & verwaarlozing →0-6jarigen vaakst
Seksueel misbruik & emotionele mishandeling → oudere kinderen & adolescenten
1.4 Signalen van kindermishandeling
Signalenlijst van VK= hulpmiddel om een vermoeden van kindermishandeling te
onderbouwen →aanwezigheid betekent niet dat er sowieso sprake is van KMH, kan ook
andere oorzaken hebben
Verschillende signalen →lichamelijke, gevoelens, emoties, beleving, gedrag, interactie
Starten vanuit een vermoeden→ stijgende kans tot het vroeg bieden van hulp
1.4.1 Lichamelijke mishandeling
- Blauwe plekken
- Schaafwonden en kneuzingen
- Brandwonden
- Botbreuken
- Snij-, steek- en bijtwonden
- Verwondingen aan het hoofd
- Inwendige verwondingen
- Uitspraken van het kind over geslagen worden
- Bang om geslagen te worden
- Onmogelijke verklaringen over verwondingen of pijn
3
