Deontologie
1. INLEIDING ................................................................................................................... 2
2. WETGEVING .............................................................................................................. 10
3. ETHISCH REFLECTEREN ............................................................................................. 15
4. BEROEPSGEHEIM ...................................................................................................... 19
5. CASUSSEN ................................................................................................................. 22
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 1
, 1. Inleiding
Verschil:
- Deontologie: hee3 te maken met we8en
- Ethiek: hee3 te maken met hoe dat jij als persoon in het leven staat
o Dit gaat over de manier waarop jij omgaat met de we8en
o Belangrijk om in het leven te staan als een mens uit 1 stuk
o Je moet consistent zijn in de keuzes die je maakt
§ Keuzes hebben consequenEes, voor- en nadelen
§ Belangrijk om dezelfde keuze te hanteren doorheen het volledige
proces
Beroepsgeheim
- Door het uitoefenen van jouw beroep kom je dingen te weten die je normaal niet van
mensen te weten komt
o Belangrijk om deze dingen geheim te houden
o Je mag dit niet tegen andere mensen vertellen
- Dit beroepsgeheim is absoluut
o Je mag dit niet doorbreken
o Als je dit toch doet, dan word je bestra3
- Er zijn 2 uitzonderlijke omstandigheden waarin je dit mag doorbreken:
o Getuigen in de rechtbank
o Groot gevaar: als je in staat bent om iemand te redden door jouw
beroepsgeheim te doorbreken
- Belangrijk: het opheffen van jouw beroepsgeheim kan nooit een middel zijn
o Het kan enkel noodzakelijk kwaad zijn
Als je geconfronteerd wordt met een ethisch probleem, dan is het belangrijk om daar afstand
van te kunnen nemen
- Probeer jouw perspecEef te veranderen
- Bekijk het probleem eens vanuit de ogen van jouw cliënt, zijn/haar directe omgeving
en jouw rol als psycholoog
Deontologische code voor psychologen
- 5 pijlers
o Beroepsgeheim
o Respect
o Integriteit
o Verantwoordelijkheid
o Deskundigheid
- Opmerking: beroepsgeheim wordt heel vaak apart behandeld
o Sommigen stellen dat beroepsgeheim vervat zit in de pijler ‘respect’
Wetgeving
- De huidige wetgeving wordt beschouwd als het kader
o De we8en zijn de grenzen
- Probeer het opzoeken van die grenzen zoveel mogelijk te vermijden
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 2
, o Blijf weg van de grenzen
Goed doen
- Mensen willen vaak goed doen
o Maar wat is goed doen?
o Goed doen kan op verschillende manieren gedefinieerd worden
- Goed doen kan vanuit verschillende perspecEeven heel anders opgevat worden
o Bv.: psycholoog, cliënt, gezin van de cliënt, maatschappij, …
o Mensen geven hun eigen betekenis aan wat zij vinden dat goed doen is
- De goede intenEes van 1 persoon kunnen heel slecht overkomen voor een andere
persoon
- Wat kan ik doen om goed te doen?
o Belangrijk om zo goed mogelijk te doen voor zoveel mogelijk mensen
- Belangrijk om na te denken over manieren waarop je jouw beroepsgeheim niet moet
doorbreken, maar tegelijkerEjd toch bereikt wat je wil bereiken
o Bv.: samen, met jouw cliënt, werken aan het doel dat de cliënt vanuit zichzelf
naar de rechtbank stapt en zijn daden opbiecht
o Zoek naar andere strategieën om jouw doel te bereiken, zonder jouw
beroepsgeheim op te geven
- Fundamenteel gezien wil iedereen goed doen
o Maar de wegen daar naartoe kunnen verschillend zijn
- Waarom willen we ‘het goede doen’?
o Als je dit online opzoekt, kom je vaak op religieuze websites terecht
o Vaak hee3 ‘het goede willen doen’ een egoïsEsch component
§ Bv.: ik wil goed doen zodat ik me beter voel
Stappenplan bij het uitwerken van een casus
- Probleem idenEficeren
o Vaak gaan casussen meerdere problemen hebben
o Cliënten komen naar een psycholoog met een volledig verhaal met
verschillende componenten
- Deontologie
o Wat zegt de wet?
o Welke we8en zijn bij dit probleem van toepassing?
o InterpretaEe!
§ Wat betekent die wet, toegepast op de casus?
- Ethische reflecEe
o Wat moet de psycholoog concreet doen?
- PrevenEe
o Hoe kan ik dit probleem in de toekomst voorkomen?
Trolley-probleem
- SituaEe: er komt een tram op volle snelheid aangestormd. Als de tram doorrijdt, gaan
er 5 mensen dood. Maar jij kan ze redden door de wissel om te ze8en. Er is alleen 1
probleem. Daarmee dood je een man, die als je niets doet, blij3 leven
- Moeilijke keuze: zet ik de wissel om?
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 3
1. INLEIDING ................................................................................................................... 2
2. WETGEVING .............................................................................................................. 10
3. ETHISCH REFLECTEREN ............................................................................................. 15
4. BEROEPSGEHEIM ...................................................................................................... 19
5. CASUSSEN ................................................................................................................. 22
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 1
, 1. Inleiding
Verschil:
- Deontologie: hee3 te maken met we8en
- Ethiek: hee3 te maken met hoe dat jij als persoon in het leven staat
o Dit gaat over de manier waarop jij omgaat met de we8en
o Belangrijk om in het leven te staan als een mens uit 1 stuk
o Je moet consistent zijn in de keuzes die je maakt
§ Keuzes hebben consequenEes, voor- en nadelen
§ Belangrijk om dezelfde keuze te hanteren doorheen het volledige
proces
Beroepsgeheim
- Door het uitoefenen van jouw beroep kom je dingen te weten die je normaal niet van
mensen te weten komt
o Belangrijk om deze dingen geheim te houden
o Je mag dit niet tegen andere mensen vertellen
- Dit beroepsgeheim is absoluut
o Je mag dit niet doorbreken
o Als je dit toch doet, dan word je bestra3
- Er zijn 2 uitzonderlijke omstandigheden waarin je dit mag doorbreken:
o Getuigen in de rechtbank
o Groot gevaar: als je in staat bent om iemand te redden door jouw
beroepsgeheim te doorbreken
- Belangrijk: het opheffen van jouw beroepsgeheim kan nooit een middel zijn
o Het kan enkel noodzakelijk kwaad zijn
Als je geconfronteerd wordt met een ethisch probleem, dan is het belangrijk om daar afstand
van te kunnen nemen
- Probeer jouw perspecEef te veranderen
- Bekijk het probleem eens vanuit de ogen van jouw cliënt, zijn/haar directe omgeving
en jouw rol als psycholoog
Deontologische code voor psychologen
- 5 pijlers
o Beroepsgeheim
o Respect
o Integriteit
o Verantwoordelijkheid
o Deskundigheid
- Opmerking: beroepsgeheim wordt heel vaak apart behandeld
o Sommigen stellen dat beroepsgeheim vervat zit in de pijler ‘respect’
Wetgeving
- De huidige wetgeving wordt beschouwd als het kader
o De we8en zijn de grenzen
- Probeer het opzoeken van die grenzen zoveel mogelijk te vermijden
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 2
, o Blijf weg van de grenzen
Goed doen
- Mensen willen vaak goed doen
o Maar wat is goed doen?
o Goed doen kan op verschillende manieren gedefinieerd worden
- Goed doen kan vanuit verschillende perspecEeven heel anders opgevat worden
o Bv.: psycholoog, cliënt, gezin van de cliënt, maatschappij, …
o Mensen geven hun eigen betekenis aan wat zij vinden dat goed doen is
- De goede intenEes van 1 persoon kunnen heel slecht overkomen voor een andere
persoon
- Wat kan ik doen om goed te doen?
o Belangrijk om zo goed mogelijk te doen voor zoveel mogelijk mensen
- Belangrijk om na te denken over manieren waarop je jouw beroepsgeheim niet moet
doorbreken, maar tegelijkerEjd toch bereikt wat je wil bereiken
o Bv.: samen, met jouw cliënt, werken aan het doel dat de cliënt vanuit zichzelf
naar de rechtbank stapt en zijn daden opbiecht
o Zoek naar andere strategieën om jouw doel te bereiken, zonder jouw
beroepsgeheim op te geven
- Fundamenteel gezien wil iedereen goed doen
o Maar de wegen daar naartoe kunnen verschillend zijn
- Waarom willen we ‘het goede doen’?
o Als je dit online opzoekt, kom je vaak op religieuze websites terecht
o Vaak hee3 ‘het goede willen doen’ een egoïsEsch component
§ Bv.: ik wil goed doen zodat ik me beter voel
Stappenplan bij het uitwerken van een casus
- Probleem idenEficeren
o Vaak gaan casussen meerdere problemen hebben
o Cliënten komen naar een psycholoog met een volledig verhaal met
verschillende componenten
- Deontologie
o Wat zegt de wet?
o Welke we8en zijn bij dit probleem van toepassing?
o InterpretaEe!
§ Wat betekent die wet, toegepast op de casus?
- Ethische reflecEe
o Wat moet de psycholoog concreet doen?
- PrevenEe
o Hoe kan ik dit probleem in de toekomst voorkomen?
Trolley-probleem
- SituaEe: er komt een tram op volle snelheid aangestormd. Als de tram doorrijdt, gaan
er 5 mensen dood. Maar jij kan ze redden door de wissel om te ze8en. Er is alleen 1
probleem. Daarmee dood je een man, die als je niets doet, blij3 leven
- Moeilijke keuze: zet ik de wissel om?
Bron: lessen en powerpoints gegeven door prof. Peter Theuns 3
