Stofwisseling (H9.1)
Grondstofwisseling/ basaal metabolisme
De stofwisseling in rust (bijv. slaap).
Definitie stofwisseling/ metabolisme
Tijdens de stofwisseling worden deze stoffen (glucose, 3 vetzuren en glycerol en de
aminozuren) verbrandt of opnieuw opgebouwd voor gebruik in het lichaam. Dit
Wordt ook wel metabolisme genoemd.
Indeling metabolisme
De voedingsstoffen die wij nodig hebben als brandstof zijn:
1- Koolhydraten → glucose
2- Vetten → 3 vetzuren en glycerol
De voedingsstof die wij nodig hebben als bouwstof is:
1- Eiwitten → aminozuren
Assimilatie/ anabolisme
opbouw
- De omzetting van lichaamsvreemde voedingsstoffen tot lichaamseigen brandstoffen
(koolhydraten en vetten) en bouwstoffen (eiwitten)
- Na omzetting gebruiken wij ze als brandstof en bouwstof voor onze cellen
- Dit vindt plaats in de darmwand en de lever
Dissimilatie/ katabolisme
Afbraak
- De ontleding/verbranding van brandstoffen (koolhydraten en vetten)
- Hierdoor ontstaat warmte en energie
- Dit vindt plaats in de cellen
- Wanneer de assimilatie groter is dan de dissimilatie, dan neemt het lichaamsgewicht toe!
Functies metabole systemen
Opbouw
Afbraak
Spijsvertering (H9.2)
Spijsverteringskanaal
Mond
In de mond gebeuren verschillende
dingen:
- Het gebit vermaalt het voedsel zodat enzymen sneller kunnen werken
- In de mond bevinden zich speekselklieren. Het speeksel bevat het enzym amylase
→ koolhydraatvertering
- De tong zorgt ervoor dat voedsel in de mond verplaatst wordt en zich goed kan mengen met het speeksel.
Deze verplaatst het voedsel uiteindelijk naar de keelholte.
Ook neem je smaken waar met de tong.
Keelholte
- Na het doorslikken (slikreflex) komt het voedsel in de keelholte terecht.
De huig sluit de neus af zodat het voedsel niet in de neus terecht kan komen.
- Het is de tussengang tussen de keelholte, slokdarm en strottenhoofd (= begin luchtpijp).
- Het strotklepje sluit de luchtpijp af tijdens slikken.
Slokdarm
De slokdarm ligt achter de luchtpijp en is de verbinding tussen de keelholte en de maag.
Voedsel wordt d.m.v. peristaltische bewegingen (kringspieren) van de keelholte naar de maag vervoerd.
Vloeistof doet er 7 sec. over om in de maag te komen. Vaste stoffen doen er langer over.
Maag
- Voedsel wordt hier een tijdjebewaard, gekneed en met maagsap (maagsapklieren) vermengd.
- Maagsap bevat water, zoutzuur en de enzymen protease en lipase.
- Zoutzuur; doodt de bacteriën
- Protease; begint met de eiwitvertering
, - Lipase; niet werkzaam in de maag vanwege zure maaginhoud. Pas in de 12-vingerige darm actief.
- Maagslijmvlies is voor bescherming van de maagwand tegen de zure inhoud.
- De maagportier is de kringspier die het voedsel in kleine beetjes doorlaat aan de 12-vingerige darm.
Dunne darm
- De twaalfvingerige darm
- De nuchtere darm
- De kronkeldarm
Het is het belangrijkste onderdeel van
het spijsverteringskanaal. Hier wordt
het voedsel zo klein gemaakt dat het
opgenomen kan worden in bloed en
lymfe.
De wand is geplooid, waardoor de
oppervlakte heel groot kan worden voor
afgifte aan bloed en lymfe. We noemen
dit ook wel darmvlokken.
o Opname van voedingsstoffen
Dikke darm bestaat uit:
o Opstijgende tak
o Dwars lopende tak
o Afdalende tak
o Blinde darm
o Endeldarm
Anus
De anus is een kringspier die zich
aan het uiteinde van de endeldarm
bevindt.
De anus bestaat uit 2 sluitspieren:
1. Een uitwendige sluitspier die dwarsgestreept, dus willekeurig is.
2. Een inwendige sluitspier die glad, dus onwillekeurig is.
Er is sprake van aandrang wanneer
de inwendige sluitspier geopend is en
de uitwendige gesloten.
Spijsvertering
Peristaltische beweging
Proces van de spijsvertering
o Spijsverteringsklieren
Het spijsverteringproces kan werken dankzij de vele enzymen die door de verschillende
spijsverteringsklieren worden uitgescheiden. De wand van het spijsverteringskanaal bevat
kliercellen die spijsverteringsenzymen afscheiden. Daarnaast zijn er ook nog echte klieren die
hun uitscheidingen via een buisje in het maagdarmkanaal lossen.
De belangrijkste spijsverteringsklieren zijn:
- Speekselklieren
Deze scheiden speeksel af dat bestaat uit water, slijm (om het voedsel gemakkelijker te laten glijden
doorheen de slokdarm) en het enzym amylase voor de koolhydraatvertering. De speekselklieren bevinden
zich onder de tong, voor het oor en achteraan onder de kaak.
- Maagsapklieren
Deze scheiden maagsap af. Hierin zit onder andere zoutzuur. Dit doodt de bacteriën die met
het voedsel mee het lichaam binnen komen en breekt het voedsel af in kleinere stukjes.
- Lever en galblaas
De galblaas is volledig in de lever ingebed en dient als opslagplaats van het gal dat door de lever
geproduceerd wordt. Tijdens het verteringsproces wordt gal in de dunne darm uitgescheiden en helpt bij de
vetvertering. De lever bevindt zich rechts in de buikholte net onder het middenrif.
o Speekselklieren
o Maagsapklieren
Zoutzuur
Grondstofwisseling/ basaal metabolisme
De stofwisseling in rust (bijv. slaap).
Definitie stofwisseling/ metabolisme
Tijdens de stofwisseling worden deze stoffen (glucose, 3 vetzuren en glycerol en de
aminozuren) verbrandt of opnieuw opgebouwd voor gebruik in het lichaam. Dit
Wordt ook wel metabolisme genoemd.
Indeling metabolisme
De voedingsstoffen die wij nodig hebben als brandstof zijn:
1- Koolhydraten → glucose
2- Vetten → 3 vetzuren en glycerol
De voedingsstof die wij nodig hebben als bouwstof is:
1- Eiwitten → aminozuren
Assimilatie/ anabolisme
opbouw
- De omzetting van lichaamsvreemde voedingsstoffen tot lichaamseigen brandstoffen
(koolhydraten en vetten) en bouwstoffen (eiwitten)
- Na omzetting gebruiken wij ze als brandstof en bouwstof voor onze cellen
- Dit vindt plaats in de darmwand en de lever
Dissimilatie/ katabolisme
Afbraak
- De ontleding/verbranding van brandstoffen (koolhydraten en vetten)
- Hierdoor ontstaat warmte en energie
- Dit vindt plaats in de cellen
- Wanneer de assimilatie groter is dan de dissimilatie, dan neemt het lichaamsgewicht toe!
Functies metabole systemen
Opbouw
Afbraak
Spijsvertering (H9.2)
Spijsverteringskanaal
Mond
In de mond gebeuren verschillende
dingen:
- Het gebit vermaalt het voedsel zodat enzymen sneller kunnen werken
- In de mond bevinden zich speekselklieren. Het speeksel bevat het enzym amylase
→ koolhydraatvertering
- De tong zorgt ervoor dat voedsel in de mond verplaatst wordt en zich goed kan mengen met het speeksel.
Deze verplaatst het voedsel uiteindelijk naar de keelholte.
Ook neem je smaken waar met de tong.
Keelholte
- Na het doorslikken (slikreflex) komt het voedsel in de keelholte terecht.
De huig sluit de neus af zodat het voedsel niet in de neus terecht kan komen.
- Het is de tussengang tussen de keelholte, slokdarm en strottenhoofd (= begin luchtpijp).
- Het strotklepje sluit de luchtpijp af tijdens slikken.
Slokdarm
De slokdarm ligt achter de luchtpijp en is de verbinding tussen de keelholte en de maag.
Voedsel wordt d.m.v. peristaltische bewegingen (kringspieren) van de keelholte naar de maag vervoerd.
Vloeistof doet er 7 sec. over om in de maag te komen. Vaste stoffen doen er langer over.
Maag
- Voedsel wordt hier een tijdjebewaard, gekneed en met maagsap (maagsapklieren) vermengd.
- Maagsap bevat water, zoutzuur en de enzymen protease en lipase.
- Zoutzuur; doodt de bacteriën
- Protease; begint met de eiwitvertering
, - Lipase; niet werkzaam in de maag vanwege zure maaginhoud. Pas in de 12-vingerige darm actief.
- Maagslijmvlies is voor bescherming van de maagwand tegen de zure inhoud.
- De maagportier is de kringspier die het voedsel in kleine beetjes doorlaat aan de 12-vingerige darm.
Dunne darm
- De twaalfvingerige darm
- De nuchtere darm
- De kronkeldarm
Het is het belangrijkste onderdeel van
het spijsverteringskanaal. Hier wordt
het voedsel zo klein gemaakt dat het
opgenomen kan worden in bloed en
lymfe.
De wand is geplooid, waardoor de
oppervlakte heel groot kan worden voor
afgifte aan bloed en lymfe. We noemen
dit ook wel darmvlokken.
o Opname van voedingsstoffen
Dikke darm bestaat uit:
o Opstijgende tak
o Dwars lopende tak
o Afdalende tak
o Blinde darm
o Endeldarm
Anus
De anus is een kringspier die zich
aan het uiteinde van de endeldarm
bevindt.
De anus bestaat uit 2 sluitspieren:
1. Een uitwendige sluitspier die dwarsgestreept, dus willekeurig is.
2. Een inwendige sluitspier die glad, dus onwillekeurig is.
Er is sprake van aandrang wanneer
de inwendige sluitspier geopend is en
de uitwendige gesloten.
Spijsvertering
Peristaltische beweging
Proces van de spijsvertering
o Spijsverteringsklieren
Het spijsverteringproces kan werken dankzij de vele enzymen die door de verschillende
spijsverteringsklieren worden uitgescheiden. De wand van het spijsverteringskanaal bevat
kliercellen die spijsverteringsenzymen afscheiden. Daarnaast zijn er ook nog echte klieren die
hun uitscheidingen via een buisje in het maagdarmkanaal lossen.
De belangrijkste spijsverteringsklieren zijn:
- Speekselklieren
Deze scheiden speeksel af dat bestaat uit water, slijm (om het voedsel gemakkelijker te laten glijden
doorheen de slokdarm) en het enzym amylase voor de koolhydraatvertering. De speekselklieren bevinden
zich onder de tong, voor het oor en achteraan onder de kaak.
- Maagsapklieren
Deze scheiden maagsap af. Hierin zit onder andere zoutzuur. Dit doodt de bacteriën die met
het voedsel mee het lichaam binnen komen en breekt het voedsel af in kleinere stukjes.
- Lever en galblaas
De galblaas is volledig in de lever ingebed en dient als opslagplaats van het gal dat door de lever
geproduceerd wordt. Tijdens het verteringsproces wordt gal in de dunne darm uitgescheiden en helpt bij de
vetvertering. De lever bevindt zich rechts in de buikholte net onder het middenrif.
o Speekselklieren
o Maagsapklieren
Zoutzuur
